Του Μανώλη Δραμητινού Νομαρχιακού Υπεύθυνου Ολυμπιακής Παιδείας

Αρχαία κομψοτεχνήματα που αναπαριστούν ξιφομάχους με μάσκες, σπαθιά και κριτές αποκαλύπτουν ότι η ξιφασκία υπάρχει ως άθλημα εδώ και 3.500 χρόνια.

Οι Αθηναίοι θεωρούσαν τους Αρκάδες εφευρέτες της οπλομαχίας, ενώ ο Όμηρος αφιερώνει δύο από τις ραψωδίες του στις μονομαχίες του Μενέλαου με τον Πάρη και του Έκτορα με τον Αίαντα.

Η ξιφασκία είναι ένα σύγχρονο, σύνθετο άθλημα που με τη σημερινή του μορφή έχει ιστορία περίπου πέντε αιώνων. Στις αρχές του 16ου αιώνα εμφανίζονται στην Ευρώπη οι πρώτες σχολές οπλομαχίας και τα πρώτα συγγράμματα από Ισπανούς, Ιταλούς και Γάλλους οπλοδιδασκάλους (το 1471 ο Ισπανός Sergei de la Valera γράφει το πρώτο εγχειρίδιο ξιφασκίας). Οι σχολές αυτές βασικό σκοπό είχαν να προετοιμάζουν τους ευγενείς, ώστε να είναι σε θέση να προασπίζουν την τιμή τους κατά τις μονομαχίες κι όχι για να λάβουν μέρος σε αγώνες. Όμως αυτές εδραίωσαν και ανέπτυξαν με την πάροδο του χρόνου το σύγχρονο άθλημα.

Στην Ελλάδα η ξιφασκία εμφανίζεται ως άθλημα στα μέσα του 19ου αιώνα. Στους Ολυμπιακούς της Αθήνας Ολυμπιονίκης αναδεικνύεται ο Ι. Γεωργιάδης (στη σπάθη).

Οι τεχνικές και οι τακτικές εξελίσσονται και φτάνουμε στο 1896, οπότε η ξιφασκία συμπεριλαμβάνεται ως άθλημα στην Ολυμπιάδα της Αθήνας. Από το 1896, η ξιφασκία είναι ένα από τα τέσσερα αθλήματα που εμφανίζονται σε κάθε Ολυμπιάδα.

Το πρόγραμμα της ξιφασκίας περιλαμβάνει στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων 5 αγωνίσματα, τα οποία διεξάγονται ατομικά και ομαδικά.

• Ξίφος ασκήσεων ανδρών (φλερέ ανδρών) 1896

• Ξίφος ασκήσεων γυναικών (φλερέ γυναικών) 1924

• Ξίφος μονομαχίας ανδρών (επέ ανδρών) 1896

• Ξίφος μονομαχίας γυναικών (επέ γυναικών) 1996

• Σπάθη (σαμπρ) 1896.

Στο πρόγραμμα των Ολυμπιακών Αγώνων το 2004 υπάρχει πρόταση να συμπεριληφθεί και το αγώνισμα σπάθης γυναικών.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ

Ατομικά αγωνίσματα

Κάθε αγώνας διαρκεί 3 γύρους των 3 λεπτών, με ένα λεπτό διακοπή ανάμεσα στους γύρους. Νικητής αναδεικνύεται ο αθλητής που θα πετύχει πρώτος 15 έγκυρες επαφές επί του αντιπάλου ή θα καταφέρει περισσότερες επαφές μέχρι το τέλος του αγώνα. Αν οι αθλητές είναι ισόπαλοι στην κανονική διάρκεια του αγώνα, δίνεται παράταση ενός λεπτού και νικητής αναδεικνύεται ο αθλητής που πρώτος δίνει χτύπημα επί του αντιπάλου του.

Ομαδικά αγωνίσματα

Κάθε ομάδα αποτελείται από 3 αθλητές. Νικήτρια θεωρείται η ομάδα που πρώτη θα πετύχει συνολικά 45 επαφές επί των αθλητών της αντιπάλου ή θα καταφέρει περισσότερες επαφές μέχρι το τέλος του αγώνα.

Κτύπημα

Μία επαφή θεωρείται έγκυρη όταν γίνεται σε επιτρεπόμενο μέρος του σώματος με διαφορετικά μέρη του ξίφους. Οι επαφές καταγράφονται ηλεκτρονικά. Για το ξίφος μονομαχίας και τη σπάθη υπάρχει η πράσινη και η κόκκινη ένδειξη, μία για κάθε αθλητή. Όταν ένα χτύπημα δοθεί, η κατάλληλη φωτεινή ένδειξη ανάβει για να υποδηλώσει τον ξιφομάχο που έδωσε το χτύπημα. Στο ξίφος ασκήσεων ανάβει μία άσπρη ένδειξη όταν ένα χτύπημα δοθεί σε μη έγκυρη επιφάνεια.

ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Ξίφος μονομαχίας

Απόγονος του ξίφους που χρησιμοποιούσαν στις μονομαχίες

Σπάθη

Χρησιμοποιείται μόνο από άνδρες και είναι μία ελαφρύτερη παραλλαγή του σπαθιού του ιππικού.

Πίστα

Οι αγώνες της ξιφασκίας διεξάγονται σε κλειστό χώρο, σε ειδική επιφάνεια που ονομάζεται “πίστα”. Η πίστα έχει μήκος 14 μ. και πλάτος 15 μ. Περιλαμβάνει μία κεντρική γραμμή, 2 γραμμές φύλαξης σε απόσταση 2 μέτρων δεξιά και αριστερά από την κεντρική γραμμή, γραμμές προειδοποίησης και τελευταίες γραμμές.

Στολή

Οι ξιφομάχοι φορούν προστατευτικό γιλέκο και ζακέτα, προστατευτική μάσκα, προστατευτικό γάντι, παντελόνι και ειδικά παπούτσια ξιφασκίας.

Μηχάνημα ενδείξεων

Ένα κύκλωμα (12V) που, συνδεόμενο με τους αθλητές, δίνει το δικαίωμα στους ίδιους και στο διαιτητή να προσδιορίζουν και να αναλύουν τα κτυπήματα.

Ελληνική ξιφασκία, κυριότερες επιτυχίες

1896: 1η νίκη Ι. Γεωργιάδης (σπάθη), 1η νίκη Λ. Πύργος (ξίφος ασκήσεων οπλοδιδασκάλων), 2η νίκη Τ. Καρακάλας (σπάθη).