Tης Mαρίας Δασκαλάκη*

Ο Μανώλης Μητσιάς είναι από τους καλλιτέχνες τους οποίους διακατέχει η σεμνότητα και ο λυρισμός. Με συνεργασίες του ύψους Μάνου Χατζιδάκι, Μίκη Θεοδωράκη, Άκη Πάνου, Μάνου Λοϊζου και τόσων άλλων μεγάλων ονομάτων, έχει γράψει τη δική του ιστορία στο ποιοτικό λαϊκό τραγούδι. Οι απαντήσεις του το ίδιο λιτές και φειδωλές όπως και ο τρόπος ζωής του, χωρίς πολλά φώτα, χωρίς πολύ δημοσιότητα, χωρίς πολλές φανφάρες. Απλός, λιτός και περιεκτικός.

- Πότε μπαίνετε στο χώρο του τραγουδιού και πώς γίνεται το ξεκίνημά σας;

Με γυρνάτε πολύ πίσω…Στο χώρο του τραγουδιού μπήκα το 1967-1968. Είχα πάει να τραγουδήσω σε μία μπουάτ για να βγάζω το χαρτζιλίκι μου, με ακούσανε και από κει κι έπειτα δεν κατάλαβα πώς γίνανε τα πράγματα. Θυμάμαι ότι με είχε ακούσει ο Δήμος ο Μούτσης τότε. Κατέβηκα λοιπόν στην Αθήνα το 1969, ηχογράφησα την πρώτη μου δουλειά κι έτσι ξεκίνησε η καριέρα μου.

- Πριν γίνεται τραγουδιστής είχατε κάνει κι άλλες δουλειές;

Βεβαίως είχα κάνει. Δεν πρόλαβα βλέπετε λόγω της χούντας να σπουδάσω, καθώς ενεπλάκην από νωρίς στα φοιτητικά πράγματα με αποτέλεσμα να φυλακιστώ από τη χούντα.

- Θέλετε να μου μιλήσετε για αυτή σας την εμπειρία;

Θα το ξανάκανα, δεν υπάρχει θέμα. Ήμουν μέλος μιας χορωδίας στη Θεσσαλονίκη. Εκεί μιλάγαμε με τα παιδιά και εξωτερικευόμασταν για τη δημοκρατία. Δε μας άρεσε η χούντα. Το αποτέλεσμα βέβαια ήταν να συλλάβουν εμένα και κάποιους άλλους, περάσαμε στρατοδικείο και τα Χριστούγεννα της ίδιας χρονιάς βγήκαμε έξω.

- Είχαμε μείνει λοιπόν στις δουλειές που είχατε κάνει

Από πολύ μικρός δούλεψα σε μια αγροτική υπηρεσία, στα χωράφια του πατέρα μου και γενικά έκανα διάφορες δουλειές του ποδαριού για να βγάλω το χαρτζιλίκι μου. Όταν κατέβηκα στην Αθήνα για να με ακούσουνε, ο Αλέκος Πατσιφάς που είχε τη ΛΥΡΑ με έβαλε στο βιβλιοπωλείο ΙΚΑΡΟΣ για να έχω τα προς το ζην μέχρι να έρθει η σειρά μου για να τραγουδήσω.

- Πώς αισθανθήκατε όταν ο Μάνος Χατζιδάκις σας επέλεξε για να ερμηνεύσετε τραγούδια του σε στίχους Νίκου Γκάτσου;

Αισθάνθηκα σα θεός στον Όλυμπο! Δεν υπάρχει ύψιστη τιμή για έναν τραγουδιστή από το να σε φωνάζει ο Χατζιδάκις για να σου δώσει τραγούδια. Είναι νομίζω η καλύτερη επιβράβευση για το τι είσαι και το τι μπορείς να γίνεις, το καλύτερο δώρο που μπορεί να πάρει ένας τραγουδιστής.

- Ποιος ήταν ο ρόλος που έπαιξαν ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Νίκος Γκάτσος στη ζωή σας;

Ο Γκάτσος ήταν ο άνθρωπος που πάντα στάθηκε δίπλα μου. Όσο τον γνώριζα, θυμάμαι ότι με στήριζε και πάντα ήθελε να τραγουδάω τους στίχους του. Αλλά και οι στίχοι του ήταν καταπληκτικοί, μίλαγαν για τις πραγματικές αξίες της ζωής. Με το Μάνο γνωριστήκαμε αργότερα, το 1972-1974. Ήταν άνθρωπος με ιδιαίτερο ταλέντο, ιδιαίτερη ματιά στα πράγματα, με μυαλό ξυράφι και υψηλή αισθητική. Καταλαβαίνετε πως όταν κάνεις παρέα με αυτούς, χωρίς να το θέλεις διαμορφώνεται ο χαρακτήρας σου με τέτοιο τρόπο που ακόμη και σήμερα εμένα με ακολουθούν τα λόγια τους και δεν μπορώ να τα αποβάλλω με τίποτα από το μυαλό μου.

