Της Σοφίας Τσεντελιέρου

Με νέους τρόπους διδασκαλίας οι φυσικές επιστήμες αντιμετωπίζονται πλέον από τους μαθητές του Δημοτικού Σχολείου διαφορετικά. Μέσα από δημιουργικές διαδικασίες γνωρίζουν τα φυσικά φαινόμενα και κυρίως μαθαίνουν πώς να σκέφτονται πρακτικά.

Για την καλύτερη δυνατή διδασκαλία των φυσικών επιστημών η σχολική σύμβουλος της Ε’ Περιφέρειας Νομού Ηρακλείου Χρυσή Παπαβασιλείου διοργάνωσε για τους δασκάλους της Ε’ και της ΣΤ’ τάξης της περιφέρειάς της σεμινάριο, με εισηγητή τον επίτιμο πάρεδρο Φυσικών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Μανόλη Σπετσίδη. Όπως επισημαίνει η κυρία Παπαβασιλείου, καθώς η σημασία των φυσικών επιστημών στο σύγχρονο κόσμο είναι μεγάλη, ανάλογη πρέπει να είναι και η σημασία που δίνει το σχολείο στις επιστήμες αυτές. Σύμφωνα με την ίδια, το παλιό σχολείο δεν είχε κατορθώσει να βρει το σωστό τρόπο διδασκαλίας και οι δάσκαλοι της εποχής εκείνης ανάγκαζαν τους μαθητές να αποστηθίζουν τις σελίδες του βιβλίου, ενώ στην καλύτερη περίπτωση χρησιμοποιούσαν τον πίνακα και την κιμωλία για να εξηγήσουν πάλι με θεωρητικό τρόπο μερικές βασικές έννοιες. Όμως με τον τρόπο αυτό της διδασκαλίας δεν ήταν δυνατόν να εκπληρωθούν οι σκοποί και οι στόχοι του μαθήματος. «Το μάθημα αυτό πρέπει να βοηθήσει τους μαθητές να κατανοήσουν τους νόμους και τους κανόνες με τους οποίους λειτουργεί η φύση. Αυτό όμως δε μπορεί να γίνει με την αποστήθιση ούτε με την απλή απομνημόνευση κανόνων.

Χρειάζεται να δοθεί έμφαση στην ερευνητική διάσταση του μαθήματος» αναφέρει η κυρία Παπαβασιλείου και συνεχίζει: «Οι μαθητές πρέπει να δουν το πείραμα, να το εκτελέσουν οι ίδιοι όπου αυτό είναι δυνατόν και να επιστρατεύσουν τις δικές τους σχετικές εμπειρίες από τη ζωή και τη φύση για να τις συνδέσουν με αυτό που είδαν ή εκτέλεσαν στο εργαστήρι. Μπορούν μάλιστα να φέρουν και υλικά από το σπίτι, ώστε να γίνει μια σύνδεση σχολείου και σπιτιού. Ο δάσκαλος με τις κατάλληλες ερωτήσεις βοηθά τους μαθητές να ανακαλύψουν τις σχέσεις μεταξύ των φαινομένων και να κατανοήσουν καλύτερα τη λειτουργία της φύσης και των πραγμάτων. Έτσι οι γνώσεις που αποκτούν γίνονται χρήσιμες για τη ζωή και συνδέονται δυναμικά μαζί της».

Ακόμη προσθέτει ότι όλη αυτή η διαδικασία μπορεί να συνδεθεί με σύγχρονες μεθόδους διδασκαλίας όπως η ομαδοσυνεργατική και η μέθοδος project. Αυτές οι μέθοδοι καλλιεργούν τη συνεργασία μεταξύ των μαθητών, οι οποίοι εθίζονται στον καταμερισμό εργασίας, την ανάληψη ευθυνών και βοηθούν στη διαθεματική προσέγγιση των φαινομένων. «Έτσι, το σχολείο συνδέεται με τη ζωή και τον κόσμο και γίνεται ένα σχολείο από τη ζωή για τη ζωή».

