Του Βαγγέλη Βαρδάκη, γεωπόνου, τέως ερευνητή
... Σήμερα όλα τα αστικά καθεστώτα της Λατινικής Αμερικής είναι σαθρά, ρευστά και ετοιμόρροπα. Οι μαζικές απεργίες, τα εργατο-αγροτικά κινήματα που αναπτύσσονται σε όλες σχεδόν τις χώρες της περιοχής, γρήγορα θα τα ανατρέψουν. Η εκλογή αριστερών κυβερνήσεων σε πολλές χώρες, το ξεκίνημα επαναστατικών κινημάτων και οι εξεγέρσεις των λαών συγκλονίζουν όλες ανεξαίρετα τις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Παντού επαναστατικά κινήματα. Παντού λαϊκές εξεγέρσεις. Οι εξεγέρσεις αυτές διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για κοινωνικές, σοσιαλιστικές αλλαγές. Η Βενεζουέλα, η Βολιβία, η Αργεντινή και ο Ισημερινός πρωτοστατούν στη σοσιαλιστική αυτή αλλαγή. Και οδηγούν τις μελλοντικές εξελίξεις σε όλη τη Λατινική Αμερική προς το σοσιαλισμό...
Τον τελευταίο καιρό η Λατινική Αμερική περνά την πιο βαθιά και παρατεταμένη κρίση στην ιστορία της. Βρίσκεται σε παρακμή. Ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός με τις παρεμβάσεις του και τις επεμβάσεις του σε όλες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής εγκαθιστά συχνά σ’ αυτές φασιστικά καθεστώτα. Τα καθεστώτα αυτά καταπιέζουν και εκμεταλλεύονται σκληρά και απάνθρωπα τους λαούς τους. Και έτσι προκαλούν φτώχεια, πείνα, εξαθλίωση και παρακμή. Εξαιτίας της κατάστασης αυτής οι λαοί των χωρών αυτών εξεγείρονται και επαναστατούν και γι’ αυτό η Λατινική Αμερική, αυτή τη στιγμή, είναι η πιο προχωρημένη περιοχή του κόσμου σε επαναστατικά κινήματα. Τα τελευταία πέντε (5) χρόνια όλες οι χώρες της περιοχής ζουν μια αυξανόμενη οικονομική, κοινωνική και πολιτική κρίση. Μια κρίση που είχε ως αποτέλεσμα να αναπτυχθούν επαναστατικά κινήματα στις περισσότερες χώρες της περιοχής...
Ετσι, σήμερα, όλα τα αστικά καθεστώτα της Λατινικής Αμερικής είναι σαθρά, ρευστά και ετοιμόρροπα. Οι μαζικές απεργίες, τα εργατο-αγροτικά κινήματα, που αναπτύσσονται όλο και περισσότερο σε όλες σχεδόν τις χώρες της περιοχής, γρήγορα θα τα ανατρέψουν. Η εκλογή αριστερών κυβερνήσεων σε πολλές χώρες, το ξεκίνημα επαναστατικών διαδικασιών και οι εξεγέρσεις των εργαζομένων (εργατών, αγροτών, μικρομεσαίων) συγκλονίζουν όλες ανεξάρτητα τις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Παντού επαναστατικά κινήματα. Παντού ταξικές οργανώσεις. Παντού εργατικές εξεγέρσεις. Ετσι, διαμορφώνονται συνθήκες για κοινωνικές σοσιαλιστικές αλλαγές. Αυτό είναι νομοτέλεια σε όλες τις καπιταλιστικές κοινωνίες. Γι’ αυτό η Βενεζουέλα, η Αργεντινή, η Βολιβία και ο Ισημερινός (Εκουαδόρ) πρωτοστατούν στη σοσιαλιστική αλλαγή και επηρεάζουν αποφασιστικά τις μελλοντικές εξελίξεις σε όλη τη Λατινική Αμερική προς το σοσιαλισμό. Ετσι, η επανάσταση φουντώνει σε όλες τις χώρες της περιοχής. Ακόμη και σε σταθερές χώρες από αστική άποψη, όπως είναι η Κόστα Ρίκα και η Ονδούρα, το καπιταλιστικό σύστημα κλυδωνίζεται. Τα εργατικά κινήματα επαναστατικοποιούνται και συνεργαζόμενα με τους αγρότες αντιδρούν σφόδρα ενάντια των αστικών καθεστώτων και γρήγορα θα επικρατήσουν.
