
Η ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής και των 80.000 περίπου εισακτέων στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση αναδεικνύει ορισμένα αθέατα στοιχεία τα οποία μένουν συνήθως στο περιθώριο των δημοσίων συζητήσεων αν και απασχολούν από την επομένη κιόλας της εισόδου στα Πανεπιστήμια δεκάδες χιλιάδες οικογένειες.
Μιλάμε για το σύστημα επαγγελματικού αποπροσανατολισμού, το έλλειμμα στη φοιτητική μέριμνα που απογειώνει το ιδιωτικό κόστος του πτυχίου, την αυξανόμενη εγκατάλειψη των σπουδών και τη δυσαρμονία ανάμεσα στην παραγωγή πτυχιούχων και στην αγορά εργασίας.
Θα «πέσουν» ή «θα ανέβουν οι βάσεις»; Σ΄ αυτό το ερώτημα επικεντρώνεται κάθε χρόνο η αγωνία χιλιάδων υποψηφίων και των οικογενειών τους, στον άξονα αυτού του ερωτήματος περιστρέφονται μια ολόκληρη περίοδο όλες οι δημόσιες και ιδιωτικές συζητήσεις για την εκπαίδευση. Η κίνηση των βάσεων ντύνεται με μια θαυματουργική δύναμη, άλλοτε θεία και άλλοτε διαβολική και αναδεικνύεται άλλοτε ως φορέας σωτηρίας και άλλοτε ως φορέας ολοκληρωτικής καταστροφής.
Κι όμως. Η κίνηση των βάσεων, η αναρρίχηση ή το βύθισμά τους, δεν φαίνεται να μπορεί να επηρεάσει ορισμένα “δεδομένα” της εισόδου, της φοίτησης και της αποφοίτησης εκατοντάδων χιλιάδων φοιτητών στα Ελληνικά ΑΕΙ - ΤΕΙ.
3 στους 10 “πληρώνουν ακριβά” την εισαγωγή τους!
Το ακριβοπληρωμένο στο βωμό της παραπαιδείας «εισιτήριο» εισαγωγής στα ΑΕΙ και ΤΕΙ και η επιβάρυνση του οικογενειακού προϋπολογισμού δεν τελειώνει με την είσοδο των υποψηφίων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Για 3 στους 10 νέους/ες η είσοδος στα ΑΕΙ-ΤΕΙ συνοδεύεται από σημαντικές οικογενειακές δαπάνες καθώς η κάλυψη των στεγαστικών αναγκών των «μεταναστών φοιτητών» δεν ξεπερνάει στη χώρα μας το 9%, (είμαστε τελευταίοι στις δημόσιες δαπάνες για φοιτητική μέριμνα - ενίσχυση των φοιτητών με 0,4% όταν ο μέσος όρος της Ε.Ε ανέρχεται στο 5,7%). Αν «κρυφάκουγε» κανείς τις συζητήσεις που ανοίγονται αυτές τις μέρες στα νοικοκυριά που έχουν παιδιά τα οποία πέτυχαν την είσοδό τους στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση εκτός τόπου μόνιμης κατοικίας, θα διαπίστωνε ότι όλες οι κουβέντες εστιάζουν στους τρόπους κάλυψης του κόστους της φοιτητικής ιδιότητας του γόνου τους το οποίο ανέρχεται κατά μέσο όρο στα 830 ευρώ μηνιαίως. Αυτό σημαίνει ότι για χιλιάδες νοικοκυριά η φοιτητική ιδιότητα του παιδιού στοιχίζει πάνω από 8.000 ευρώ ετησίως ενώ το συνολικό κόστος των σπουδών για τον μετανάστη φοιτητή με μέση χρονική διάρκεια τέσσερα έως πέντε χρόνια, το κόστος του πτυχίου δηλαδή, ανέρχεται σε 33 - 40.000 _ περίπου κατά μέσο όρο.
1 στους 5 πετυχαίνει στη σχολή που θέλει !
Είτε οι βάσεις κατεβαίνουν είτε ανεβαίνουν μόνο ένας στους πέντε υποψήφιους κατά μέσο όρο πετυχαίνει την εισαγωγή του στην σχολή της προτίμησής του. Η συντριπτική πλειονότητα των υποψηφίων εισάγεται σε τμήματα και σχολές που κάτω από άλλες συνθήκες δεν θα επέλεγε ποτέ καθώς η δυνατότητα επιλογής σχολής είναι μια «πολυτέλεια» διαθέσιμη σ΄ ένα μικρό τμήμα των υποψηφίων. Έτσι π.χ μόνο ο 1 στους 8-9 που «καίγεται» να σπουδάσει στο τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας και Διατροφής ή στο τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ ή στο Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας ή στο Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ ή στο τμήμα Χρηματοοικονομικής και Τραπεζιτικής Διοικητικής ή στο τμήμα Κινηματογράφου κλπ πετυχαίνει την εισαγωγή του σ΄ αυτά. Αντίθετα η συντριπτική πλειονότητα των σπουδαστών των ΤΕΙ αλλά και πολλών τμημάτων των ΑΕΙ δηλώνει με σαφήνεια ότι «εμείς γι΄ αλλού κινήσαμε κι΄ αλλού η ζωή μας πάει...» Έτσι για όσους εισάγονται π.χ στα τμήματα Τουριστικών Επιχειρήσεων, Συνεταιριστικών Οργανώσεων, Διοίκησης και Διαχείρισης Έργων, Διοίκησης Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων, Τεχνολογίας Γραφικών Τεχνών, Γεωργικών Μηχανών και Αρδεύσεων, Θερμοκηπιακών Καλλιεργειών και Ανθοκομίας, Ζωικής Παραγωγής, κλπ η είσοδος είναι κομμένη και ραμμένη στο πατρόν ενός «ρεαλιστικού συμβιβασμού», διαδικασία η οποία λίγο αργότερα, για αρκετούς, λιπαίνει το έδαφος της καθυστέρησης και της εγκατάλειψης των σπουδών.
