Του π. Ηλία Βολονάκη

Μετά την αμφισβήτηση για το Άγιον Φως, που ακούσαμε τις άγιες Μέρες, τώρα που ησύχασε κάθε θόρυβος αντιπαράθεσης, ας παρακολουθήσουμε με προσοχή και ευλάβεια τις μαρτυρίες που έχουμε και είναι καταγεγραμμένες.

Στα Ιεροσόλυμα ιδρύθηκε η πρώτη Εκκλησία στον κόσμο με την κάθοδο και επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος την ημέρα τη Πεντηκοστής.

Η προσέλευση προσκυνητών στους Αγίους Τόπους άρχισε τον τέταρτο αιώνα με την αναγνώριση του Χριστιανισμού ως θρησκείας του ρωμαϊκού κράτους από τον Μέγα Κωνσταντίνο.

Στις 12.00 η ώρα το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου τελείται η μοναδική και αρχαιότατη τελετή του αγίου Φωτός από το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων η οποία αναφέρεται από τον 4ο αιώνα στο Οδοιπορικό της Σιλβίας, ενώ οι συστηματικές αναφορές αρχίζουν από τον 9ο περίπου αιώνα (Σοφία Ν. Σφυρόερα - Άγιοι Τόποι). Σύμφωνα με την επίσημη ανάρτηση από τον ιστότοπο του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων για τη λεπτομερή διαδικασία που ακολουθείται, στις 11.00 η ώρα, παρουσία των στρατιωτικών αρχών, γίνεται επιθεώρηση του Ιερού Κουβουκλίου του Παναγίου Τάφου από τους ετεροδόξους, για να πιστοποιήσουν ότι δεν υπάρχει αναμμένο καντήλι ή άλλη πηγή φωτός.

Στις 12.00 η ώρα, ο σκευοφύλαξ του Ναού της Αναστάσεως, με τη συνοδεία του δραγουμάνου και ενός αρχιερέως, μεταφέρει την κανδήλα του Παναγίου Τάφου, η οποία είναι σβηστή (όπως όλα τα καντήλια του Ναού), από το κελί στο οποίο φυλάσσεται δίπλα στην Αγία Αποκαθήλωση στο Άγιο Κουβούκλιο. Ο δραγουμάνος αποσφραγίζει τη θύρα του Κουβουκλίου και μπαίνει μέσα σε αυτό ο σκευφύλαξ, ο οποίος τοποθετεί τη σβηστή κανδήλα πάνω στον Πανάγιο Τάφο.

Ο Ελληνορθόδοξος Πατριάρχης μπαίνει από την εσωτερική είσοδο του Ναού του Αποστόλου Ιακώβου στο Ιερό Βήμα του Ναού της Αναστάσεως και κάθεται στον πατριαρχικό θρόνο. Αιο9λούθως, περνάνε και ασπάζονται το χέρι του Πατριάρχου οι εκπρόσωποι των Αρμενίων, των Αράβων, των Κοπτών και άλλων για να τους δοθεί το άγιος Φως.

Κατόπιν, αρχιερείς και κληρικοί ντύνονται τα άμφιά τους και ο Πατριάρχης φορά την πλήρη αρχιερατική του στολή.

Στις 12.30 με επικεφαλής τον Πατριάρχη, αρχίζει η λιτανεία από το Άγιο Βήμα του Ναού της Αναστάσεως. Η πομπή περιφέρεται τρεις φορές γύρω από το Ιερό Κουβούκλιο, ενώ οι ψάλτες ψάλλουν “την Ανάστασίν Σου, Χριστέ Σωτήρ...”.

Μετά τη λιτανεία, ο Πατριάρχης στέκεται μπροστά στη θύρα του ιερού Κουβουκλίου, βγάζιε την αρχιερατική στολή και μένει μόνο με το λευκό στιχάρι, το πετραχήλι, τη ζώνη και τα επιμάνικα. Οι ετερόδοξοι τον ερευνούν, για να βεβαιωθούν ότι δεν έχει τίποτα επάνω του που θα μπορούσε να κινήσει υποψίες. Όταν ολοκληρωθεί η έρευνα, οι φύλακες, αφαιρούν τις σφραγίδες από τη θύρα και ο Πατριάρχης εισέρχεται στο ιερό Κουβούκλιο κρατώντας δύο πολυσώματες σβηστές λαμπάδες. Μαζί του εισέρχονται ο Αρμένιος Πατριάρχης και ο δραγουμάνος, οι οποίοι παραμένουν στον προθάλαμο του Κουβουκλίου. Σε όλο το Ναό επικρατεί μεγάλη συγκίνηση και αγωνία.

