Του Βασίλη Δρόσου

Με τον Ε.Ο.Σ. Λασιθίου βρεθήκαμε στον παραθαλάσσιο μικρό οικισμό Σούγια. Βρίσκεται νότια του νομού Χανίων, περίπου δυο ώρες διαδρομή από Ηράκλειο.

Φτάνοντας στο Σελί του λόφου Κεφάλα που βρίσκεται δίπλα στο χωριό Ροδοβάνι, βλέπουμε τη μεγάλη κοιλάδα να κατηφορίζει προς το Λιβυκό Πέλαγος. Στο λόγο Κεφάλα βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας δωρικής πόλης Έλυρος. Ήταν πόλη ισχυρή. Οι κάτοικοι ασχολούνταν με τη γεωργία, μελισσοκομία, κτηνοτροφία, αλλά συγχρόνως ήταν εμπορική και βιομηχανική πόλη. Είχε εργαστήρια κατασκευής όπλων, τόξων, σφενδονών και βιοτεχνία χαλκού. Ήταν αυτόνομη και είχε δικά της νομίσματα. Λιμάνι είχε την Συΐα. Ο δρόμος περνά δίπλαστη δυτική όχθη του φαρδιού χειμάρρου Λάκκου Ζωγράφου. Ανατολικά βλέπουμε τα ιστορικά χωριά Κουτσογέρακο και Λιβαδά. Από το Λιβαδά έπαιρναν νερό οι Ελύριοι. Φτάνουμε στη σημερινή Σούγια. Μικρές ξενοδοχειακές μονάδες και ο μικρός οικισμός είναι κτισμένα στη βορειοδυτική πλευρά του χειμάρρου, στις ρίζες του λόφου Κεφάλα. Στις ανατολικές όχθες του χειμάρρου βρίσκονται τα ερείπια της μικρής πόλης της αρχαίας Συΐας. Από εκεί ξεκινά το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4 για να μας οδηγήσει σε μια από τις ωραιότερες πεζοπορίες στα κρυφά μονοπάτια της άγνωστης Κρήτης. Η μυρουδιά του πεύκου, του θυμαριού, το ίδιο της θάλασσας, ανοίγουν τα πνευμόνια μας καθώς προχωράμε ανάμεσα στο πευκοδάσος που στολίζει τις γραφικές κορυφές Αγριμοχώραφο, Τούμπα, Κοριάρη. Τις βλέπουμε να ορθώνονται σαν κάστρα, θαρρείς, κτισμένα από γρανίτη. Και οι δέτες απότομοι ξεχύνονται στη θάλασσα του Λιβυκού, αδειάζοντας χοχλάκους από τις καταιγίδες του χειμώνα που θρυματίζουν τα βουνά. Όμορφη, άγρια φύση, δεν περιγράφεται με λόγια.

Το μονοπάτι μας περνά από την περοχή Πευκή. Τα δένδρα κρέμονται από τα βράχια και καθρεπτίζονται στα ήσυχα νερά του Λιβυκού, μπερδεύονται με το βαθυγάλανο χρώμα της θάλασσας και γίνονται τα νερά γαλαζοπράσινα. Σου ’ρχεται να βουτήξεις από εδώ πάνω, έτσι ιδρωμένος όπως είσαι από την πεζοπορία.

Φτάνουμε πάνω από τη Βλυχάδα, τα νερά στραγγίζουν από τις ρίζες των βουνών και σμίγουν με τη θάλασσα. Λίγο πιο πέρα, στο πλάτωμα που δημιουργούν οι πατούχες του βουνού, είναι η περιοχή Χαρέ και εκεί στην άκρη του Λιβυκού δυο εκκλησάκια σφιχταγκαλιασμένα κουρνιάζουν ανάμεσα στα δέντρα. Το ένα αφιερωμένο στην Παναγία τη Χιλιαρμενίτισσα, όπως την ονομάζουν οι κάτοικοι εδώ. Είναι βυζαντινή, κτισμένη το 13ο αιώνα. Το άλλο είναι του Αγίου Αντωνίου και αυτό παλαιό. Και τα δυο έχουν τοιχογραφίες, αλλά εγκαταλελειμένα όπως είναι, έχουν σχεδόν καταστραφεί οι αγιογραφίες, διακρίνονται αρκετά πίσω από τη μούχλα και την υγρασία που τα δέρνει. Εξωτερικά τα έχει ανακαινίσει ο παπά Ευτύχιος και ο γιος του παπά Παναγιώτης, με έξοδα της εκκλησίας και τη βοήθεια των κατοίκων. Έτυχε να βρίσκομαι στο πανηγύρι της Παναγίας που γιόρταζε στις 2 Ιουλίου: “Κατάθεση εσθήτος Θεοτόκου”. Γίνεται ένα ωραίο πανηγύρι, όπου οι πανηγυριώτες από νωρίς την παραμονή πάνε εκεί και διανυκτερεύουν, γλεντούν με παραδοσιακό τρόπο τοπικό, βράζοντας κρέας από ντόπια φουριάρικα αγρίμια και τσιτσιριστό, καθώς και πιλάφι και προσφέρουν σε όλους τους παρευρισκόμενους. Με ντόπιο καλό κρασί, γλεντάνε μέχρι πρωίας, που αρχίζει η Λειτουργία.

