Του Γιάννη Σμαραγδή*

Είχα πολύ καιρό να μιλήσω δημόσια. Μιας και αποφάσισα να “εκτεθώ” δεν θα “μασήσω τα λόγια” μου. Γιατί τα λεγόμενα δημόσια πρόσωπα, όταν έχουν κάτι να πουν πρέπει να το λένε δυνατά και δημόσια.

Λοιπόν... Εμβρόντητος είδα κρεμασμένα πρωτοσέλιδα δύο σκανδαλοθηρικών εφημερίδων να έχουν φαρδιά - πλατιά το ίδιο ακριβώς θέμα με τα ίδια ακριβώς λόγια: “Πλαστός ο πίνακας του Γκρέκο που αγόρασε η Γιάννα. Είναι αντίγραφο και όχι αυθεντικός, υποστηρίζουν οι ειδικοί” και συνοδευόταν με την φωτογραφία της δικιάς μας, κας Γιάννας Αγγελοπούλου - Δασκαλάκη, εν μέσων γυμνόστηθων μανεκέν και άλλων ανώριμων κινούμενων φρούτων...

Ο στόχος ήταν προφανής: Οι λασπολόγοι και δημιουργοί σκανδάλων, σταθεροί διαστρεβλωτές της κοινής γνώμης, τα δηλητηριασμένα μυαλά των πορνολάγνων των ΜΜΕ εκσφενδονίζουν τα ιοβόλα βέλη τους, χωρίς να γνωρίζουν το θέμα, χωρίς να αναζητούν την αλήθεια (άγνωστη έννοια γι’ αυτούς) χωρίς να σκέφτονται τις επιπτώσεις των πράξεών τους, είτε προς την κα Γιάννα Αγγελοπούλου - Δασκαλάκη είτε στην προκειμένη περίπτωση προς την πόλη μας, την πόλη του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.

Χωρίς να ενσκύψουν στην ουσία των πράξεων της κας Αγγελοπούλου -Δασκαλάκη και των υπολοίπων εμπλεκομένων, για τους οποίους μόνο ύμνους και ευχαριστίες έπρεπε να γράφουν, εκσφενδονίζουν ψεύδη και συκοφαντίες. Τα κατάπτυστα εξώφυλλά τους, ασφαλώς, δεν θα υπήρχαν, αν δεν έδινε την αφορμή ο καθηγητής, ασχολούμενος θεωρητικά με το έργο του Θεοτοκόπουλου, κ. Ν. Χατζηνικολάου, ο οποίος εμφανίζεται σχεδόν ως η “απόλυτη αυθεντία” των προσεγγίσεων για τα θέματα Γκρέκο. Από την πολλή έπαρση και την αμετροέπεια που τον χαρακτηρίζει, διέπραξε το ολίσθημα των ενστάσεων για το έργο του Θεοτοκόπουλου κι έτσι, οι λασπολόγοι άδραξαν την ευκαιρία... και όρμηξαν. Δεν θα υπήρχαν αυτές οι γραμμές για τον προαναφερόμενο καθηγητή, αν δεν είχαν προηγηθεί 2 τουλάχιστον χοντρά ολισθήματά του για τον Γκρέκο, του οποίου υποχρέωσή είναι υποτίθεται, να περιποιείται και να προσέχει ως κόρη οφθαλμού τον Μεγάλο Ζωγράφο και όχι να κάνει το εντελώς αντίθετο με τις πράξεις και τα λεγόμενά του.

- Ολίσθημα πρώτο! Απεφάνθη δημοσίως πως ο Θεοτοκόπουλος ήταν Καθολικός και όχι Ορθόδοξος (αλλαξοπίστησε, δηλαδή, ο Μέγας Κρης, κατά τον κ. Χατζηνικολάου).

