Αντιμετωπίζοντας ένα πρόβλημα που επηρεάζει την επικοινωνία τους με τους υπόλοιπους ανθρώπους, θα μπορούσαν να στερηθούν όλα όσα θεωρούμε δεδομένα, όπως η ένταξη στο κοινωνικό περιβάλλον, η μόρφωση, η εργασία.
Όμως εκείνοι δίνουν καθημερινά μικρές μάχες και προσπαθούν να πάρουν όλα τα εφόδια εκείνα που θα τους επιτρέψουν να ζήσουν όπως όλος ο κόσμος.
Πρόκειται για τους κωφούς και βαρήκοους μαθητές, οι οποίοι μέσα από το σχολείο έχουν βρει ένα ανοιχτό παράθυρο επικοινωνίας με τον υπόλοιπο κόσμο. Αυτοί οι νέοι άνθρωποι αν και αντιμετώπισαν δυσκολίες τα πρώτα χρόνια της ζωής τους, τώρα τους δίνεται η ευκαιρία να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους, να σπουδάσουν και όπως όλοι οι νέοι άνθρωποι να διεκδικήσουν ένα καλύτερο μέλλον.
Στη λυκειακή βαθμίδα στο νομό Ηρακλείου φοιτούν έξι μαθητές με προβλήματα ακοής. Τα τμήματα ΣΜΕΑ κωφών και βαρήκοων μαθητών λειτουργούν στο 3ο Ενιαίο Λύκειο Ηρακλείου, με τρία παιδιά στην Α’ τάξη, δύο στη Β’ και ένα στη Γ’. Έχοντας φοιτήσει σε αντίστοιχα τμήματα Δημοτικών Σχολείων του νομού και στη συνέχεια στα τμήματα ΣΜΕΑ του 3ου Γυμνασίου, συνεχίζουν το σχολείο στο 3ο Λύκειο και θα διεκδικήσουν θέσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Μάλιστα, οι μαθητές που αποφοίτησαν πέρσι εισήχθησαν σε πανεπιστήμια.
Η ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ
Η διευθύντρια του 3ου Ενιαίου Λυκείου Σοφία Κανάκη λέει ότι οι έξι μαθητές από την Α’ Γυμνασίου μέχρι και τώρα δεν έχουν αλλάξει περιβάλλον, συνεχίζουν το σχολείο με τους ίδιους συμμαθητές, έχουν δίπλα τους τα ίδια πρόσωπα και η συνύπαρξή τους τόσο στο προαύλιο, όσο και στα μαθήματα των Θρησκευτικών και της Φυσικής Αγωγής, που είναι κοινά, είναι αρμονική. «Υπάρχει μια κοινωνικοποίηση μέσα στο σχολείο. Έχουν αναπτυχθεί φιλίες, αλλά όχι πολλές, αφού υπάρχει πρόβλημα επικοινωνίας με τη γλώσσα. Έχουν συμμαθητές που τους επισκέπτονται στις τάξεις τους, βρίσκονται μαζί στην αυλή» προσθέτει η κυρία Κανάκη, ενώ τονίζει ότι ενδεικτικό της αποδοχής των έξι μαθητών από τα υπόλοιπα παιδιά, είναι η συμμετοχή τους στην εκδήλωση της 25ης Μαρτίου. Εκεί οι μαθητές με προβλήματα ακοής, παρουσίασαν ένα δικό τους πρόγραμμα στη νοηματική γλώσσα και μια καθηγήτριά τους μετέφραζε στο κοινό. Όπως λέει η διευθύντρια του 3ου Λυκείου, ήταν μια πολύ συγκινητική στιγμή.
Τώρα πια, σύμφωνα με την κυρία Κανάκη, μπορούμε να κάνουμε λόγο για ισότιμες ευκαιρίες στο σχολείο, όχι μόνο γιατί δίνεται η ευκαιρία σε παιδιά που αντιμετωπίζουν κάποια προβλήματα να μορφωθούν, αλλά και γιατί δε βρίσκονται ως "μειονότητα" στο σχολικό περιβάλλον. Ακόμα και στα παραπτώματα, οι καθηγητές φροντίζουν να αντιμετωπίζουν με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές, αφού στην πραγματικότητα δε διαφέρουν μεταξύ τους.
ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ
Τα τελευταία χρόνια έχει δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στη εκπαίδευση των συγκεκριμένων μαθητών και τώρα πια ήδη από το Δημοτικό Σχολείο τα παιδιά παίρνουν τα απαραίτητα εφόδια για να συνεχίσουν ομαλά το σχολείο.
Ωστόσο, τα παιδιά με προβλήματα ακοής που φοιτούν τώρα στο Λύκειο δεν είχαν αυτή την ευκαιρία, με αποτέλεσμα να έχουν πολλές ελλείψεις.
Η καθηγήτρια Βασιλική Μαρτίνη, που διδάσκει Μαθηματικά και Πληροφορική στα τμήματα κωφών και βαρήκοων στο 3ο Λύκειο, λέει ότι κάποιοι μαθητές έφθαναν στην Α’ Γυμνασίου χωρίς να έχουν κατακτήσει τον προφορικό λόγο, ενώ στον γραπτό είχαν ελάχιστη κατάρτιση. Την ίδια στιγμή, αν οι οικογένεια δεν είχε φροντίσει να τους μάθει τη νοηματική γλώσσα, τα παιδιά έφθαναν σ’ αυτή την ηλικία χωρίς να έχουν κατακτήσει το λόγο, αν και ήταν πανέξυπνα.
«Είναι εξαιρέσεις τα παιδιά που έρχονται κοντά στο επίπεδο του Γυμνασίου» αναφέρει η κυρία Μαρτίνη και προσθέτει «Παιδιά με επίπεδο απόφοιτου Δημοτικού δεν έχουν έρθει. Ελπίζουμε στις σειρές που πρόκειται να έρθουν, τα πράγματα να είναι καλύτερα, διότι στο Δημοτικό απ’ ό,τι έχουμε ενημερωθεί, άρχισε μια δουλειά πιο οργανωμένη. Για πρώτη φορά η πολιτεία έρχεται να πάρει θέση στο πρόβλημα. Είναι ελπιδοφόρο που από τη μια μέρα στην άλλη τα παιδιά μας όλα εκτός του ότι κατακτούν το γραπτό λόγο, βγάζουν την ίδια ύλη τελικά με τα υπόλοιπα παιδιά. Απλώς, δεν επιμένουμε έντονα σε λεπτομέρειες, γιατί δε μας το επιτρέπει ο χρόνος».
Η κυρία Μαρτίνη ζώντας από πολύ κοντά τα παιδιά που αντιμετωπίζουν προβλήματα ακοής, έχει διαπιστώσει ότι ο ρόλος της οικογένειας είναι πολύ σημαντικός. Άλλωστε, τα παιδιά που έχουν τα μεγαλύτερα προβλήματα, προέρχονται από οικογένειες που ή δεν ξέρουν ή δε μπορούν να συμπαρασταθούν στα παιδιά τους.
Πώς λειτουργεί όμως ο εκπαιδευτικός σε τμήματα, όπου οι μαθητές αντιμετωπίζουν προβλήματα ακοής; Η κυρία Μαρτίνη λέει «Θυμάμαι ότι την πρώτη φορά που ήταν να μπω σ’ αυτά τα τμήματα, προβληματιζόμουν πολύ για το πώς θα επιστρέψω στο σπίτι μου. Τελικά εκεί εισέπραξα κάτι που δεν το φανταζόμουν. Ένιωσα χρήσιμη. Ποτέ δε βγαίνεις από την αίθουσά τους με το συναίσθημα ότι κουράστηκες χωρίς να προσφέρεις. Το πρόβλημά σου είναι όταν δουλεύεις με αυτά τα παιδιά πώς θα βρεις χρόνο, γιατί και τα πέντε λεπτά που τους διαθέτεις πιάνουν τόπο. Έχω κάποια χρόνια υπηρεσίες και ήταν για μένα το βάπτισμα του νέου, που νιώθει ότι θ’ αλλάξει τον κόσμο. Πραγματικά το αλλάζεις αυτό το παιδί. Το βλέπεις πολύ γρήγορα. Το παιδί που έρχεται και δε μπορεί να επικοινωνήσει, το βλέπεις σε ένα δύο χρόνια όχι μόνο να επικοινωνεί, αλλά να ψωνίζει, να έχει ενδιαφέροντα».