Η επαναστατικοποίηση των λαών της Λατινικής Αμερικής δεν είναι τυχαία. Είναι προϊόν και αποτέλεσμα μιας σειράς οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών παραγόντων που δημιουργήθηκαν κάτω από συγκεκριμένες, ιστορικά καθορισμένες συνθήκες. Τα αστικά καθεστώτα της περιοχής και οι παρεμβάσεις του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, δημιουργούν όλο και πιο απάνθρωπες συνθήκες στους λαούς της Λατινικής Αμερικής. Γι’ αυτούς τους λόγους, όπως ήταν φυσικό, οι λαοί των χωρών αυτών αντέδρασαν και οργανώνοντας τους εργάτες, τους αγρότες, τους μικρομεσαίους και τους ανέργους, δημιούργησαν τα επαναστατικά κινήματα.
Την περίοδο 1997 μέχρι σήμερα, η Λατινική Αμερική περνά μια βαθιά κοινωνικο-οικονομική κρίση που φθάνει στην παρακμή. Οι αστοί οικονομικοί αναλυτές χαρακτήρισαν την περίοδο αυτή σαν την “πιο χαμένη οικονομική οκταετία της ιστορίας τους, η οποία θα οδηγήσει σε μαζικές εξεγέρσεις τους λαούς της Λατινικής Αμερικής”. Σήμερα η κατά κεφαλήν παραγωγή είναι κατά 2% χαμηλότερη από το 1997, που από μόνη της δείχνει την τραγικότητα της κατάστασης.
Ο παρακάτω πίνακας δείχνει την οικονομική κατάσταση των χωρών της Λατινικής Αμερικής από τη δεκαετία του 1960 μέχρι σήμερα.
Από τον πίνακα αυτό, φαίνεται ξεκάθαρα ότι, μετά τη δεκαετία του 1950 υπήρξε μια περίοδος ταχείας οικονομικής ανάπτυξης που κράτησε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970. Αυτή η οικονομική ανάπτυξη οφειλόταν και αντανακλούσε μια γενική άνοδο του παγκόσμιου καπιταλισμού. Ομως, από την άλλη πλευρά, οι παραγωγικές δυνάμεις, στην καλύτερη περίπτωση, παρέμειναν στάσιμες αν και σε πολλές χώρες της περιοχής υπήρξαν και οπισθοδρομήσεις. Η στασιμότητα αυτή των παραγωγικών δυνάμεων είχε ως αποτέλεσμα να αρχίσει η μείωση της παραγωγής και η οικονομική κρίση που συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Η συνεχιζόμενη μείωση της παραγωγής βάθαινε την οικονομική κρίση για να καταλήξει στην εξαθλίωση και την παρακμή. Ετσι, η φανερή (επίσημη) ανεργία έχει ξεπεράσει κατά πολύ το 10% στις μέρες μας, που είναι το υψηλότερο στην ιστορία της Λατινικής Αμερικής. Ομως, η πραγματική ανεργία και η υποαπασχόληση είναι πολύ υψηλότερες και ξεπερνούν το 60-70% του ενεργού πληθυσμού σε πολλές χώρες της περιοχής. Σε πολλές χώρες το 60-70% του πληθυσμού βρίσκεται κάτω από τα όρια της φτώχειας, με ημερήσιο εισόδημα κατά από το 1,5 δολάριο. Μόνο την τελευταία τριετία οι φτωχοί αυξήθηκαν στις χώρες αυτές κατά 20 εκατομμύρια και πάνω. Και καθημερινά αυξάνεται η φτώχεια όλο και περισσότερο. Το 30% του πληθυσμού έχει εισόδημα κάτω από 1 δολάριο την ημέρα. Και στον Ισημερινό το 25% του πληθυσμού, αναγκάστηκε τα δυο τελευταία χρόνια, να μεταναστεύσει σε άλλες χώρες για να αποφύγει την εξαθλίωση και το θάνατο από την πείνα.
