Γράφει ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης*

Σʼ ένα άρθρο μας στην «Πατρίδα» της 11.1.06 είδαμε ότι ο νομός Ηρακλείου και ο νομός Ρεθύμνου είναι δύο από τους 9 νομούς της χώρας στους οποίους οι γεννήσεις ξεπέρασαν τους θανάτους όλα τα έτη της περιόδου 1991-2004. Σε 26 από τους υπόλοιπους 42 νομούς οι θάνατοι ξεπέρασαν τις γεννήσεις όλα τα έτη της περιόδου 1991-2004, σε 11 στα περισσότερα και στους 5 τα λιγότερα.

Παρόλη, όμως, τη δημογραφική ευρωστία της Κρήτης γενικότερα, στους νομούς της παρατηρείται μια πολύ μεγάλη μείωση των πολύτεκνων οικογενειών. Στο άρθρο αυτό -χρησιμοποιώντας τα στοιχεία του Ο.Γ.Α. για τον αριθμό των επιδοτούμενων πολύτεκνων οικογενειών- θα εξετάσουμε τη μεταβολή του αριθμού των πολύτεκνων οικογενειών στους 4 νομούς και στην Κρήτη συνολικά το 2004 σε σχέση με το 1994 σε σύγκριση με τη μείωσή τους στο Σύνολο Χώρας (στο Μέρος Ι) καθώς και τη σειρά των νομών αυτών ανάμεσα στους 51 νομούς και της Κρήτης ανάμεσα στις 13 Περιφέρειες της χώρας (στο Μέρος ΙΙ).

Ι. Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΤΕΚΝΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΤΑ ΕΤΗ 1994 ΚΑΙ 2004

Στην 1η στήλη του Πίνακα 1 δίνεται ο αριθμός των πολύτεκνων οικογενειών που επιδοτούνταν από τον Ο.Γ.Α. στους νομούς της Κρήτης, την Κρήτη συνολικά και το Σύνολο Χώρας το έτος 1994 και στη 2η στήλη το έτος 2004. Στην 3η στήλη δίνεται η ποσοστιαία μείωση του αριθμού των επιδοτούμενων πολύτεκνων οικογενειών το 2004 σε σχέση με το 1994.

Από την 3η στήλη του Πίνακα φαίνεται ότι τόσο στους νομούς της Κρήτης και στην Κρήτη συνολικά όσο και στο Σύνολο Χώρας ο αριθμός των πολύτεκνων οικογενειών μειώθηκε. Η μείωση, όμως, στην Κρήτη και στους νομούς της ήταν μεγαλύτερη απʼ ό,τι στο Σύνολο Χώρας. Η μεγαλύτερη μείωση σημειώθηκε στο νομό Ρεθύμνου και στο νομό Ηρακλείου και η μικρότερη στο νομό Λασιθίου.

Η μείωση των πολύτεκνων οικογενειών στο Σύνολο Χώρας οφείλεται σε πολλούς λόγους. Ανάμεσα σʼ αυτούς είναι :

- Η μεγάλη αύξηση του κόστους ανατροφής των παιδιών.

- Η όχι ανάλογη αύξηση των οικογενειακών εισοδημάτων.

- Το πρόβλημα του κόστους της στέγης που είναι αναγκαία για μια πολύτεκνη οικογένεια.

- Η έλλειψη βρεφονηπιακών σταθμών.

- Τα πολύ χαμηλά πολυτεκνικά επιδόματα (για οικογένειες με 4 και άνω άγαμα παιδιά ηλικίας κάτω των 23 ετών το πολυτεκνικό επίδομα είναι 38,37 Ευρώ το μήνα μικτά (από αυτά αφαιρείται 10% φόρος) για κάθε παιδί. Για μια οικογένεια με 4 παιδιά το συνολικό καθαρό ποσό ανέρχεται σε 1.657 Ευρώ ή 565.000 δρχ. το χρόνο, ποσό, δηλαδή ανεπαρκέστατο για την κάλυψη στοιχειωδών αναγκών.

Η μεγαλύτερη μείωση που παρατηρείται στους νομούς της Κρήτης και στην Κρήτη συνολικά -εκτός από τους λόγους που προαναφέρθηκαν- μπορεί να οφείλεται και σε άλλους ειδικούς οικονομικούς και κοινωνικούς λόγους οι οποίοι θα πρέπει να διερευνηθούν από τους αρμόδιους ερευνητικούς φορείς (τα ερευνητικά και τα ΑΕΙ, ανάμεσα στα οποία και το Πανεπιστήμιο Κρήτης).

