Αλλάζει, στο πνεύμα της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το σύστημα ασφάλισης των αγροτικών προϊόντων, έναντι φυσικών καταστροφών ή ανωμαλιών στην αγορά.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται πλέον να μη συνδέεται η ασφάλιση με τον όγκο και τις τιμές των προϊόντων που «χάθηκαν» λόγω διαφόρων αιτιών, αλλά να υπολογίζεται με βάση το ποσοστό του χαμένου εισοδήματος. Κι αυτό, στη λογική της νέας Κ.Α.Π. η οποία αποσυνδέει τις επιδοτήσεις από τον όγκο της παραγωγής και τις μετατρέπει σε εισοδηματικές ενισχύσεις.

Με την εφαρμογή της νέας Κ.Α.Π. η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραδέχεται τα εξής:

“Το καθεστώς της αποσυνδεδεμένης από την παραγωγή ενιαίας ενίσχυσης θα εξακολουθήσει να συμβάλει ουσιαστικά και σταθερά στο γεωργικό εισόδημα, παρόλο που θα συνεχίσουν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάλογα με την ιστορική κατανομή των ενισχύσεων στους διάφορους τομείς της γεωργικής παραγωγής.

Οι αγρότες θα είναι σε θέση να προσανατολιστούν περισσότερο προς τις ανάγκες της αγοράς, ενώ ταυτόχρονα θα επωφελούνται από αυτή την καλύτερα στοχοθετημένη και πιο αποτελεσματική στήριξη του εισοδήματος.

Αυτές οι οικονομικές και κοινωνικές πτυχές, συνεχίζει η Κομισιόν, καθώς και οι περιβαλλοντικές παράμετροι που έχουν εισαχθεί στο νέο καθεστώς της ενιαίας ενίσχυσης, θα έχουν ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της αειφορίας της νέας ΚΓΠ.

Θα υποχρεώσει εντούτοις τους αγρότες να αναλάβουν την ευθύνη για τη διαχείριση των κινδύνων εκείνων που προηγουμένως απορροφούνταν από τις πολιτικές στήριξης των αγορών και των τιμών. Ταυτόχρονα οι αγρότες της ΕΕ εκτίθενται όλο και περισσότερο στον ανταγωνισμό και στις διακυμάνσεις των γεωργικών τιμών, ως αποτέλεσμα της απελευθέρωσης του εμπορίου.

Οπως και στο παρελθόν, παραδέχεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η γεωργική δραστηριότητα θα παραμείνει ευάλωτη σε συγκεκριμένους κινδύνους και κρίσεις που βρίσκονται πέρα από τον ελεγχο του αγρότη. Παρόλο που η υπολογισμένη ανάληψη ρίσκου είναι δυνατό να φέρει θετικά αποτελέσματα, είναι καλύτερο οι αγρότες να εξοπλιστούν κατά των πιθανών αρνητικών επιπτώσεων των ίδιων τους των επιλογών, καθώς και κατά των κρίσεων που θα προκληθούν από φυσικές καταστροφές και άλλα απρόβλεπτα γεγονότα.

Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, είναι δυνατόν να προβλεφθούν νέα χρηματοδοτικά μέσα ενίσχυσης των αγροτών για να βελτιώσουν την ικανότητα τους να διαχειρίζονται κινδύνους και κρίσεις-μέσα τα οποία δεν θα επιβραδύνουν τις τυχόν απαραίτητες διαρθρωτικές προσαρμογές”.

Στη συνέχεια η Επιτροπή προτείνει τη λήψη τριών μέτρων:

Επιλογή 1: Ασφάλιση έναντι φυσικών καταστροφών-Οικονομική συμμετοχή στην πληρωμή των ασφαλίστρων των αγροτών

Η ασφάλιση αποτελεί μια εναλλακτική λύση αντί της χορήγησης δημόσιας εκ των υστέρων αποζημίωσης για απώλειες που προκλήθηκαν από φυσικές καταστροφές σε επίπεδο ΕΕ, και σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο. Ορισμένα κράτη-μέλη έχουν ήδη συστήσει εθνικά συστήματα για να ενθαρρύνουν τους αγρότες να ασφαλιστούν εναντίον τέτοιων συμβάντων.

Κατά συνέπεια ένα νέο μέτρο, επιλέξιμο με βάση τον κανονισμό αγροτικής ανάπτυξης, θα μπορούσε να προβλέπει οικονομική συμμετοχή στα ασφάλιστρα που καταβάλλουν οι αγρότες για απώλεια εισοδήματος, ως αποτέλεσμα φυσικής καταστροφής ή ασθένειας.