- Εκτός από αυτούς τους δύο, ποιες άλλες συνεργασίες σας με μεγάλα ονόματα θα ξεχωρίζατε;

Θα ξεχώριζα συνεργασίες με το Δήμο Μούτση, το Μίκη Θεοδωράκη, τον Άκη Πάνου, το Γιάννη Μαρκόπουλο και δε μπορώ βέβαια να παραλείψω το Σταύρο τον Ξαρχάκο, με τον οποίο συνεργαζόμαστε τώρα στις συναυλίες.

- Πόσο σημαντικό θεωρείτε για τους λαϊκούς τραγουδιστές να είναι λαϊκοί χωρίς να λαϊκίζουν;

Το να είσαι λαϊκός είναι μεγάλη υπόθεση, γιατί λαϊκός γεννιέσαι, δεν αποκτάται αυτό το πράγμα. Πρέπει να έχεις εμπειρίες της ζωής, συναισθήματα που όταν τα εξωτερικεύεις να αγγίζουν τα λαϊκά στρώματα. Δεν πρέπει λοιπόν να είσαι σνομπ κι ελιτίστικος χαρακτήρας, αλλά ούτε και λαϊκίζοντας να προσπαθείς να κερδίσεις την ευμένεια του κοινού. Πρέπει να είσαι ο εαυτός σου

- Παράγεται σήμερα καλό λαϊκό τραγούδι ή μήπως διανύουμε περίοδο ισχνών αγελάδων;



Σήμερα παράγεται ελάχιστο καλό λαϊκό τραγούδι, ελαχιστότατο θα έλεγα. Αυτό είναι φαινόμενο της εποχής μας, καθώς κάθε καιρός έχει τα δικά του, τους δικούς του τραγουδιστές, τους δικούς του ζωγράφους κλπ. Σήμερα διανύουμε μια περίοδο φτήνιας, μια περίοδο που τείνουμε να πηγαίνουμε προς τα κάτω κι όχι προς τα πάνω, μια περίοδο παγκοσμιοποιημένη, κλωνοποιημένη, στην οποία αποκτώνται εύκολα κάποια πράγματα, χωρίς να κοπιάσουμε πάρα πολύ, με αποτέλεσμα να μην παράγεται πια αυτό που λέμε πολιτισμός.

- Πώς θα χαρακτηρίζατε τα μουσικά δρώμενα της εποχής πέρα από το λαϊκό τραγούδι;

Υπάρχουν νέα ταλέντα, αλλά σίγουρα δεν είναι της εμβέλειας των μουσικών δημιουργών της εποχής μου. Σήμερα, μπορεί να μην υπάρχουν μεγάλοι δημιουργοί για να γράψουν έργα όπως το "Άξιον εστί" και το "Μεγάλο Ερωτικό", όμως υπάρχουν καλοί τραγουδοποιοί.

- Εσείς ποιους από τους νέους τραγουδιστές ή τραγουδοποιούς θα ξεχωρίζατε;

Πιστεύω ότι ο τελευταίος μεγάλος συνθέτης από τους νεότερους είναι ο Σταμάτης ο Κραουνάκης και ως στιχουργό ξεχωρίζω τη Λίνα Νικολακοπούλου. Από την επόμενη φουρνιά, ξεχωρίζω το Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, τους αδερφούς Κατσιμίχα και το Σωκράτη Μάλαμα. Υπάρχουν κι άλλοι καλοί νέοι τραγουδοποιοί, αλλά αυτούς αναφέρω ενδεικτικά.

- Σκέφτεστε ποτέ πόσους ανθρώπους έχετε σημαδέψει με τις ερμηνείες σας σε τραγούδια όπως το "Ποτέ";

Χμ…δε ξέρω, δεν το έχω σκεφτεί ποτέ…

- Τώρα που σας το λέω πώς το ακούτε; Πώς νιώθετε που έχετε σηματοδοτήσει μικρές στιγμές στις ζωές ανθρώπων;

Αν έχω σημαδέψει κάποια στιγμή στη ζωή ενός ανθρώπου νιώθω περήφανος και ευτυχισμένος. Αν έχω δώσει μια στιγμή ευτυχίας και χαράς σε κάποιους ανθρώπους, είναι σημαντικό πράγμα και γι’ αυτό νιώθω πάρα πολύ ευτυχισμένος. Δεν έκανα ποτέ κάτι με υστεροβουλία, δεν είπα τραγούδια μόνο για να τα πω. Πάντα τραγουδούσα με την ψυχή μου κι έλεγα ό,τι ένιωθα κι αν αυτό έχει ανταπόκριση στον κόσμο, είναι η καλύτερη πληρωμή μου.

