Της Κατερίνας Μυλωνά

Στη αύξηση της βιοποικιλότητας με τη δημιουργία τεχνητών υγρότοπων στοχεύει, μεταξύ άλλων, το πρόγραμμα LIFE 00 ENV/GR/000685 «Μεσογειακοί Υγρότοποι και Ταμιευτήρες.

Επιδεικτική διαχείριση πολλαπλών σκοπών στις τεχνητές υδατοσυλλογές της Κρήτης», όπως τονίστηκε στη χθεσινή συνέντευξη τύπου που πραγματοποιήθηκε στο Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Το πρόγραμμα αυτό υλοποιήθηκε την περίοδο 2001-2005 από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Π. Κ (Μ.Φ.Ι.Κ.) με τη συνεργασία του Μεσογειακού Αγρονομικού Ινστιτούτου Χανίων (Μ.Α.Ι.Χ.) και των Δήμων Ιεράπετρας, Θραψανού, Ρούβα και Αρκαλοχωρίου.

Το πρόγραμμα, όπως εξήγησε ο βιολόγος, ορνιθολόγος και συντονιστής έργου του προγράμματος , κ. Μιχάλης Δρετάκης, αφορούσε στους τεχνητούς υγροτόπους, «δηλαδή τα φράγματα και τις λιμνοδεξαμενές που έχουν κατασκευαστεί στην Κρήτη με σκοπό είτε την άρδευση είτε άλλους λόγους». Τα έργα αυτά μπορούν να παίξουν άλλους ρόλους πέρα από τον σκοπό για τον οποίο κατασκευάστηκαν.

Κατά τη μελέτη αυτών των υγροτόπων, διαπιστώθηκε η μετατροπή τους σε περιοχές με ιδιαίτερη βιοποικιλότητα «η ζωή εμπλουτιζόταν είτε με φυτά, με υδρόβια ζωή είτε με άλλα είδη οργανισμών», πρόσθεσε.

Έτσι, οι άνθρωποι που τις μελέτησαν οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα ότι οι τεχνητοί υγρότοποι μπορούν, ουσιαστικά, να αναπληρώνουν τις απώλειες που προκύπτουν στους φυσικούς. Οι φυσικοί υγρότοποι, σύμφωνα με τον κ. Δρετάκη, ολοένα λιγοστεύουν και παρουσιάζουν μεγάλα προβλήματα στην Κρήτη και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου.

Προσπάθησαν, λοιπόν, να τους δώσουν κάποια από τα χαρακτηριστικά των φυσικών υγροτόπων. «Έτσι, κάναμε κάποια πιλοτικά έργα σε αυτές τις περιοχές όπως, για παράδειγμα, τον τεχνητό μικρό υγρότοπο στα Μπραμιανά της Ιεράπετρας, το οποίο λειτουργεί σα δευτερεύον μικρό φράγμα, με τέτοιο τρόπο, ώστε, με τη μόνιμη στάθμη νερού που θα έχει χειμώνα καλοκαίρι, να επιτρέπει την εξέλιξη των οργανισμών», ανέφερε ο κ. Δρετάκης.

Τα πλεονεκτήματα των τεχνητών υγροτόπων είναι ότι δεν έχουν προβλήματα ιδιοκτησιών και μπορούν να αξιοποιηθούν από τις τοπικές κοινωνίες, «αντίθετα με φυσικούς υγροτόπους, οι οποίοι έχουν αξιόλογη βιοποικιλότητα αλλά, ειδικά στην Κρήτη, υποβαθμίζονται με ραγδαίο ρυθμό, δυστυχώς έχουμε μεγάλες απώλειες και επικρατούν δραστηριότητες, όπως άναρχη οικοπεδοποίηση που τελικά τους κάνουν όχι τόσο συμβατούς», εξήγησε. Προκειμένου, στο μέλλον, το πρόγραμμα να ληφθεί υπ΄ όψη από άλλους μελετητές, εκδόθηκε ο «οδηγός καλής πρακτικής για το σχεδιασμό και τη διαχείριση ταμιευτήρων με στόχο την επίτευξη πολλαπλών λειτουργιών.

Σε γενικές γραμμές, στο πλαίσιο του προγράμματος, πραγματοποιήθηκαν έργα επίδειξης για την αναβάθμιση των ενδιαιτημάτων, όπως τεχνητοί υγρότοποι, νησίδες και πλωτές σχεδίες. Πιο συγκεκριμένα, έγιναν έργα επίδειξης για την ανάδειξη δραστηριοτήτων περιβαλλοντολογικής εκπαίδευσης, ενημέρωσης και οικοτουρισμού. Πραγματοποιήθηκαν φυτεύσεις και εμπλουτισμός με ψάρια. Έγιναν συναντήσεις εργασίας για διαχειριστές υδατοσυλλογών σε Ελλάδα και Μεσόγειο.

Το Μ.Φ.Ι.Κ. σχεδιάζει και άλλες δράσεις στο άμεσο μέλλον, όπως παρακολούθηση βιοτόπων και συνεργασία με Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, δήμους, σχολεία και πράκτορες οικοτουρισμού.

Η ιστοσελίδα του προγράμματος είναι η ακόλουθη:www.nhmc.uoc.gr/wetlands/