Πέρσι αποφοίτησαν οι πρώτοι κωφοί και βαρήκοοι μαθητές από το 3ο Λύκειο και τώρα σπουδάζουν, ενώ παράλληλα ζουν μια φυσιολογική φοιτητική ζωή. Αυτό το έχουν διαπιστώσει και οι καθηγητές που τους δίδασκαν στο Λύκειο, καθώς δεν έχουν πάψει να έχουν επαφή.
Η καθηγήτρια Αγγλικών Μαρία Μαυρομανωλάκη, που διδάσκει σε τάξεις κωφών και βαρηκόων, λέει ότι οι παλιοί μαθητές που είναι πλέον φοιτητές, ζουν μια φυσιολογική ζωή. Σίγουρα βρίσκονται αντιμέτωποι με ορισμένα προβλήματα, όμως έχουν καταφέρει να μπουν σ’ ένα ρυθμό και να συνεχίσουν τη ζωή τους με καλές προοπτικές.
Η επικοινωνία με αυτά τα παιδιά δεν έχει διακοπεί, γιατί, όπως αναφέρει η κυρία Μαυρομανωλάκη, στο σχολείο αναπτύσσεται μια ιδιαίτερη σχέση. Η ίδια προσθέτει «Υπάρχει έντονο συναισθηματικό δέσιμο. Βλέπω ότι συνεχίζω να έρχομαι και να κάνω μάθημα σ’ αυτά τα παιδιά, αν και είμαι εδώ με απόσπαση και θα μπορούσα να είμαι εξ’ ολοκλήρου στο σχολείο μου. Δε μου κάνει καρδιά να φύγω και να πάω στην οργανική μου. Έχω δεθεί με τα παιδιά και θέλω να πιστεύω ότι το ίδιο ισχύει και γι’ αυτά. Δεν είναι μόνο ότι κάνουμε το μάθημα, πρέπει να υπάρχει και συναισθηματικό δέσιμο για να έρθουν κοντά σου, να σε καταλάβουν και να τα καταλάβεις. Σίγουρα υπάρχουν κάποιες δυσκολίες. Εγώ τους διδάσκω αγγλικά που είναι ένα μάθημα με πολλές ιδιαιτερότητες. Βρίσκω τρόπο με τη συνεργασία των παιδιών να ξεπερνάμε τα όποια προβλήματα».
Η ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΣΧΟΛΕΣ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
Κάποιοι από τους μαθητές με προβλήματα ακοής ανήκουν στην κατηγορία της αναπηρίας 67% και μπορούν να εισαχθούν σε σχολές πανεπιστημίων και ΤΕΙ με την επιτυχή συμμετοχή τους στις ενδοσχολικές εξετάσεις. Όμως υπάρχουν και μαθητές που δεν ανήκουν σ’ αυτή την κατηγορία, αν και δε μπορούν να παρακολουθήσουν το μάθημα στις "κανονικές" τάξεις.
Έτσι, λαμβάνουν γνωμάτευση από το Κέντρο Διάγνωσης Αξιολόγησης και Υποστήριξης (ΚΔΑΥ) ότι είναι βαρήκοοι και πρέπει να ενταχθούν σε τάξεις ΣΜΕΑ.
Ωστόσο, η υγειονομική επιτροπή δεν τους δίνει γνωμάτευση, ώστε να εισαχθούν στο πανεπιστήμιο με το ποσοστό του 3%. Έτσι, φοιτούν στα τμήματα ΣΜΕΑ και τον Ιούνιο συμμετέχουν κανονικά στις πανελλαδικές εξετάσεις, για την εισαγωγή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