- Σας έχουν πει κάτι που να θυμάστε ή να σας έχει κάνει εντύπωση;

Κατά καιρούς πολλοί μου έχουν πει διάφορα πράγματα. Όμως, μου έχει μείνει κάτι που στη Θεσσαλονίκη είχε πει ο μεγάλος καρδιοχειρούργος ο Παναγιώτης ο Σπύρου που έρχεται και μ’ ακούει συχνά. Σε μια μουσική σκηνή που τραγουδούσα, τον ρώτησαν κάποιοι φίλοι μου αν έρχεται και με ακούει κάθε βράδυ επειδή είμαστε φίλοι και τους απάντησε: "Πέρα της φιλίας μας, κάθε φορά που ακούω το Μανώλη γίνομαι καλύτερος άνθρωπος". Αυτό που είπε, για μένα είναι το ύψιστο παράσημο.

- Πόσο σημαντικό θεωρείτε για έναν καλλιτέχνη να είναι ταπεινός;

Είναι πολύ σημαντικό πράγμα το να είσαι ταπεινόφρων κι αυτό το καταλαβαίνει κανείς αν πάει στο Άγιο Όρος και παρατηρήσει τη συμπεριφορά των μοναχών. Αυτοί μας διδάσκουν πραγματικά την ταπεινοφροσύνη.

- Μιλήστε μου για το Ηρώδειο και την "Κιβωτό"

Η κιβωτός ήταν ένα όνειρο ζωής. Στα 35 χρόνια που συμπληρώνω στο τραγούδι, συνεργάστηκα με κορυφαίους ανθρώπους της τέχνης, όπως με τον Παντελή το Βούλγαρη και τον Αλέκο το Φασιανό που με βοήθησαν να πραγματοποιήσω αυτό το όνειρο ζωής. Σε αυτή μας την προσπάθεια με τραγούδια όχι μόνο δικά μου, αλλά και άλλων συνθετών, τραγούδια που χωράνε σε μια κιβωτό-εξ ου και το όνομα–, είχαμε ως φιλοδοξία να τους δώσουμε μια άλλη διάσταση. Κι αυτό καταφέραμε να το κάνουμε με τη βοήθεια του Παντελή και τα σκηνικά του Αλέκου.

- Θα μου πείτε και δυο λόγια για την επικείμενη συναυλία σας; Πώς προέκυψε αυτό το αφιέρωμα και τι να περιμένουμε την Κυριακή το βράδυ;

Καταρχήν πρόκειται για ένα αφιέρωμα στα 80 χρόνια του Μίκη Θεοδωράκη και επί τη ευκαιρία, θα παρουσιάσουμε ένα καινούριο έργο του Μίκη σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου, το οποίο θα κυκλοφορήσει το φθινόπωρο με τίτλο "Ερημιά". Είμαι πολύ χαρούμενος για αυτό το τελευταίο έργο του Θεοδωράκη, στο οποίο τραγουδάω κι εγώ και η Μαρία η Φαραντούρη σε ενορχήστρωση Σταύρου Ξαρχάκου. Πρόκειται για μία καταπληκτική δουλειά και νιώθω ευτυχισμένος που για ακόμη μία φορά μου δόθηκε η ευκαιρία να τραγουδήσω Θεοδωράκη. Το δεύτερο μέρος αυτής της δουλειάς είναι οι μπαλάντες του Μανώλη του Αναγνωστάκη που τραγουδάει η Φαραντούρη.

- Ποια είναι τα σχέδιά σας για το μέλλον;

Σήμερα γυρίσαμε από τη Ρόδο. Έχουμε ήδη κάνει 5-6 συναυλίες, μας έχουν μείνει άλλες τόσες και σταματάμε για φέτος. Εγώ συνεχίζω την Κιβωτό μου, την οποία θα παρουσιάσουμε σε διάφορες πόλεις. Παράλληλα είμαστε εν αναμονή ης κυκλοφορίας της Ερημιάς, ενώ έκανα πριν λίγο καιρό το δίσκο του Σταμάτη Κραουνάκη σε στίχους Λίνας Νικολακοπούλου με τίτλο "Ισόβια" για τον οποίο μέχρι τώρα ακούω καλά λόγια για τα λαϊκά του τραγούδια.

- Ευχαριστώ και καλή επιτυχία να έχετε

Η Μαρία Δασκαλάκη είναι αρχειονόμος-βιβλιοθηκονόμος

[email protected]