Tης Mαρίκας Iατράκη*

Εχομε πει πολλές φορές, και είναι και ευνόητο, ότι όλα αυτά τα σωστά και έξυπνα λόγια, ρητά, παροιμίες, λόγια σοβαρά, βγαλμένα όλα μέσα από την πορεία του ανθρώπου στη ζωή, είναι σωστά χωρίς αμφιβολία, και παραδεχτά από όλους.

Η ζωή είναι ένα ανηφορικό μονοπάτι, μια σκάλα, μια κλίμακα. Κανένας δεν γεννιέται στην κορυφή της σκάλας αυτής. Οχι βέβαια. Τη σκάλα αυτή όλοι την ανεβαίνουν σκαλί-σκαλί, γιατί δεν είναι δυνατόν να γίνει διαφορετικά το ανέβασμα αυτό.

Ο άνθρωπος, άνδρας ή γυναίκα, γεννιέται ένα μωρούλι που γεμίζει όλους τους δικούς του, και προπαντός τους γονείς του, με απερίγραπτη χαρά και ευτυχία. Η ζωή κυλά στον τροχό του χρόνου και όλα αλλάζουν, παίρνουν άλλη μορφή, διαφοροποιούνται μέρα με την ημέρα, μήνα με το μήνα, χρόνο με το χρόνο.

Ο άνθρωπος το τελειότερο πλάσμα στον κόσμο, μεγαλώνει και αλλάζει πολύ.

Από μωρούλι γίνεται νήπιο, παιδάκι, έφηβος, νεαρός ή νεαρή κοπέλα και ο δρόμος συνεχίζεται σε άλλα επίπεδα.Στην εποχή της νιότης ο άνθρωπος πρέπει να σκεφθεί καλά και σωστά, να πάρει αποφάσεις που θα χαράξουν σωστά και ωφέλιμα το δρόμο του βιου του. Να κάμει ο,τιδήποτε είναι δυνατόν για να μη μετανοιώνει αργότερα ότι δεν έπραξε τα δέοντα. Τα βοηθήματα του για το ανέβασμα στη σκάλα της ζωής είναι πολλά. Η θέληση του πρώτα απ’ όλα, γιατί όπως έλεγαν οι παλιοί και λένε πάντα οι νοήμονες, το θέλω θα πει δύναμαι, μπορώ. Η σοβαρή προσπάθεια, η απόκτηση γνώσεων, ανάλογα με το τι θέλεις να γίνεις, και το τι θα κάνεις στη ζωή σου, η εργατικότητα και όλα τα συναφή προσόντα σχηματίζουν και αποτελούν την σκάλα που θα ανέβεις σιγά-σιγά τα σκαλιά της, για να βρεθείς κάποια μέρα στην κορυφή.

Τα κατάφερες, όλοι λένε μπράβο σου, και εσύ αισθάνεσαι υπέρτατη ικανοποίηση που πραγματοποίησες τα όνειρά σου, έφτασες στην κορυφή που ονειρευόσουν και τώρα απολαμβάνεις αυτή την άνοδο και το ύψος που σε έφερε.

Η ζωή όμως δεν είναι πάντα και για όλους η ίδια. Εχει πολλές αντιξοότητες, δυσκολίες, δύσβατα μονοπάτια και όχι βέβαια πάντα λεωφόρους και πλατείες. Εσύ αγωνίστηκες και ανέβηκες στην κορυφή, στα πάνω σκαλιά. Μπράβο σου. Μπράβο σε σένα, αλλά και “δόξα τω Θεώ” που σε βοήθησε. Τι πρέπει όμως τώρα να γίνεται; Να κοιτάς προς τα κάτω, να βλέπεις αυτούς που βρίσκονται στα κάτω σκαλοπάτια και να τους περιφρονείς; Να τους περιφρονείς σαν κατώτερους, σαν ανίκανους να ανέβουν και αυτοί υψηλότερα, να βρεθούν σε μια καλύτερη θέση, να βρεθούν κάπου στην κορυφή; Οχι βέβαια. Αυτό μας λέει το σημερινό μας θέμα. Ολοι περνάνε πρώτα και πάντοτε από τα κάτω σκαλοπάτια της κλίμακας της ζωής. Ενα-ένα, ανεβαίνει κανείς αυτά τα σκαλιά. Με προσπάθεια αποφυγής κάθε κακού και απόκτησης κάθε καλού. Η ζωή, λένε, είναι ο καλύτερος δάσκαλος.

