Η απουσία της Κνωσού από τον κατάλογο των προστατευόμενων μνημείων της UNESCO ευαισθητοποίησε πολίτες που απέστειλαν σχετικές επιστολές στην “Π”. Αναφέρουν σχετικά:

“Η είδηση για την μη ένταξη της Κνωσού και άλλων μνημείων παγκόσμιας πολιτιστικής σημασίας με τα οποία είναι προικισμένη η Κρήτη στους καταλόγους της UNESCO πρέπει να ειδωθεί σαν μια βαρύνουσας σημασίας ένδειξη των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων αρχόντων και αρχομένων του νησιού εδώ και δυο με τρεις δεκαετίες τουλάχιστον, και να αποτελέσει αφετηρία αποφασιστικών δράσεων για μια επιστροφή στο αειφορικό μονοπάτι που πορευόταν η Κρήτη πριν υποκύψει στις δυνάμεις της ετερόφωτης και αυτο-αναλώσιμης ανάπτυξης.

Η ανάπτυξη των τελευταίων δεκαετιών και οι Κοινοτικές εισροές έφεραν πολύ χρήμα στην Κρήτη, που συσωρεύτηκε μαζί μ’ αυτό που ήδη πλεόναζε, αλλά έφερε και την καταστροφή της ομορφιάς της φύσης και των ανθρώπων της. Ήταν και είναι ακόμα μια ανάπτυξη που κοιτά προς τα έξω αντί να κοιτά προς τα μέσα. Κοιτά τι κάνουν και τι θέλουν οι ξένοι, για να τους μιμηθεί και να μεταπωλήσει ένα προϊόν που δεν είναι δικό της και δεν κοιτά τις κασέλες με τους θησαυρούς της να τους αξιοποιήσει και να ξεχωρίσει. Ο επί χιλιετηρίδες μοναδικός συνδυασμός φυσικού και πολιτιστικού πλούτου που γέννησε το Κρητικό τοπίο και τον Κρητικό τρόπο ζωής, είναι μια κληρονομιά που αν την είχαν άλλοι λαοί δεν θα χρειαζόταν ούτε έξωθεν βοήθεια ούτε έξωθεν πρότυπα. Με πολύ λιγότερα «προσόντα» εισπράττουν και ευημερούν εκείνοι, οι φυσικά και πολιτιστικά φτωχότεροι.

Κι όμως φτάσαμε στο 2005 για να σοκαριστούμε με τον αποκλεισμό της Κνωσού. Και μάλλον καταλάβαμε τι φταίει, κι ας μην το μολογούμε .... Φταίει η έλλειψη οράματος για το νησί, η έλλειψη σθεναρής πρωτοβουλίας και πολιτικής βούλησης να αξιοποιήσει προστατεύοντας και να προστατεύσει αξιοποιώντας το φυσικό και πολιτιστικό δυναμικό του. Σκέφτηκαν ποτέ οι άρχοντες πόση απασχόληση, πολλών επιστημονικών και τεχνικών ειδικοτήτων, μπορεί να δημιουργήσει αυτή η αξιοποίηση και η διατήρηση του πλούτου του νησιού; Πόσο μπορεί να συμβάλει στη συγκράτηση πληθυσμού, ιδίως στους ορεινούς, μειονεκτικούς θύλακες, πόση πραγματική και διαχρονική οικονομική και κοινωνική ευημερία μπορεί να αποφέρει σε όλους τους κατοίκους του νησιού;

Η συνταγή μπορεί να βρεθεί γιατί όλα τα άλλα τα έχει η Κρήτη. Και επιχειρηματίες, και χρήμα, και γνώση και πείσμα, άμα θέλει, έχει. Μόνο που για να πετύχει η συνταγή πρέπει να πειθαρχήσει το δυναμισμό της και να δώσει βάρος στην παιδεία και τον πολιτισμό, με την ευρύτερη σημασία των λέξεων. Ειδάλλως, όσο προχωρά ο καιρός θα απειλείται συνεχώς από παρόμοιους αποκλεισμούς και οι αντοχές της θα δοκιμάζονται σκληρά. Ως πότε όμως θα αντέξει”;

Ελένη Kαπετανάκη- Μπριασούλη

καθηγήτρια, Τμήμα

Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου

e-mail: [email protected]



Σχολιασμός



“Σε απάντηση του άρθρου σας για την απουσία της Κνωσού από τον κατάλογο μνημείων της UNESCO επιτρέψτε μου να κάνω μερικά σχόλια.

Πρώτα απ' όλα ας αφήσουμε στην άκρη χαρακτηρισμούς όπως νοσηροί και ανιστόρητοι εγκέφαλοι και ας κοιτάξουμε τη δική μας πλευρά. Εμείς οι ίδιοι τί έχουμε κάνει για την προστασία, την ανάδειξη και τη διαχείριση του αρχαιολογικού χώρου της Κνωσού; Πνίξαμε τον τόπο αυτό με τουριστικά μαγαζιά και χώρους στάθμευσης, φροντίσαμε να εκμεταλλευτούμε οικονομικά την υψηλή επισκεψιμότητά του με κάθε δυνατό τρόπο, ενώ εθελοτυφλούμε μπροστά στα προβλήματα συντήρησης και διαχείρισης που έχει η Κνωσός. Άραγε πόσοι Ηρακλειώτες έχουμε επισκεφθεί την Κνωσό μετά τις σχολικές μας εκδρομές; Αν και αρχαιολόγος, δεν πιστεύω στην ιερότητα ως μοναδική αξία ενός αρχαιολογικού χώρου, όσο σημαντικός κι αν είναι αυτός. Θεωρώ ότι ένας χώρος όπως η Κνωσός έχει αναπόφευκτα, εκτός από ιστορική αξία, τουριστική και οικονομική σημασία, ιδιαίτερα για την τοπική κοινωνία. Τέτοιου είδους ανάπτυξη όμως θα έπρεπε να γίνεται με βάση την καλαισθησία, το μέτρο και τις αντοχές του ίδιου του χώρου.

Αυτό, δηλαδή η προστασία και η σωστή διαχείριση, είναι και ένα από τα κριτήρια για την ένταξη ενός μνημείου στον κατάλογο της UNESCO. Δυστυχώς η Κνωσός μέχρι πρόσφατα, όπως είπε και η πλέον αρμόδια αρχαιολόγος κα Γραμματικάκη, δεν τύχαινε μιας τέτοιας διαχείρισης..

Βλέποντας, λοιπόν, την υπόθεση από αυτή την άποψη μπορούμε ίσως να καταλάβουμε καλύτερα την απουσία της Κνωσού από τον εν λόγω κατάλογο και τη σημασία του θέματος αυτού.

Τέλος, κλείνω το σχόλιο αυτό με μια ευχή για το μέλλον, ας εντάξουμε στους στόχους μας ως τοπική κοινωνία τον πραγματικό σεβασμό και την ουσιώδη γνώση για την πολιτιστική μας κληρονομιά ως πρώτο βήμα για την παγκόσμια αναγνώρισή της.

Φιλικά,

Στέλλα Μαλλιαράκη”