Του Κώστα Μπογδανίδη

Αύριο τα ξημερώματα θα γνωρίζουμε τον 44ο πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα ξέρουμε το νέο ηγέτη του πλανήτη μας. Δυστυχώς για τον κόσμο πολλά εξαρτώνται από την ηγεσία της Αμερικής. Κέρι ή Μπους; Διαλέξτε!

Η αμερικανική Ιστορία πάντως δεν τελειώνει με τους δύο μονομάχους. Όπως δεν άρχισε με τον Χριστόφορο Κολόμβο ή τον Αμέρικο Βεσπούκι. Ξεκινά με την αποίκησή της από τους Ευρωπαίους. Το 1607 οι Άγγλοι ίδρυσαν την πόλη Τζειμστόουν, στην οποία εργάστηκαν και οι πρώτοι Αφρικανοί σκλάβοι που τους έφεραν αλυσοδεμένους το 1619. Το 1626 εκ μέρους των Ολλανδών, αγοράστηκε από τους ερυθρόδερμους η νήσος Μανχάτταν στη Νέα Υόρκη, με αντίτιμο 24 δολάρια σε δωράκια! Η περιοχή ονομάστηκε σε Νέο Άμστερνταμ και το 1664 οι Άγγλοι την κατέλαβαν και την μετονόμασαν σε Νέα Υόρκη!

Στις ΗΠΑ οι Άγγλοι, οι Γάλλοι και οι Ολλανδοί άποικοι έριζαν για χρόνια ποιός θα κατείχε τα περισσότερα εδάφη. Γνωστός είναι ο αγγλογαλλικός πόλεμος που έληξε το 1703 και σημάδεψε την Ιστορία του νεοσσού κράτους…

Οι ΗΠΑ έγιναν ουσιαστικά ανεξάρτητο κράτος μόλις στις 4 Απριλίου του 1776!Τότε αρχίζει η ιστορία των ΗΠΑ με την περίφημη υπογραφή της ``Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας΄΄ από τον πρόεδρο Τόμας Τζέφερσον. Ακολούθησαν τα γεγονότα της εξολόθρευσης χιλιάδων Ινδιάνων και ο αιματηρός αμερικανικός εμφύλιος που έληξε το 1865 με τη νίκη των Βορείων και την δολοφονία του προέδρου Αβραάμ Λίνκολν από ένα φανατικό, τον Ιωάννη Μπουθ.

Όπως και να έχει οι ΗΠΑ είναι η χώρα που ανεδείχθη σε μεγάλη δύναμη με μια ταχύτητα δίχως ιστορικό προηγούμενο: Μόλις 169 χρόνια χώριζαν τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας το 1776 με την εδραίωση της αμερικανικής ηγεμονίας το 1945. Ομως, από μια περίεργη ειρωνεία της Ιστορίας, η νέα και δυναμική μεγάλη δύναμη, που μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ το 1991 ανεδείχθη σε μόνη υπερδύναμη, εμφανίζεται να έχει τους πιο παλιούς συνταγματικούς θεσμούς. Το αμερικανικό Σύνταγμα, με επίκεντρο τις ισορροπίες ανάμεσα στην εκτελεστική, τη νομοθετική και τη δικαστική εξουσία, διατυπώθηκε για να υπηρετήσει την πολιτική ευταξία των δεκατριών βρετανικών αποικιών που απεφάσισαν να διακόψουν κάθε δεσμό με το Στέμμα.

(Η ενηλικίωση των ΗΠΑ ως μεγάλης δύναμης συνοδεύθηκε με την υιοθέτηση -επί προεδρίας Αϊζενχάουερ- της τροπολογίας που περιόριζε την παραμονή στην προεδρία σε δύο τετραετίες).