Καταλήγοντας, η σχολική σύμβουλος της Ε’ Περιφέρειας λέει «Ο κ. Σπετσίδης επίτιμος πάρεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου είναι ένας εκλεκτός φυσικός που όχι μόνο γνωρίζει τη Φυσική, αλλά ξέρει και να τη διδάξει. Με τον άριστο τρόπο της διδασκαλίας του κάνει τους μαθητές ν’ αγαπήσουν τη Φυσική και να κατανοήσουν τους κανόνες που διέπουν τα φυσικά φαινόμενα. Αυτό μας το απέδειξε και με τη διδασκαλία του στα σεμινάρια και είναι αλήθεια ότι έχει συμβάλει ουσιαστικά στο ν’ αλλάξει το πνεύμα του σχολείου και να εναρμονιστεί με όσα είπαμε παραπάνω. Για όλους αυτούς τους λόγους θέλω να του εκφράσω ένα μεγάλο ευχαριστώ».



Μαθαίνουν

με πειράματα

Οι φυσικές επιστήμες, δηλαδή το μάθημα «Ερευνώ και ανακαλύπτω τον κόσμο» γίνεται πλέον ένα μάθημα ελκυστικό, αφού οι μαθητές έρχονται σ’ επαφή μ’ αυτές μέσα από πειράματα. Μάλιστα, τα πειράματα γίνονται με υλικά που οι ίδιοι φέρνουν στο σχολείο.

Ο επίτιμος πάρεδρος Φυσικών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Μανόλης Σπετσίδης λέει ότι η φιλοσοφία του «πακέτου» (βιβλίο για τον μαθητή και τον δάσκαλο, τετράδιο) είναι να γίνονται πειράματα από τα ίδια τα παιδιά, με απλά υλικά που φέρνουν από το σπίτι. Ο ίδιος εξηγεί «Τα παιδιά είναι χωρισμένα σε ομάδες και ο δάσκαλος απλώς τα βλέπει και τα καθοδηγεί. Αυτή είναι η νέα φιλοσοφία. Το δεύτερο στοιχείο που εισάγει αυτό το πακέτο είναι η εφαρμογή της επιστημονικής μεθόδου, δηλαδή παρατήρηση, διατύπωση υπόθεσης, πείραμα. Αυτή η μέθοδος είναι χρήσιμη για όλο τον κόσμο, για τη δομή της σκέψης του, του δίνει τη δυνατότητα να λύνει τα προβλήματά του, παρατηρεί το πρόβλημα, κάνει υποθέσεις, διαπιστώνει με διάφορα επιχειρήματα αν είναι σωστές οι υποθέσεις του και καταλήγει σε κάποιο συμπέρασμα.

Γι’ αυτό το λόγο θεωρείται ότι το μάθημα αυτό προσφέρει πολλά όχι μόνο γνωστικά, αλλά και παιδαγωγικά στοιχεία».

Ο κ. Σπετσίδης υποστηρίζει ότι η ύλη του συγκεκριμένου μαθήματος στο Δημοτικό δε συνδέεται με την ύλη του Γυμνασίου. Ωστόσο, δίνει τη δυνατότητα στους μαθητές να ασκήσουν τις χειρωνακτικές τους δεξιότητες, αλλά κυρίως τις νοητικές δεξιότητες, που έχουν να κάνουν με την αντιμετώπιση προβλημάτων, το σχεδιασμό πειράματος, το να σκεφτούν την προέκταση κάποιου φαινομένου στην καθημερινή ζωή και να μπορούν να συσχετίζουν τα φαινόμενα που διδάσκονται στο σχολείο με αυτά που συναντούν καθημερινά στον κόσμο.

Η διδασκαλία είναι απλή, αφού σύμφωνα με τον κ.Σπετσίδη, δε χρειάζονται εργαστήρια, ενώ πρόκειται για κάτι κοινό και οικείο για τους μαθητές, επειδή τα υλικά είναι αντικείμενα που χρησιμοποιούν καθημερινά.