Το ποσό που θα χορηγείται ανά αγρότη στο πλαίσιο ενός τέτοιου μέτρου από κοινοτικές και εθνικές/περιφερειακές ενισχύσεις δεν πρέπει να ξεπερνά το 50% των συνολικών ασφάλιστρων για την εν λόγω ασφάλιση.

Επιλογή 2: Στήριξη ταμείων αλληλοβοηθείας

Τα ταμεία αλληλοβοηθείας επιτρέπουν στις ομάδες παραγωγών που επιθυμούν να αναλάβουν οι ίδιες την ευθύνη διαχείρισης του καταμερισμού του κινδύνου. Το κεφάλαιο του ταμείου είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται από τα μέλη σε περίπτωση σοβαρών απωλειών εισοδήματος που καθορίζονται με βάση προκαθορισμένους κανόνες.

Μέχρι σήμερα τα γεωργικά ταμεία αλληλοβοηθείας, που έχουν συσταθεί με ιδιωτική πρωτοβουλία, έχουν δημιουργηθεί σε τομεακή βάση σε περιπτώσεις που οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν κοινούς συγκρίσιμους κινδύνους. Παρόλο που δεν διατίθενται προς το παρόν για όλες τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε ένα κοινό εργαλείο διαχείρισης κινδύνων για να καλύψουν τις απώλειες εισοδήματος.

Εχοντας αυτό υπόψη της, η Κοινότητα μπορεί να προβλέψει την ενίσχυση της ανάπτυξης ταμείων αλληλοβοηθείας στο γεωργικό τομέα.

Επιλογή 3: Εξασφάλιση βασικής κάλυψης έναντι κρίσεων εισοδήματος

Δεδομένου ότι η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ εστιάζεται στην σταθεροποίηση των εισοδημάτων και στην αποδέσμευση των ενισχύσεων από τη γεωργική παραγωγή, φαίνεται πως είναι πιο κατάλληλη μια γενικευμένη προσέγγιση για την αντιμετώπιση των κρίσεων εισοδήματος σε σχέση με οποιαδήποτε τομεακή προσέγγιση.

Κάθε τέτοιο μέτρο πρέπει να εκπληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

- Πρέπει να είναι ανοικτό σε όλους τους αγρότες που θίγονται από την κρίση.

- Οι αγρότες μπορούν να είναι επιλέξιμοι για ενίσχυση της ρευστότητας μόνον αν το γεωργικό τους εισόδημα για κάποιο συγκεκριμένο έτος είναι μικρότερο από το 70% του μέσου ακαθάριστου εισοδήματος ή του ισοδύναμου από πλευράς καθαρού εισοδήματος κατά την προηγούμενη τριετία, ή από τον μέσο όρο τριετίας με βάση την προηγούμενη πενταετία, εξαιρουμένης της υψηλότερης και χαμηλότερης τιμής.

- Το ύψος των ενισχύσεων πρέπει να αντισταθμίσει λιγότερο από το 70% της απώλειας εισοδήματος του παραγωγού κατά το έτος που αυτός καθίσταται επιλέξιμος για να λάβει ενίσχυση εισοδήματος.

- Το ύψος των ενισχύσεων σταθεροποίησης του εισοδήματος πρέπει να συνδέεται αποκλειστικά με το εισόδημα και όχι με τον τύπο ή τον όγκο της παραγωγής συγκεκριμένου παραγωγού, τις εγχώριες ή τις διεθνείς τιμές που ισχύουν για την εν λόγω παραγωγή, ή τους χρησιμοποιούμενους συντελεστές παραγωγής.

- Στις περιπτώσεις που ο παραγωγός λαμβάνει ενισχύσεις από άλλα καθεστώτα αποζημίωσης, π.χ. βοήθεια σε περίπτωση φυσικών καταστροφών, το συνολικό ύψος των ενισχύσεων πρέπει να είναι μικρότερο από το 100% του απολεσθέντος εισοδήματος.

Η εισαγωγή αυτού του μέτρου προϋποθέτει την υιοθέτηση ενός κοινού και επακριβούς λογιστικού ορισμού του εισοδήματος και τον καθορισμό, από τα κράτη-μέλη, εισοδήματος αναφοράς στο επίπεδο της αγροτικής εκμετάλλευσης.