Η κατάσταση αυτή δεν είναι μια απλή κυκλική οικονομική κρίση που συμβαίνει συχνά και περιοδικά στις καπιταλιστικές οικονομίες (άνθηση-ύφεση-άνθηση...). Αλλά είναι το άμεσο αποτέλεσμα (προϊόν) των οικονομικών πολιτικών που επιβάλλονται στις χώρες της Λατινικής Αμερικής από το διεθνή ιμπεριαλισμό. Τις πολιτικές αυτές αποδέχονται με ενθουσιασμό οι τοπικές κυβερνήσεις και τα αστικά κόμματα τα οποία εκφράζουν την αστική τάξη και τον καπιταλισμό ως πολιτικό σύστημα και ως τρόπο παραγωγής των προϊόντων. Και είναι απόλυτα εξαρτημένα από τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. Οπως συμβαίνει στα καθεστώτα της Μέσης Ανατολής, έτσι και στη Λατινική Αμερική έχει διαπιστωθεί μια ανοικτή αντίθεση και διαμάχη μεταξύ των ευρωπαϊκών και αμερικάνικων πολυεθνικών, προκειμένου να αποκτήσουν τον έλεγχο των φυσικών πόρων και των επιχειρήσεων της δημόσιας ωφέλειας. Ως παράδειγμα των ενεργειών των Ευρωπαίων καπιταλιστών, αναφέρουμε τις ισπανικές επιχειρήσεις και τράπεζες που προσπαθούν να επανααποικιοποιήσουν τις χώρες της Νότιας Αμερικής, ελέγχοντας τις τράπεζες, την τηλεφωνία, τις αεροπορικές εταιρείες, τις πετρελαιοπηγές κ.α., στο Περού, στη Βραζιλία, στη Βενεζουέλα, την Αργεντινή, τον Ισημερινό και γενικά σε όλες τις χώρες της περιοχής. Ετσι, οι οικονομίες των χωρών της Λατινικής Αμερικής έχουν καταρρεύσει. Εχουν αφεθεί στο έλεος των ανωμαλιών της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και της ελεύθερης αγοράς. Μετά τη διάλυση των οικονομιών της Νοτιοανατολικής Ασίας το 1998, οι ξένες επενδύσεις περιορίστηκαν και σταμάτησαν. Πριν από το 1998 η Λατινική Αμερική δεχόταν περισσότερα από 200 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο. Το 2002 οι ξένες επενδύσεις σε πολλές χώρες σταμάτησαν τελείως. Και στο σύνολο των χωρών της περιοχής περιορίστηκαν σε επίπεδο κάτω από 20 δισεκατομμύρια δολάρια. Μετά το 2002 η ροή κεφαλαίων ανατράπηκε και έγινε αρνητική κατά 50 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ξεκινήσει ένας πόλεμος ανταγωνιστικών υποτιμήσεων των νομισμάτων μεταξύ των χωρών της Λατινικής Αμερικής προκειμένου να αυξήσουν τις εξαγωγές τους και να επαναφέρουν ξένα κεφάλαια. Οι επαναλαμβανόμενες υποτιμήσεις του βραζιλιάνικου νομίσματος, ήταν το μεγάλο κτύπημα που διέλυσε την οικονομία της Αργεντινής. Οι ανεξέλεγκτες αυτές υποτιμήσεις, όπως ήταν φυσικό, δεν έσωσαν την οικονομία της Βραζιλίας, η οποία άρχισε να καταρρέει πολύ σύντομα. Ετσι, το 2004 το ΑΕΠ της Βραζιλίας έπεσε σε αρνητικούς αριθμούς που ξεπέρασαν σε ποσοστό το -3% με αποτέλεσμα να πέσει και το κατά κεφαλήν εισόδημα σε ποσοστό κάτω του -2,2%, για πρώτη φορά τα τελευταία 15 χρόνια. Τα στοιχεία αυτά εκφράζουν μια κοινωνικο-οικονομική κρίση και παρακμή όχι μόνο του βραζιλιάνικου λαού, αλλά των λαών όλων των χωρών της Λατινικής Αμερικής...
συνεχίζεται...