- Το δεύτερο ολίσθημα ήταν ότι στα εγκαίνια της έκθεσης Γκρέκο στην Πινακοθήκη της Ελλάδας, χαρακτήρισε τον Θεοτοκόπουλο Ισπανό ζωγράφο και όχι Ελληνα ούτε βεβαίως Κρήτα, όπως ο ίδιος επέμενε να υπογράφει στους πίνακές του και πάντα στα Ελληνικά. Η βλασφημία εξεπέμφθη παρουσία πλήθος κόσμου (ήμουν κι εγώ εκεί), της Βασίλισσας της Ισπανίας και του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωστή Στεφανόπουλου, ο οποίος πήρε το μικρόφωνο και “έριξε κεραυνούς” στο κεφάλι του βλάσφημου, καταχειροκροτούμενος επί μακρόν από τους ανακουφισμένους Ελληνες, αλλά και Ισπανούς επισήμους που είχαν μείνει άφωνοι επίσης. Οι Ισπανοί που είναι σοβαροί, λένε ότι ο Ελ Γκρέκο είναι Ελληνας ζωγράφος που γεννήθηκε στην Κρήτη και διέπρεψε στην Ισπανία!

Και τώρα, ο ίδιος πάλι, γίνεται αφορμή να δημιουργηθεί όλος αυτός ο αρνητικός θόρυβος γύρω από τον Θεοτοκόπουλο.

Φοβάμαι πως ορισμένοι ειδικοί ουδόλως κατανοούν τί είναι πραγματικά η τέχνη, ποια η ουσία της τέχνης του Γκρέκο, και κατ’ επέκταση ποιος είναι ο “δοσμένος” ρόλος του καλλιτέχνη στις ανθρώπινες κοινωνίες. Ούτε γιατί τους “προίκισε” ο Σκηνοθέτης του Σύμπαντος (ΤΟ ΘΕΙΟΝ) ούτε με ποια “αποστολή”. Γιατί άλλο είναι οι ημερομηνίες, οι τεχνοτροπίες ή το να ταξινομούνται τα έργα τέχνης, κι άλλο η “κατανόηση” του τι πραγματικά εκπέμπει και πώς λειτουργεί η “ψυχή” των έργων ενός καλλιτέχνη και μάλιστα του μεγέθους του Θεοτοκόπουλου.

Γιατί ένα έργο τέχνης δεν είναι αυτό που βλέπουμε, αλλά αυτό που δεν βλέπουμε, το αόρατο σώμα του, ο κυματισμός της ψυχής του. Κι αυτό, οι διάφοροι “ειδικοί” κατά βάση το αγνοούν και λένε λόγια, λόγια, λόγια... που συχνά κάνουν κακό (όπως στην περίπτωσή μας) και αποπροσανατολίζουν την κοινή γνώμη, έστω και προσωρινά.

Βεβαίως, τα έργα τέχνης, η “ψυχή” τους, ουδόλως επηρεάζονται απ’ αυτά, συνεχίζοντας να υπάρχουν μέσα στο χρόνο, ερήμην των “ειδικών”, για να παρηγορούν τις ψυχές εκείνων που το επιθυμούν. Αυτό γινόταν πάντα και θα συνεχίσει να γίνεται, όσο θα υπάρχουν ανθρώπινες ψυχές που πάλλονται και αγωνιούν για τα ουσιώδη. Οι άνθρωποι θα καταφεύγουν πάντα στην τέχνη για να παρηγορηθούν, όταν αναφύονται τα αναπάντητα ερωτήματα: “Ποιοι είμαστε, από πού ερχόμαστε, και πού πάμε...” και να παρηγορηθούν πού γεννήθηκαν... Αυτός δεν είναι ο μέγας ρόλος της τέχνης; Η παρηγοριά ψυχής;!

Σ’ αυτό τι να πουν οι δύσμοιροι οι ειδικοί; Καλά θα κάνουν, λοιπόν, οι κατ’ επάγγελμα “ταξινομητές” να είναι πιο σοβαροί, ταπεινοί και να λένε τα πρέποντα. Δυστυχώς μιλούν απερίσκεπτα και τα λόγια τους έγιναν εφαλτήριο των λασπολόγων των ΜΜΕ, βάζοντας ξανά στο στόχαστρο την κα Γιάννα Αγγελοπούλου - Δασκαλάκη. Δεν υπήρξα ποτέ Θιασώτης της κας Αγγελοπούλου - Δασκαλάκη και στο παρελθόν εξέφρασα δημόσια τις αντιρρήσεις μου για τις επιλογές της στις τελετές έναρξης και κυρίως λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων 2004.