Ετσι λοιπόν κάποιος άνθρωπος είχε την τύχη και τα απαιτούμενα προσόντα να ανέβει, να φθάσει ψηλά και να απολαμβάνει τώρα από τα ύψη που βρίσκεται τα πάντα γύρω του. Τα ύψη αυτά μπορεί να είναι πολλών ειδών. Εξαρτάται από το είδος της δουλειάς του, και από το πού οδηγούσε η κλίμακα που ανέβαινε σιγά-σιγά. Τώρα βρίσκεται στα ύψη που εδώ ονομάζονται “παλάτια”. Κοιτάζεις ολόγυρα. Κοιτάζεις τη σκάλα που ανέβηκες. Εκεί υπάρχουν πολλοί που ανεβαίνουν κι αυτοί με προσπάθειες και βρίσκονται σε διάφορα ύψη. Εξαρτάται από το ποιοί είναι αυτοί, τι προσόντα διαθέτουν και ποιά είναι τα ζητούμενα στο δικό τους ανέβασμα. Εσύ τώρα υπερέχεις. Είσαι στην κορυφή. Βλέπεις όμως από το ύψος σου πολλούς ανθρώπους που βρίσκονται ακόμη στην αρχή της ανόδου. Είναι ακόμη στα κάτω σκαλοπάτια. Εσύ καταξιωμένος που απολαμβάνεις το ανέβασμα της προόδου σου, που σε οδήγησε σε “παλάτια”.

Νιώθεις βέβαια, φυσικό είναι, μεγάλη χαρά, ηρεμία, ικανοποίηση, καταξίωση και όλα τα σχετικά όμορφα αισθήματα. Ολα τα αισθήματα που νιώθει κανείς όταν πραγματοποιήσει τα όνειρά του, εκπληρώσει τους σκοπούς του χωρίς κενά και χωρίς να αισθάνεται ότι παρέλειψε κάτι ή έκανε κάτι ανάρμοστο. Κοιτάζει λοιπόν ο φτασμένος, ο καταξιωμένος και βλέπει πολλούς που τώρα αρχίζουν τη δική τους πορεία μέσα στη ζωή, που βρίσκονται ακόμη στα κάτω σκαλοπάτια. Τι πρέπει τότε να νιώσει αυτός ο οποίος βρίσκεται τώρα πια στα “παλάτια” της καταξίωσης; Περιφρόνηση;

Οχι, ποτέ, ποτέ αυτό το σύνθημα. Αυτός που τώρα ξεκινάει, δεν μπορεί βέβαια να απλώσει το πόδι του και να βρεθεί αμέσως στα ύψη της κορυφής. Σιγά-σιγά, θα ανεβαίνει τα σκαλοπάτια που οδηγούν εκεί που θέλει να φθάσει. Είπαμε, όλα θέλουν το χρόνο τους.

Αν ο άνθρωπος είναι υπάλληλος σε κάποια δημόσια υπηρεσία με τα προσόντα που διαθέτει, εργατικότητα, διάθεση για καλή δουλειά, σιγά-σιγά θα παίρνει τους βαθμούς που απαιτούνται και θα ανεβαίνει τα σκαλιά για να φθάσει στην όποια κορυφή ονειρεύεται.

Αν έχει μια δική του δουλειά, ελεύθερο επάγγελμα που λέμε, μια επιχείρηση, η εργατικότητά του και όλα τα προαναφερθέντα προσόντα θα τον οδηγήσουν αργά ή γρήγορα στην κορυφή, στο ύψος που θέλει.

Αλλά είπαμε. Οχι όταν βρεθείς σε κάποιο ύψος να περιφρονείς αυτούς που βρίσκονται ακόμη στην αρχή της ανόδου, στην αρχή της σκάλας, στα κάτω σκαλοπάτια.

Οχι. Ποτέ, ποτέ περιφρόνηση για κανέναν. Ολοι προσπαθούν πάντα για ό,τι καλύτερο. Προσπαθούν με κάθε θεμιτό τρόπο, με δυνατή θέληση, να φθάσουν εκεί που πρέπει, εκεί που ονειρεύονται. Ολοι οι άνθρωποι περνούν πάντα από τα κάτω σκαλοπάτια. Είναι απαραίτητο αυτό το πέρασμα. Οταν εμείς βρισκόμαστε εκεί, να μη μας περιφρονούν αυτοί που είναι ψηλά. Και όταν εμείς βρεθούμε στην κορυφή να μην περιφρονούμε τα κάτω σκαλοπάτια, δηλαδή αυτούς που βρίσκονται εκεί, στα χαμηλά.

Θέληση λοιπόν δυνατή, προσπάθειες πολλές, εργατικότητα, εντιμότητα και αγάπη για το αντικείμενο της δουλειάς μας.

Ποτέ όμως υπερόπτες, ποτέ εγωιστές, με άσχημα αισθήματα γι’ αυτούς που βρίσκονται ακόμα στην αρχή, στο ξεκίνημα. Θα ανέβουν και αυτοί αν το θέλουν πραγματικά και το επιδιώκουν. Για όλους υπάρχει πάντα μια αρχή. Και κάθε σκάλα βέβαια έχει και τα κάτω σκαλοπάτια. Ευχόμαστε καλή και σταθερή πορεία σε όλους για να φθάσουν στην πραγματοποίηση των ονείρων τους.

*H κα Μαρίκα Ιατράκη είναι καθηγήτρια Αγγλικών