Οι εξουσίες

Οι εμπνευστές του Συντάγματος του 1787 επεδίωκαν να αποτρέψουν κάθε μεμονωμένο άτομο ή κοινωνική ομάδα από την απόκτηση υπέρμετρων δυνατοτήτων ελέγχου. Έτσι, λοιπόν, φρόντισαν να εγκαθιδρύσουν έναν τρόπο διακυβέρνησης που βασίζεται σε διάφορους θεσμούς, οι οποίοι μοιράζονται την εξουσία.

Η εξουσία διαιρείται σε τρία επίπεδα: στην κεντρική κυβέρνηση, τις κυβερνήσεις των πολιτειών και τις τοπικές κυβερνήσεις.

Σε εθνικό επίπεδο η κυβέρνηση χωρίζεται σε τρεις κλάδους: τη νομοθετική, την εκτελεστική και τη δικαστική εξουσία.

Κάθε μία από αυτές περιλαμβάνει διακριτές αρμοδιότητες, συγχρόνως όμως μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να θέσουν περιορισμούς η μία στην άλλη, μέσω ενός πολύπλοκου συστήματος ελέγχων και διατήρησης ισορροπιών.

Εκτός από επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι ο αρχηγός του κράτους και ο ανώτατος διοικητής των ενόπλων δυνάμεων.

Στα καθήκοντά του περιλαμβάνονται οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη διεθνών συνθηκών, η υπογραφή ή απόρριψη νομοσχεδίων και η απονομή χάριτος.

Εξαιτίας των αυξημένων εξουσιών που έχει ο πρόεδρος θεωρείται ως ο άνθρωπος με τη μεγαλύτερη δύναμη στον κόσμο.

Οι ευρείες εξουσίες που διαθέτει όμως, περιορίζονται από τους ελέγχους και τα όρια που θέτει το Σύνταγμα.

Σε κάθε περίπτωση η δύναμη του Τύπου και η σημασία της εξωτερικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια έχουν αναβαθμίσει κατά πολύ το κύρος του προέδρου.

Πώς μπορεί ο νομοθέτης να ελέγξει τον πρόεδρο:

• Έχει τη δυνατότητα να αρνηθεί την ψήφιση ενός νομοσχεδίου που θέλει ο πρόεδρος ή να εγκρίνει διορισμούς που επιθυμεί

• Πρέπει να εγκρίνει τον προϋπολογισμό, την κήρυξη πολέμου ή τη σύναψη συμφώνων

• Έχει το δικαίωμα να επιλέξει το νικητή των εκλογών για τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο, εάν κανείς υποψήφιος δε διαθέτει την πλειοψηφία στο σώμα των εκλεκτόρων

• Ο πρόεδρος πρέπει να ενημερώνει σε τακτικά χρονικά διαστήματα το Κογκρέσο με την ομιλία του για την «κατάσταση του έθνους»

Πώς μπορεί να ελέγξει τον πρόεδρο το δικαστικό σώμα:

• Μπορεί να κηρύξει ως αντισυνταγματικές εντολές της εκτελεστικής εξουσίας

• Ο πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου προεδρεύει της Γερουσίας στη διάρκεια της διαδικασίας εκδίκασης πρότασης μομφής κατά του προέδρου



Το σύστημα

Πάντως και αυτές οι εκλογές θα συγκεντρώσουν το ενδιαφέρον του μισού (περίπου) εκλογικού σώματος των ΗΠΑ. Αν πρόκειται για τις πιο σημαντικές εκλογές της ιστορίας των ΗΠΑ