2 τους 3 φοιτητές των ΤΕΙ εγκαταλείπουν τις σπουδές τους !
Σε σύνολο 348. 387 φοιτητών ΑΕΙ οι 141.581 είναι εγγεγραμμένοι πέραν των κανονικών εξαμήνων φοίτησης. Αυτό σημαίνει ότι πάνω από το 40% των φοιτητών καθυστερούν σημαντικά τις σπουδές τους για την είσοδο στις οποίες λίγο πριν ξόδεψαν πολλά σε κόπους και έξοδα. Δεν είναι τυχαίο, ότι οι μεγαλύτερες καθυστερήσεις στις σπουδές σημειώνονται σε σχολές που χαρακτηρίζονται από ασαφή επαγγελματικό προσδιορισμό, έχουν μικρή «αξία» πτυχίου στην αγορά εργασίας και γενικά θεωρούνται σχολές χαμηλού κύρους και γοήτρου.
Ωστόσο το σημαντικότερο είναι άλλο. Το «φαινόμενο» αποκτά δραματικές διαστάσεις, εάν εξετάσει κανείς, στον χρονικό ορίζοντα των τελευταίων χρόνων τη σχέση του αριθμού εισακτέων με τον αριθμό αποφοιτησάντων. Έτσι από τους 41 χιλιάδες εισακτέους του 1999/00 αποφοίτησαν μετά από τέσσερα χρόνια (2002/03) μόλις 12.388, ενώ από τους 33 χιλιάδες εισακτέους του 1998/99 αποφοίτησαν μετά από τέσσερα χρόνια (2001/02) μόλις 10.981. Τι σημαίνει αυτό; ότι σε κάθε τρεις εισακτέους στα ΤΕΙ αποφοιτά μόνο ο ένας !
4 στους 10 πτυχιούχους δεν κάνουν ποτέ τις σπουδές τους επάγγελμα !
Όπως είναι γνωστό χιλιάδες πτυχιούχοι συνωστίζονται για χρόνια στις λίστες ανεργίες του ΟΑΕΔ. Ωστόσο αν η ανεργία είναι η μία όψη του προβλήματος, η ετεροαπασχόληση, δηλαδή, το να απασχολείται κάποιος σε εργασίες που είτε δεν έχουν καμιά συνάφεια με τις σπουδές του είτε έχουν πολύ μικρή, κυριαρχεί στις τάξεις των πτυχιούχων, καθώς περιλαμβάνει περίπου τέσσερις στους δέκα. Μάλιστα στον τομέα της ετεροαπασχόλησης η Ελλάδα κατέχει σήμερα τη δεύτερη θέση σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Ο κατάλογος των πτυχιούχων που περιλαμβάνει η ετεροαπασχόληση είναι μακρύς και χρόνο με το χρόνο σχηματίζει μια όλο και μεγαλύτερη ουρά.
Μόνο ο ένας στους πέντε από τους νέους πτυχιούχους των τμημάτων Φιλοσοφίας, Φιλολογίας, Κοινωνιολογίας, Ανθρωπολογίας, Θεολογίας, Ιστορίας, Γεωγραφίας, Ζωικής και Φυτικής παραγωγής, Ανθοκομίας, Νηπιαγωγών κλπ Στην ίδια περίπου θέση βρίσκονται και χιλιάδες νέοι πτυχιούχοι των τμημάτων ΜΜΕ, Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Μαθηματικών, Φυσικής, Αρχαιολογίας, Γεωλογίας, Παιδαγωγικής, Δημόσιας Διοίκησης, Πολιτικών Επιστημών οι οποίοι έχουν μικρή έως μηδενική συνάφεια μεταξύ σπουδών και θέσης εργασίας. Ουσιαστικά από το σύνολο των 40-45 χιλιάδων πτυχιούχων που θα πάρουν μέσα στο 2005 το πτυχίο τους περίπου οι 18 χιλιάδες κατά πάσα πιθανότητα δεν πρόκειται να ασχοληθούν επαγγελματικά με το αντικείμενο των σπουδών τους.