Συνεχίζοντας την πεζοπορία προς την περιοχή Καλόγερο. Περνάμε τη χαλασά του χείμαρρου. Κάτω στη θάλασσα είναι η περιοχή Δέστρα. Εδώ διαμορφώνεται ένας μικρός μόλος, όπου μπορούν να δέσουν δυο - τρεις βάρκες.

Ανηφορίζουμε τώρα το λόφο του Προφήτη Ηλία, φτάνουμε στην πηγή Μπουκελάσι και πλύνουμε τα ξαναμμένα πρόσωπά μας και ξεκουραζόμαστε λίγο κάτω από τη σκιά των πεύκων. Το ανηφορικό μονοπάτι μας οδηγεί στον πύργο. Ένα κάστρο κτισμένο την εποχή της Βενετοκρατίας. Βορειοδυτικά βλέπουμε τα βουνά, κι αυτά να μοιάζουν σαν κάστρα κτισμένα από κοκκινωπά βράχια, λεία και απότομα, μοιάζουν απόρθητα.

Ανηφορίζοντας το λόφο του Προφ. Ηλία βλέπουμε ερείπια αρχαίας πόλης. Εδώ, μας λέει κάποιος χωρικός, ήταν η αρχαία Ποικίλασος. Ανάμεσα στα βουνά βλέπουμε να σχηματίζεται το φαράγγι της Τρυπητής. Η συρτική δύναμη του νερού το έχει στρώσει με χοχλάκους που από ψηλά φαίνεται σαν δρόμος φαρδύς.

Στην έξοδό του στον πόρο της Τρυπητής στο κοίλωμα βράχου, προστατευμένο από τη θάλασσα, βρίσκεται το μοναχικό εκκλησάκι του Αγ. Νικολάου. Εδώ το γιορτάζουν την παραμονή του Προφ. Ηλία, επειδή το χειμώνα οι καιρικές συνθήκες δεν το επιτρέπουν.

Ο ήλιος άρχισε να δύει πίσω από τις βουνοκορφές της Σούγιας. Το ρόδινο χρώμα του ουρανού έδινε μια ήρεμη γλυκιά απόχρωση στο άγριο τοπίο. Το σούρουπο δεν άργησε να έρθει. Ακούσαμε την καμπάνα να μας καλεί. Ταχύναμε το βήμα μας. Οι κορυφές των βουνών σκοτείνιαζαν και διαγραφόταν γραμμικά η μια πίσω από την άλλη στις αποχρώσεις του ουράνιου θόλου που σκοτείνιαζε και αυτός στο βαθυγάλανο βασίλειό του. Ανατολικά το φεγγάρι, σχεδόν ολοκληρωμένο, ξεπρόβαλλε ανάμεσα στα δέντρα και φώτιζε το μονοπάτι. Φτάσαμε στο μικρό εκκλησάκι την ώρα που ο παπά Γρηγόρης από το Ροδοβάνι ευλογούσε τους άρτους. Είχαν φέρει γεννήτρια και φώτιζαν το γύρω πευκόφυτο χώρο. Αφού μοιράστηκαν οι άρτοι, οι πανηγυριώτες το έριξαν στο τραγούδι και στο φαγοπότι. Κάθε χωρικός κρατούσε και ένα μεγάλο ντουρβά γεμάτο με διάφορα εδέσματα, βραστά, τσιγαριστά, κουνέλια, κεφτέδες, τυροπιτάκια, μέλι, χορτοπιτάκια, κρέπες κλπ. και ο ένας μετά τον άλλο τα μοίραζαν σε όλους τους παρευρισκομένους. Εκείνο που μου φάνηκε περίεργο ήταν το μέλι, το μοίραζαν μαζί με την κηρύθρα, το έκοβαν σαν μαντολάτο και το έτρωγαν μαζί με το κρέας. Στο ένα χέρι το βραστό, στο άλλο το μέλι. Και ήταν τόσο νόστιμος αυτός ο συνδυασμός, που δεν το περίμενα. Τα αστέρια τρεμόπαιζαν λες και χόρευαν μαζί μας. Όλη τη νύκτα μέχρι που κτύπησε ξανά η καμπάνα, το ριζίτικο τραγούδι δεν σταμάτησε αλλά ούτε και τα όπλα που κακάριζαν ολονυκτίς, ώσπου η Θεία Λειτουργία ηρέμησε τα πνεύματα και ο πρωινός ήλιος φώτισε τη στράτα του γυρισμού.

Φωτο Βασίλης Δρόσος