Της Αννας Παπαδοκωστάκη

Ποιος από τους μικρούς και μεγάλους κατοίκους της πόλης Μπεσλάν μπορούσε να φανταστεί ότι η πρώτη μέρα στο σχολείο θα γινόταν ένας εφιάλτης, μια τραγωδία που θα έκανε το γύρω του κόσμου έτσι ξαφνικά, χωρίς καμιά προειδοποίηση;

Καθώς οι δραματικές εικόνες, η δράση και η αγωνία κατακλύζουν τις οθόνες της τηλεόρασης και κόβουν την ανάσα σε μας τους μεγάλους, πόσο πιο έντονα «εισπράττουν» αυτά τα γεγονότα τα μικρά παιδιά;

Όταν ακούν ότι κάποια παιδιά σαν και αυτά, κάπου μακριά, αλλά τελικά πολύ κοντά στο τραπέζι, τον καναπέ και το κρεβάτι μας, την πρώτη μέρα του σχολείου, βρέθηκαν αντιμέτωπα με αδίστακτους τρομοκράτες, που τα φυλάκισαν, τα χτύπησαν, τα πυροβόλησαν και έβαλαν φωτιά για να τα κάψουν, αισθάνονται φόβο και ανασφάλεια. Κάποια από αυτά, ίσως οδηγηθούν σε παθολογική κατάσταση, αν δεν υπάρξουν κατάλληλοι χειρισμοί από τους γονείς, επισημαίνει στην «Π», ο παιδοψυχολόγος και διευθυντής του Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής Νίκος Μακαρώνας, στη συνέντευξη που ακολουθεί:

-Πως επηρεάζεται ένα παιδί στην Ελλάδα, που βλέπει στην τηλεόραση τι έχει γίνει σε ένα σχολείο, δεδομένου του γεγονότος ότι θα πάει και εκείνο σε λίγες μέρες στο δικό του σχολείο;

«Τα παιδιά μπορούν εύκολα να μεταφέρουν ένα εξωτερικό γεγονός και να το κάνουν δικό τους. Αυτή η μεταφορά, ενός γεγονότος ή μιας εικονικής πραγματικότητας, μπορεί να τα επηρεάσει άμεσα και να τους δημιουργήσει άγχος, φόβο και ανασφάλεια με ο,τιδήποτε αυτό σημαίνει σε μακροπρόθεσμο ή βραχυπρόθεσμο επίπεδο».

-Τι επιπτώσεις έχουν όλα αυτά στη συμπεριφορά του;

«Το παιδί αποσταθεροποιείται. Μπορεί να μην θέλει να πάει στο σχολείο γιατί φοβάται. Μπορεί ακόμα να αρχίσει να φοβάται τους γύρω του. Όπως προανέφερα τα παιδιά μπορούν να μεταφέρουν ο,τιδήποτε εξωγενές σε μια τωρινή πραγματικότητα».

- Αυτό συμβαίνει επειδή δεν έχουν αναπτύξει ακόμα κρίση;

«Αυτό τους το επιτρέπει ο ψυχισμός τους. Η αναπτυξιακή φάση του παιδιού είναι τέτοια που του επιτρέπει να βιώνει μια κατάσταση η οποία διαδραματίζεται αλλού. Μεταφέρει στη δική του πραγματικότητα το τραγικό γεγονός σαν να συμβαίνει στο ίδιο το παιδί που ζει εδώ. Έχουμε δει πόσο επηρέασε τα δικά μας παιδιά ο πόλεμος στο Ιράκ. Έχουμε δει σοβαρά περιστατικά και σοβαρές παθολογικές καταστάσεις».

-Μια συμβουλή είναι να αποφεύγουν τα παιδιά να βλέπουν τηλεόραση ή να εξηγεί ο γονιός τι συμβαίνει και να τα καθησυχάζει;

«Δεν μπορούμε να απομονώσουμε τα παιδιά από μια πραγματικότητα. Το θέμα είναι να υπάρχει δίπλα ο γονιός για να επεξεργαστεί αυτό το υλικό και το παιδί να περάσει με μια ασφάλεια μέσα από αυτό. Αυτό είναι το καλύτερο. Η απομόνωση των παιδιών από τα δυσάρεστα, δε νομίζω ότι είναι εφικτή».

- Επειδή τα δραματικά γεγονότα είναι δυστυχώς επαναλαμβανόμενα θα μπορούσε κάποιος προληπτικά να προετοιμάζει το παιδί του από πολύ μικρή ηλικία για τα δυσάρεστα που θα ακούσει και θα δει, έτσι ώστε να μην αιφνιδιάζεται και να μην τρομάζει;

«Η ενημέρωση πρέπει να υπάρχει, αλλά δεν είναι το πρόβλημα η ενημέρωση. Το ζήτημα είναι να μπορέσουμε να περάσουμε σε ένα παιδί τον προβληματισμό, την οδηγία και το πλαίσιο , όχι με τραυματικό και φοβικό τρόπο. Με τον κατάλληλο χειρισμό του λόγου, το παιδί θα εισπράξει το κατάλληλο συμπέρασμα, αποκτά εικόνα της πραγματικότητας και μαθαίνει να προστατεύει τον εαυτό του. Θα πρέπει να τους δώσουμε οδηγίες , θα πρέπει να τα προστατεύσουμε από κάποια πράγματα, όμως ο τρόπος που θα το κάνουμε έχει μεγάλη σημασία γιατί στόχος μας είναι να έχουμε αποτέλεσμα και όχι να δημιουργήσουμε παιδιά που φοβούνται να βγουν έξω ή φοβούνται να κοιμηθούν με κλειστό το φως».

-Ποιες ηλικίες επηρεάζονται πιο πολύ;

«Όσο πιο μικρό είναι ένα παιδί, τόσο πιο εύθραυστο είναι και πιο ευάλωτο. Οι προσχολική και η πρώτη σχολική ηλικία είναι πιο κρίσιμη».

-Αν ο γονιός διαπιστώσει ότι το παιδί έχει επηρεαστεί από αυτή την αρνητική ειδησεογραφία, πρέπει να απευθυνθεί σε ειδικό;

«Ναι, γιατί έχει σημασία πως βιώνει το παιδί μια κατάσταση, πώς τη βλέπει εσωτερικά. Γιατί μπορεί η εσωτερική πραγματικότητα που εισπράττει να μην είναι τόσο τραγική, αλλά να τη βιώνει τραγικά το παιδί».

- Θα έπρεπε και ο γονιός παρακολουθώντας στην τηλεόραση ένα δυσάρεστο γεγονός να μην εκδηλώνεται με επιφωνήματα ή σχόλια και να το κάνει ακόμα πιο δραματικό;

« Μπορεί ένα απλό γεγονός να πάρει μεγάλες διαστάσεις αν δεν το χειριστεί κανείς σωστά».