Του Ν. Τσαγκαράκη

Oπως συνηθίζουν τα τελευταία χρόνια, οι αίθουσες «Studio» και «Βιτσέντζος Κορνάρος» φιλοξένησαν της περιοδεύουσες βραβευμένες ταινίες του φεστιβάλ ταινιών μικρού μήκους της Δράμας. Το πρόγραμμα περιλάμβανε 14 ταινίες, άλλες περισσότερο κι άλλες λιγότερο ενδιαφέρουσες.





Ο ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ ΤΩΝ ΤΡΙΚΑΛΩΝ



Μία από τις καλύτερες ταινίες που είδαμε ήταν ο «Φωτογράφος των Τρικάλων», γραμμένη και σκηνοθετημένη από τον Βασίλη Κοσμόπουλο, βασισμένη στο ποίημα του Χρήστου Μπράβου «Όπου στα 1923, ο επικηρυγμένος Θωμάς Γκαντάρας, ο ληστής, αποφασίζει να φωτογραφηθεί» το οποίο επίσης έχει μελοποιήσει ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου στο δίσκο του «Βραχνός Προφήτης». Ο Παπακωνσταντίνου επιμελείται και τη μουσική της ταινίας, στην οποία πρωταγωνιστούν ο Ηλίας Λογοθέτης και ο γιος του, Αλέξανδρος. Είναι γυρισμένη σε φιλμ 35 χιλιοστών, διαρκεί 12 λεπτά και βασίζεται στην πραγματική ιστορία του επικηρυγμένου ληστή Θωμά Γκαντάρα, που στις αρχές της δεκαετίας του '20 φωτογραφήθηκε μαζί με τη συμμορία του από τον φωτογράφο Αθανάσιο Μάνθο. Στο φιλμ, ο ληστής επισκέπτεται τον φωτογράφο και του ζητάει να τον απαθανατίσει και να δώσει τη φωτογραφία του στην αστυνομία. Παρά τη μικρή διάρκειά του, το φιλμ αναδεικνύει τη σημασία της φωτογραφίας στις πρώτες της εξορμήσεις στον ελλαδικό χώρο και διαμορφώνει δυο ενδιαφέροντες κεντρικούς χαρακτήρες.

Η φωτογραφία τότε ήταν ακόμη πρωτόγνωρη και σχεδόν μυστηριακή για την ελληνική ύπαιθρο. Οι κάτοικοι της επαρχίας στήνονται με θαυμασμό και καμάρι μπροστά στο νέο μέσο που θα τους απεικονίσει άπαξ και δια παντός. Οι περισσότεροι απ' αυτούς που ζούσαν τότε, και κυρίως οι ενήλικες, ίσως να μη συναντούσαν άλλη ευκαιρία στη ζωή τους για να φωτογραφηθούν. Άσχετα μ' αυτό όμως, η φωτογραφία ήταν το πιο ακριβές καταγραφικό μέσο της εποχής, από το οποίο τίποτα δε μπορούσε να κρυφτεί και αντιπροσώπευε πλήρως τον φωτογραφιζόμενο. Από τη μία, ο ενθουσιασμός για την τεχνολογία (η αυστηρότητα με την οποία στήνονται οι ενήλικοι του χωριού μπροστά στην κάμερα), από την άλλη η αγωνία για ένα πορτρέτο που μεταδίδει ευπρέπεια και σοβαρότητα..

Ο φωτογράφος είναι αμίλητος και σκεφτικός. Ένας άνθρωπος που τον περισσότερο καιρό ασχολείται με τη δουλειά του, χωρίς στοιχεία προσωπικής ζωής. Δε χαμογελάει ποτέ, ούτε τον βλέπουμε να κάνει υποδείξεις στους φωτογραφιζόμενους. Τους κοιτάμε από την πλευρά του, το βλέμμα μας ταυτίζεται με το δικό του μόνο την ώρα της δουλειάς.

Ο ληστής είναι μια ψηλή, γεροδεμένη, απειλητική φυσιογνωμία που αμφισβητεί τις ικανότητες των αστυνομικών και αψηφά τις έρευνές τους, θέλοντας ν' αποδείξει ότι ακόμη κι αν είχαν τη φωτογραφία του, θα ήταν ανίκανοι να τον συλλάβουν. Η πλοκή της ταινίας δε μας πληροφορεί για την κατάληξη, καθώς επικεντρώνεται κυρίως στη σχέση ανάμεσα στο ληστή και το φωτογράφο.

Ο ληστής επισκέπτεται τον φωτογράφο την ώρα που κοιμάται. Εκείνος ξυπνά τρομαγμένος κι αντικρίζει τη μορφή του στο μισοσκόταδο. Μετά τη φωτογράφιση, ο ληστής εξαφανίζεται αστραπιαία, σα φάντασμα. Αυτή την εντύπωση δίνει στον φωτογράφο και στο θεατή, ο οποίος προς στιγμήν υποθέτει ότι ο φωτογράφος ίσως να ονειρευόταν ή να έζησε μια ψευδαίσθηση. Όταν όμως εμφανίζεται η φωτογραφία και βλέπουμε τον ληστή ν' απεικονίζεται, καταλαβαίνουμε ότι ο ληστής πράγματι υπήρξε κι ο φωτογράφος με τη σειρά του συνειδητοποιεί ότι αυτό που έζησε ήταν αληθινό. Ο φωτογράφος μπορεί να τρόμαξε με τη νυχτερινή επίσκεψη αλλά δεν ήταν κάτι εντελώς αναπάντεχο. Ο ληστής το σκεφτόταν και το ήθελε από καιρό, παρακολουθούσε τον φωτογράφο ο οποίος με τη σειρά του είχε τον είχε αντιληφθεί (η σκηνή όπου φωτογραφίζει τους αστυνομικούς).

