Τεχνητή ωορρηξία σε άγριο τόνο πέτυχαν ερευνητές στην Ισπανία με τη συμμετοχή και του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιας Έρευνας και συγκεκριμένα του Κώστα Μυλωνά του παραρτήματος Ηρακλείου (πρώην ΙΘΑΒΙΚ).
Πρόκειται για ένα επίτευγμα που συντελείται για πρώτη φορά παγκοσμίως με μεγάλη οικονομική σημασία, καθώς αποσκοπεί στην αναπαραγωγή τόνων που βρίσκονται σε αιχμαλωσία οι οποίοι διατίθενται κυρίως στην αγορά της Ιαπωνίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα κιλό άγριου τόνου -του λεγόμενου κυανόπτερου τόνου- που μπορεί να φτάσει σε βάρος τα 800 κιλά, διατίθεται χονδρικώς προς 25-30 δολάρια το κιλό.
Οι ερευνητές, εμφύτευσαν με ένα είδος ψαροντούφεκου στο σώμα τόνου μια αναπαραγωγική ορμόνη που παρασκευάστηκε στο εργαστήριο του κ. Μυλωνά και προκάλεσε τη γέννηση δεκάδων χιλιάδων αυγών σε ψάρια που βρίσκονται σε συνθήκες καλλιέργειας σε θαλάσσιους κλωβούς στην περιοχή La Azohia, Murcia της Ισπανίας, με αποτέλεσμα την παραγωγή ώριμων γαμετών, την τεχνητή γονιμοποίησή τους και την παραγωγή γονιμοποιημένων αυγών. Οι προνύμφες που εκκολάφθηκαν κρατήθηκαν για πέντε ημέρες στις εγκαταστάσεις του Instituto Espanol de Oceanografia, Puerto de Mazarren, Murcia της Ισπανίας.
Οι τόνοι αποτελούν το ψάρι με την μεγαλύτερη εμπορική αξία στην παγκόσμια αλιεία και στη Μεσόγειο Θάλασσα. Το πιo σημαντικό είδος είναι ο κυανόπτερος τόνος. Την τελευταία δεκαετία, έχει αναπτυχθεί μια μορφή καλλιέργειας του κυανόπτερου τόνου σε διάφορες μεσογειακές χώρες, που βασίζεται σε αναπαραγωγικά ώριμα άτομα (δηλ. γεννήτορες) που συλλέγονται από την αλιεία και τοποθετούνται σε ιχθυοκλωβούς για περίοδο 2 μηνών ως και 2 ετών με σκοπό την πάχυνση τους. Λόγω της αυξανόμενης ζήτησης αυτού του μοναδικού ψαριού από την αγορά της Ιαπωνίας, Αμερικής και Ευρώπης, η δραστηριότητα της πάχυνσης του κυανόπτερου τόνου με τον τρόπο που πραγματοποιείται σήμερα, θεωρείται απειλητική για τα φυσικά ιχθυοαποθέματα. Έτσι υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για την δημιουργία μεθόδων διαχείρισης γεννητόρων, ελέγχου της αναπαραγωγής και παραγωγής ιχθυδίων σε συνθήκες ιχθυακαλλιέργειας.
Το πρόγραμμα REPRODOTT, που βρίσκεται στον τρίτο χρόνο πραγματοποίησης του, έχει ως στόχο του την μελέτη της αναπαραγωγικής βιολογίας του κυανόπτερου τόνου στην Μεσόγειο Θάλασσα, αλλά και σε συνθήκες καλλιέργειας. Την ερευνητική ομάδα απαρτίζουν ερευνητές από την Ισπανία, Ισραήλ, Γερμανία, Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία, Μάλτα, σε συνεργασία με την ιδιωτική εταιρεία πάχυνσης κυανόπτερου τόνου Tuna Graso S.A. της Ισπανίας και του Κέντρου Θαλάσσιας Βιοτεχνολογίας των Η.Π.Α. Το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών - Ινστιτούτο Υδατοκαλλιεργειών στην Κρήτη με συντονιστή τον Δρ. Κωνσταντίνο Μυλωνά συντονίζει ένα σημαντικό ερευνητικό πακέτο του προγράμματος REPRODOTT, που είναι η ανάπτυξη ορμονικών μεθόδων πρόκλησης της τελικής ωρίμανσης γαμετών και η παραγωγή γονιμοποιημένων αυγών.
Η παραγωγή γονιμοποιημένων αυγών και βιώσιμων προνυμφών από τα πειράματα αυτά αποτελεί σημαντικό επίτευγμα στη διαχείριση της αναπαραγωγικής λειτουργίας του κυανόπτερου τόνου. Αποδεικνύει ότι το είδος αυτό που μεταναστεύει χιλιάδες χιλιόμετρα από τον Ατλαντικό Ωκεανό σε συγκεκριμένες περιοχές στην Μεσόγειο Θάλασσα κατά την διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου, μπορεί να ωριμάσει αναπαραγωγικά και σε συνθήκες καλλιέργειας και ότι εξωγενείς ορμονικές επεμβάσεις μπορεί να πετύχουν την επαγωγή της ωρίμανσης των ωοκυττάρων και την παραγωγή σπέρματος, με αποτέλεσμα την παραγωγή γονιμοποιημένων αυγών. Αυτό είναι και το πρώτο βήμα στην προσπάθεια ελέγχου όλου του κύκλου ζωής του είδους αυτού σε συνθήκες καλλιέργειας (δηλ. αναπαραγωγή, νυμφική καλλιέργεια και πάχυνση) και περισσότερη έρευνα θα απαιτηθεί για να φέρει την καλλιέργεια κυανόπτερου τόνου στο επίπεδο αυτής άλλων γνωστών ειδών, όπως του σολωμού, της τσιπούρας και του λαβρακιού.
Σημειώνεται, όπως μας είπε ο κ. Μυλωνάς, ότι οι Ιάπωνες που κρατούν σε αιχμαλωσία τόνους και πειραματίζονται πάνω από 50 χρόνια στην αναπαραγωγή τους, κατάφεραν μόλις πέρυσι να αναπτύξουν μικρούς τόνους από αυγά που γεννήθηκαν σε θαλάσσιους κλωβούς και αυτό γιατί οι τόνοι, σταματούν να αναπαράγονται σε συνθήκες αιχμαλωσίας.