Καλό θα ήταν να μην παίρνετε στα σοβαρά τα διάφορα γκάλοπ που δίνουν συνολικό ποσοστό ψήφων σε ολόκληρες τις ΗΠΑ. Πέρα από το γεγονός ότι υπάρχει φέτος μεγάλη απόκλιση μεταξύ των ποσοστών που δίνουν οι "πιθανοί ψηφοφόροι" (που σημαίνει συνήθως αυτοί που έχουν ψηφίσει στο παρελθόν) με αυτά που δίνουν οι συνολικές δημοσκοπήσεις, το σύστημα των αμερικάνικων εκλογών δεν αναδεικνύει νικητή πάντα τον πλειοψηφήσαντα πανεθνικά. Στις προηγούμενες εκλογές ο Γκορ πήρε περισσότερες ψήφους από τον Μπους και όμως έχασε τις εκλογές. Στις ΗΠΑ κάθε πολιτεία εκλέγει κάποιους εκλέκτορες (ο αριθμός των οποίων έχει σχέση - αλλά δεν είναι απολύτως ανάλογος - με τον πληθυσμό της). Οι εκλέκτορες αυτοί αντιπροσωπεύουν τα κόμματα και είναι εκείνοι που ψηφίζουν στο τέλος για τον πρόεδρο. Πρόεδρος εκλέγεται αυτός που θα συγκεντρώσει 270 ψήφους εκλεκτόρων (συνολικά είναι 538). Οι περισσότερες πολιτείες έχουν πλειοψηφικό σύστημα για την εκλογή των εκλεκτόρων αυτών. Δηλαδή το κόμμα που πλειοψηφεί σχετικά παίρνει όλους τους εκλέκτορες. Εξαίρεση αποτελούν η Νεμπράσκα και το Μέιν που μοιράζουν αναλογικά τους εκλέκτορες (αλλά είναι μόλις 5 και 4 αντίστοιχα). Επίσης δημοψήφισμα για να μοιράζονται και εκεί αναλογικά με τους ψήφους οι εκλέκτορες κάνει η πολιτεία του Κολοράντο (9 εκλέκτορες), κάτι που μπορεί να προκαλέσει μπάχαλο αν υπερψηφιστεί το σχέδιο και η διαφορά είναι τέτοια ώστε η αναδιανομή αυτή των εκλεκτόρων να αλλάζει το αποτέλεσμα των εκλογών.

Οσοι ξενυχτήσουν για να δουν τα αποτελέσματα στις 2 Νοεμβρίου θα πρέπει να γνωρίζουν ότι εν πολλοίς τρεις πολιτείες (από αυτές που θα κριθούν νωρίς) είναι οι κρίσιμα ενδεικτικές... Η Φλόριντα, η Πενσυλβάνια και το Οχάιο. Αν ο Κέρρυ χάσει την Πενσυλβάνια δύσκολα θα κερδίσει τις εκλογές, αν κερδίσει την Πενσυλβάνια και είτε τη Φλόριντα είτε το Οχάιο, είναι σε καλό δρόμο.



[email protected]



ΠΗΓΕΣ(ΚΑΙ ΣΤΟ ΔΙΑΔΥΚΤΙΟ)

*BBC

*AFL-CIO Συνδικαλιστικό Κίνημα Αμερικής

America's Union Movement

*Ιστορία προεδρικών εκλογών από το 1860

Atlas of US Presidential Elections

*Ελεγκτικό σώμα κυβέρνησης ΗΠΑ

Center For Public Integrity

*Εθνική Επιτροπή Δημοκρατικού Κόμματος

Democratic National Committee

*Ιστορικό προεδρικών εκλογών

Democracy in Action

*Σελίδες για τη Δημοκρατία μέσω Διαδικτύου

E-Democracy

Ομάδα πίεσης για ενίσχυση των Δημοκρατικών γυναικών – πολιτικών υπέρ των εκτρώσεων

Emily's List

Σοβαρές και ανάλαφρες ειδήσεις από τις εκλογές

Evote.com

*Δικτυακή πύλη της κυβέρνησης των ΗΠΑ

FirstGov

*Χαρτογράφηση της οικονομικής ενίσχυσης των προεκλογικών εκστρατειών

Fundrace

*Δημοσκοπήσεις από τη διεθνή εταιρεία δημοσκοπήσεων, Γκάλοπ

Gallup

*Ελληνικά(in.gr, flash, e-go, ape).