Η ταινία απέσπασε το Δεύτερο Βραβείο Μυθοπλασίας στο 28ο φεστιβάλ Δράμας, καθώς επίσης διακρίσεις για τη σκηνογραφία και την ενδυματολογία του.



ΣΑΜΟΥΡΕ



Αυτή είναι η νέα ταινία ενός νεαρού κρητικού σκηνοθέτη, του Θοδωρή Παπαδουλάκη, που κατάγεται από τα Χανιά. Γυρισμένη σε 35άρι φιλμ με διάρκεια 18 λεπτών, αφηγείται την ιστορία του βοσκού Θωμά που τον γοητεύει η ιαπωνική κουλτούρα, και θα ήθελε να ήταν σαμουράι. Μένει με τη μητέρα του, καθώς ο πατέρας του είχε φύγει όταν ο Θωμάς ήταν μικρός. Εκτός από τα ζώα του, η μοναδική άλλη ασχολία του είναι να παρακολουθεί ταινίες πολεμικών τεχνών, ενώ παραμένει απροσάρμοστος στην κοινωνική ζωή του χωριού.

Όπως και στην προηγουμένη ταινία του, ο Παπαδουλάκης ασχολείται μ' ένα κεντρικό πρόσωπο που ξεχωρίζει μέσα στην μικρή παραδοσιακή κοινότητα. Στην «Πιλάλα» ήταν το μικρο αγόρι που ήθελε να γίνει Κεντέρης, εδώ έχουμε έναν μεγαλύτερο άντρα με τα δικά του όνειρα που ξεπερνούν τα στενά όρια του χωριού. Μάλιστα, ο Παπαδουλάκης έξυπνα δίνει στον πρωταγωνιστή της «Πιλάλας», τον μικρό Αντύπα Νταμοτσίδη, ένα σημαντικό δεύτερο ρόλο και σ' αυτή την ταινία.

Η γοητεία που ασκεί καθετί ιαπωνικό στο Θωμά εξηγείται με τις αναμνήσεις που διατηρεί από τις αφηγήσεις του πατέρα του για τα ταξίδια του στην Ιαπωνία. Είναι η διαφορετικότητα του χαρακτήρα του, η επιθυμία του να θέλει κάποιος κάτι διαφορετικό από τους υπόλοιπους και να μην έχει τον τρόπο να το αποκτήσει. Είναι εκκεντρικός για τα μέτρα της τοπικής κοινωνίας και αυτή η εκκεντρικότητά του θα σταθεί αφορμή (ή αιτία;) για να ξεσπάσει η διαμάχη ανάμεσα σ' αυτόν και τον άλλο βοσκό που θέλει να εκμεταλλεύεται αποκλειστικά μια συγκεκριμένη περιοχή.

Όπως στην «Πιλάλα», ο Παπαδουλάκης γράφει πολύ συμπαθητικούς χαρακτήρες, με ιδιομορφίες και σωστή ανάπτυξη μέσα στην πλοκή. Η γυμνή πρωινή εξάσκηση του Θωμά, η διασκέδαση με τις ταινίες καράτε/ σαμουράι, το σύνθημα που έχει καθιερώσει με τη μάνα του είναι όμορφες ιδιοτροπίες ενός ανθρώπου που δε γνωρίζει πολλά, εκτός απ' αυτό που επιθυμεί. Ένα πιο γερασμένο πρόσωπο στο ρόλο της μητέρας ίσως ενέτεινε το αποτέλεσμα, αλλά κι έτσι η Μαριλένα Βλαχάκη (αν δεν κάνω λάθος) διαμορφώνει την κατάλληλη αναλογία αγάπης και κατανόησης για την εκκεντρικότητα του γιου της που αντισταθμίζει την πικρία για τη μοναξιά και τις θυσίες της.

Στο τέλος ο Θωμάς αποφασίζει να φύγει από το χωριό με τη μητέρα του, οπότε η νοοτροπία των χωριανών δεν άλλαξε, ενώ ο Θωμάς μοιάζει να συμβιβάζεται. Όμως ουσιαστικά αυτό είναι μια νίκη για εκείνον, αφού ο ίδιος πάντα ήθελε να φύγει από το χωριό ενώ η μάνα του ήθελε να μείνουν. Στο τελευταίο πλάνο, στέκεται όρθιος πάνω στο αυτοκίνητο απελευθερωμένος από τις ασφυκτικές αντιλήψεις του χωριού. Τώρα πλέον είναι ελεύθερος να αναπτύξει τα ενδιαφέροντά του, να ταξιδέψει ακόμη και στην Ιαπωνία.