Ο Πατριάρχης με ταπείνωση και ευλάβεια γονατίζει μπροστά στον Πανάγιο Τάφο και αναπέμπει στον Μέγα Αρχιερέα Χριστό ειδική ευχή, της οποίας το κύριο σημείο είναι:

“Δέσποτα Κύριε Ιησού Χριστέ, η αρχίφωτος σοφία του ανάρχου Πατρός... σήμερον λάμψον εν ταις καρδίαις ημών το Σον ακήρατον φως, ίνα τούτου φωτιζόμενοι και θερμαινόμενοι εν τη πίστει δοξάζωμεν Σε, το μόνον εκ μόνου του αρχιφώτου φωτός ιλαρόν φως εις τους ατελεύτητους αιώνας Αμήν”.

Έξω το εκκλησίασμα νιώθει μια μυστική αγωνία και η αναμονή κορυφώνεται. Φέτος οι προσκυνητές που ήσαν στο Ναό της Αναστάσεως υπολογίζοντο στις 10.000 Κάποια στιγμή ο λαός ξεσπά σε ζητωκραυγές, ο Πατριάρχης εμφανίζεται με αναμμένες τις λαμπάδες του και δίνει το άγιον Φως σε όσους βρίσκονται έξω, στους Ορθοδόξους αλλά και στους εκπροσώπους άλλων δογμάτων.

Το άγιον Φως, που εμφανίζεται στα Ιεροσόλυμα την ημέρα του Μεγάλου Σαββάτου, όχι πάντοτε την ίδια ώρα, είναι αναμφίβολα ένα θαυμαστό γεγονός. Είναι θαύμα και αυτό φαίνεται από πολλά σημεία. Από τον τρόπον που εμφανίζεται στον Πανάγιο Τάφο. Από το ότι στην αρχή η φλόγα δεν προκαλεί καύση και είναι γεγονός ότι παρά την φωτοπλημμύρα σε ολόκληρο τον Ναό δεν γίνονται πυρκαγιές και ακόμη από τις συγκλονιστικές ψυχικές αλλαγές των προσκυνητών. Πολλές φορές πριν ακόμη βγει ο Πατριάρχης, το άγιον Φως, σαν γαλαζόλευκες εκλάμψεις, στροβιλίζεται στον Ναό, ανάβει κάποιες από τις λαμπάδες των πιστών, ακόμη και μερικά κανδήλια. Αυτό παρατήρησαν πολλοί προσκυνητές σε περασμένα χρόνια και επιβεβαίωσε η ΕΡΤ όταν μετέδιδε την τελετή του Αγίου Φωτός.

Κατά την ορθόδοξο θεολογία το άγιον Φως, που εμφανίζεται στο Πανάγιο Τάφο το Μ. Σάββατο είναι ένα θαυματουργικό γεγονός, είναι ενέργημα της ακτίστου χάριτος του Θεού.

Εντεκα κίονες από λευκό και πράσινο μάρμαρο με κορινθιακά κιονόκρανα πλαισιώνουν τις δύο Πύλες του Πανίερου Ναού της Αναστάσεως. Αριστερά του εισερχομένου προσκυνητή είναι μια σκισμένη κολόνα. Σύμφωνα με την παράδοση το έτος 1580 επί Πατριάρχη Σωφρονίου Δ’, οι Αρμένιοι κατόρθωσαν να δωροδοκήσουν τον Τούρκο Διοικητή, για να πάρουν εκείνοι το άγιον Φως.

Ο Πατριάρχης Σωφρόνιος με τους πιστούς παρέμειναν έξω προσευχόμενοι. Παρά τις προσπάθειες του Αρμενίου Πατριάρχη το Αγιον Φως δεν έλαμψε στο Ιερό Κουβούκλιο, αλλά βγήκε διαπερνώντας την κολόνα, η οποία μέχρι σήμερα φαίνεται σχισμένη και μαυρισμένη και άναψαν τα κεριά του Ορθοδόξου Πατριάρχη.