Ομως πρέπει να είμαστε δίκαιοι. Η πόλη του Ηρακλείου, η πόλη μας, θα πρέπει να είναι ευγνώμων στην κα Αγγελοπούλου -Δασκαλάκη για την γενναία πράξη της (δεν ήταν υποχρεωμένη να το κάνει, αυτό ας μην το ξεχνάμε) να συμβάλει με το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων για να αγοραστεί η “ΒΑΠΤΙΣΗ” του Θεοτοκόπουλού μας. Είμαι σε θέση να γνωρίζω πως αν αυτό δεν είχε συμβεί, παρά τις συνεισφορές των ευαίσθητων Ηρακλειωτών, ο πίνακας θα είχε καταλήξει σ’ ένα μουσείο στην Ισπανία ή στα χέρια κάποιου Ισπανού συλλέκτη και όχι στην πόλη μας, την γενέθλια πόλη του Μεγάλου Ηρακλειώτη. Γι’ αυτή της την πράξη έπρεπε να εισπράξει επαίνους, όχι λάσπη...

Επίσης, πρέπει να είμαι δίκαιος: Ενορχηστρωτής και “στρατηλάτης” αυτής της λαμπρής κατάκτησης είναι ο δήμαρχος Γιάννης Κουράκης. Αυτός άλλωστε έπεισε την κα Αγγελοπούλου -Δασκαλάκη να συμμετάσχει, και πρέπει επίσης να τον ευγνωμονούμε γι’ αυτό το πολιτιστικό γεγονός τεράστιας σημασίας για το Ηράκλειό μας. Οι αναγνώστες της στήλης, της ανά χείρας φιλόξενης εφημερίδας, γνωρίζουν ότι στο πρόσφατο παρελθόν, συγκρούστηκα με τον δήμαρχο (και αν χρειαστεί στο μέλλον, για την πόλη μας, θα το ξανακάνω με όποιο δήμαρχο). Πλην όμως, όταν τελεί πράξεις αυτού του βεληνεκούς και θέτει τόσο υψηλούς στόχους για τον πολιτισμό αυτής της πόλης, και μάλιστα να τους υλοποιεί, δεν μπορεί παρά να του το αναγνωρίζουμε και χωρίς μεμψιμοιρίες ή μικροψυχίες να τον ευχαριστήσουμε. Αυτό κάνω τώρα κι εγώ: “Τα σύκα - σύκα και η σκάφη - σκάφη”. Γιατί διαφορετικά αν μείνουμε στους εγωισμούς μας ή στην υποκειμενικότητά μας, οδηγούμαστε στην χαώδη αρνητικότητα που μόνο κακό κάνει στον καθένα μας, αλλά και στην κοινωνία μας. Ενα μεγάλο μπράβο, λοιπόν, στον δήμαρχο και στην κα Αγγελοπούλου -Δασκαλάκη, αλλά και σε όλους εκείνους που με τον τρόπο τους συνέβαλαν για τον επαναπατρισμό της “ΒΑΠΤΙΣΗΣ” του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου κι ας γράφουν οι βέβηλοι ό,τι γράφουν.

Πιστεύω πως το νεοαποκτηθέν έργο (γνησιότατο), θα λειτουργεί σαν μια δροσερή πηγή αγάπης, ευσπλαχνίας, και παρηγοριά ψυχής, στους μελλούμενους επισκέπτες - προσκυνητές του ιερού μας τόπου, στο αγαπημένο μας Ηράκλειο, που γέννησε και άνδρωσε τον μεγάλο Κρήτα και οικουμενικό ζωγράφο, Δομήνικο Θεοτοκόπουλο.

* Ο Γιάννης Σμαραγδής είναι σκηνοθέτης