ΙΙΙ. Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ 51 ΝΟΜΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΙΣ 13 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Ο αριθμός πολύτεκνων οικογενειών σε κάθε νομό εξαρτάται, βασικά, από τον αριθμό των κατοίκων του, την ηλικιακή και την οικογενειακή του διάρθρωση. Ένα μέτρο με το μπορεί να γίνουν συγκρίσεις ανάμεσα στους νομούς είναι οι πολύτεκνες οικογένειες ανά 1.000 κατοίκους. Τον υπολογισμό αυτό τον κάναμε για τις τόσο για το 1994 όσο και για το 2004 για όλους τους νομούς της χώρας χρησιμοποιώντας τα στοιχεία για τον πραγματικό πληθυσμό των απογραφών 1991 και 2001. Τα σχετικά αποτελέσματα για τους νομούς της Κρήτης, την Κρήτη συνολικά και το Σύνολο Χώρας δίνονται στο πρώτο μέρος του Πίνακα 2. Στο δεύτερο μέρος του Πίνακα δίνεται η κατάταξη των νομών της Κρήτης ανάμεσα στους 51 νομούς και της Κρήτης ανάμεσα στις 13 Περιφέρειες της χώρας Στην 3η στήλη του πρώτου μέρους δίνεται η ποσοστιαία μεταβολή το 2004 σε σχέση με το 1994 (η κατάταξη είναι από το νομό με την καλύτερη προς το νομό με τη χειρότερη θέση).

Από το πρώτο μέρος του Πίνακα 2 φαίνεται ότι ο αριθμός των πολύτεκνων οικογενειών που επιδοτούνταν από τον ΟΓΑ ανά 1.000 κατοίκους μειώθηκε το 2004 σε σχέση με το 1994 σε όλους τους νομούς της Κρήτης, στην Κρήτη συνολικά και στο Σύνολο Χώρας. Οι μειώσεις στους νομούς και στην Κρήτη ήταν μεγαλύτερες απʼ ό,τι στο Σύνολο Χώρας. Από τους νομούς της Κρήτης η μεγαλύτερη μείωση σημειώθηκε στο νομό Ρεθύμνου και η μικρότερη στο νομό Λασιθίου. Παρʼ όλες όμως τις μειώσεις αυτές οι θέση και των 4 νομών ανάμεσα στους 51 νομούς της χώρας το 2004 ήταν καλύτερη απʼ ό,τι το 1994. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι σε άλλους νομούς οι μειώσεις ήταν ακόμη μεγαλύτερες.

Όπως φαίνεται από το δεύτερο μέρος του Πίνακα 2 το 2004 σε σχέση με το 1994:

- Ο νομός Ρεθύμνου διατήρησε τη 2η θέση. Ο μόνος νομός που είχε περισσότερες πολύτεκνες οικογένειες ανά 1.000 κατοίκους τόσο το 1994 όσο και το 2004 ήταν ο νομός Αιτωλοακαρνανίας.

- Ο νομός Ηρακλείου από την 7η ανέβηκε στην 6η. Εκτός από τους δύο πρώτους νομούς, (Αιτωλοακαρνανίας και Ρεθύμνου) οι τρεις άλλοι νομοί που βρίσκονταν το 2004 σε καλύτερη θέση από το νομό Ηρακλείου ήταν οι νομοί Ξάνθης, Αχαΐας και Ηλείας.

- Ο νομός Χανίων ανέβηκε από τη 14η στην 11η θέση και ο νομός Λασιθίου από την 23η στην 21η. Τέλος

- Η Κρήτη, εξαιτίας του ότι παρουσίασε μείωση πολύ μεγαλύτερη από εκείνη του Συνόλου Χώρας, από την 1η θέση που κατείχε ανάμεσα στις 13 Περιφέρειες της χώρας το 1994 κατέβηκε στη 2η το 2004 (την 1η θέση κατέλαβε η Περιφέρεια της Δυτικής Ελλάδας).

Από την ανάλυση αυτή φάνηκε ότι η δημογραφική κρίση που μαστίζει την Ελλάδα πλήττει περισσότερο τις πολύτεκνες οικογένειες. Είναι, κατά συνέπεια, απόλυτη ανάγκη να ληφθούν αμέσως μέτρα ενίσχυσής τους. Τέτοια μέτρα περιλαμβάνονται στο ομόφωνο πόρισμα της διακομματικής επιτροπής της Βουλής για το δημογραφικό πρόβλημα του 1993, τα οποία, δυστυχώς, καμιά κυβέρνηση δεν υλοποίησε μέχρι σήμερα.

*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ.