Οικείοι και ταυτόχρονα ξένοι είναι οι Τσιγγάνοι, που ενώ βρίσκονται πολύ κοντά μας δε φαίνεται να υπάρχει σημείο επαφής. Αυτό οφείλεται τόσο στα στερεότυπα που έχουν κατασκευάσει οι «λευκοί», όσο και στην καχυποψία που έχουν οι Τσιγγάνοι ύστερα από τόσα χρόνια κατατρεγμού.

Αυτά ανέφερε μεταξύ άλλων η επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα Κοινωνιολογίας του Πάντειου Πανεπιστημίου Άννα Λυδάκη, η οποία μίλησε για τη δύναμη και τη σημασία των παραδόσεων στη ζωή των Τσιγγάνων καθώς και για το ρόλο τους στις διαδικασίες "ενσωμάτωσής" τους στο σύγχρονο αστικό περιβάλλον. Η ομιλία έγινε στο Ιστορικό Μουσείο το περασμένο Σάββατο, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων που διοργανώνονται παράλληλα με την έκθεση φωτογραφίας «Τσιγγάνοι: Η Δική Μου Πραγματικότητα».

Η κυρία Λυδάκη διδάσκει τις ποιοτικές μεθόδους κοινωνικής έρευνας. Δηλαδή, μιας έρευνας όπου δε χρησιμοποιούνται ερωτηματολόγια και στατιστικές αναλύσεις, αλλά ο ερευνητής πηγαίνει επί τόπου στην ομάδα που θέλει να μελετήσει, μιλά με τους ανθρώπους και προσπαθεί ν’ αναδείξει τη δική τους πραγματικότητα. «Αυτό το πράγμα έκανα με τους Τσιγγάνους. Ήμουν μαζί τους κοντά τέσσερα χρόνια. Οι τσιγγάνοι με τους οποίους συνομιλούσα είχαν ένα μόνιμο τόπο διαμονής. Παράλληλα έφευγαν και γυρνούσαν, έφευγαν και γυρνούσαν. Εγώ πήγαινα από το πρωί, είχα πάρει και άδεια από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και παρακολουθούσα τα τσιγγανόπουλα στο σχολείο που φοιτούσαν» ανέφερε η κυρία Λυδάκη, ενώ για ορισμένα από τα συμπεράσματα που προέκυψαν είπε: «Νομίζω ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι γνωστοί και άγνωστοι, δηλαδή οικείοι και ξένοι. Τους ξέρουμε όλοι, τους βλέπουμε να περνούν από τα μέρη μας ή να μένουν δίπλα μας, αλλά δεν τους έχουμε γνωρίσει στην πραγματικότητα.

Αν τους γνωρίζαμε θα βλέπαμε ότι πάρα πολλά απ’ αυτά που μας φαίνονται διαφορετικά είναι ολόιδια με εκείνα που έκαναν στις δικές μας παραδοσιακές κοινωνίες. Η διαφορά έχει να κάνει κυρίως με εξωτερικά χαρακτηριστικά και όχι με την ίδια την ουσία της ύπαρξής τους. Το άσχημο είναι ότι εμείς που έχουμε πια εκσυγχρονιστεί αρνούμαστε τα στοιχεία αυτά των παραδοσιακών κοινωνιών τα οποία είχαμε ζήσει κι εμείς οι ίδιοι. Τώρα μας φαίνονται ξένα, ότι είναι κάτι διαφορετικό. Η διαφορά στο σύγχρονο κόσμο συνιστά μειονεξία. Δεν ανεχόμαστε το διαφορετικό. Μιλάμε για ένταξη και εννοούμε ότι θέλουμε να γίνουν όπως είμαστε εμείς, αλλιώς δεν τους θέλουμε».

Τι είναι όμως εκείνο που έχει προκαλέσει εντύπωση και στην ίδια; Η κυρία Λυδάκη απάντησε «Μου έχει κάνει εντύπωση το ότι υπάρχει ένα στερεότυπο ψευδές γι’ αυτούς. Άλλοτε είναι η τσιγγάνα, η Κάρμεν μια γυναίκα με το πάθος, άλλοτε γίνεται γύφτισσα που θα πάρει το κακό παιδί που δεν τρώει το φαγητό του… και όλα αυτά τα στερεότυπα μας εμποδίζουν να δούμε την αλήθεια τους. Ότι είναι άνθρωποι που έχουν βιώσει στο πετσί τους τη βία, την απόρριψη, τον κατατρεγμό και μας φοβούνται, είναι δύσπιστοι. Θα πρέπει να κάνουμε μεγάλη προσπάθεια για να τους πείσουμε ότι τους θέλουμε».

Μετά την ολοκλήρωση της ομιλίας της κυρίας Λυδάκη προβλήθηκε το ντοκιμαντέρ «Καταγράφοντας την πραγματικότητά μου», του νέου σκηνοθέτη Μάνου Σταυρακάκη, που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ (Ε.Ε. και Γ.Γ. Νέας Γενιάς, πρόγραμμα ΝΕΟΛΑΙΑ) και αφορά στη ζωή των Τσιγγάνων του καταυλισμού της Νέας Αλικαρνασσού.

Οι εκδηλώσεις συνδιοργανώνονται από την Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών και τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ηρακλείου.