Του Ευθύμιου Κακκαβά*

Το δεδομένο ότι η μέριμνα του κράτους για την παιδεία πηγάζει από ρητή συνταγματική διάταξη υποδηλώνει και την κορυφαία σημασία αυτής, αφού ο άνθρωπος ως δημιουργός των πάντων αποτελεί τον πυλώνα κάθε προόδου και ευημερίας για το κοινωνικό σύνολο.

Αυτός καλείται να αξιοποιήσει με τον καλύτερο και προσφορότερο τρόπο τα εκάστοτε διαθέσιμα μέσα, οικονομικά, τεχνικά και τις δυνατότητες τις σύγχρονης τεχνολογίας, ώστε να επιτυγχάνει το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα με τη μικρότερη κατά το δυνατόν θυσία στη μονάδα του χρόνου, που αποτελεί βασική οικονομική αρχή. Τα ανωτέρω καθιστούν υποχρέωση κάθε πολίτη να ενδιαφέρεται για την πορεία και το αποτέλεσμα της δημόσιας παιδείας και να συνδράμει στο μέτρο του εφικτού γι' αυτήν και να εκδηλώνει προσωπικό ενδιαφέρον.

Εκτιμώ ότι η κοινωνία έχει ίδια αντίληψη για το παραγόμενο εκπαιδευτικό έργο στα δημόσια σχολεία της Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και απαιτεί να γίνει το συντομότερο ό,τι χρειάζεται για τη βελτίωση του έργου αυτού και την προσαρμογή του στα σημερινά δεδομένα, συνθήκες, ανάγκες και δυνατότητες. Αυτό σημαίνει ότι οι μαθητές πρέπει να εφοδιασθούν με τις απαιτούμενες γνώσεις και κρίση που θα τους εξασφαλίσουν τις προϋποθέσεις επιβίωσης και ανάπτυξης, σε συνδυασμό με την αναγκαία προετοιμασία εισαγωγής τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (ΑΕΙ και ΤΕΙ), που θα καταστήσει περιττή και την ύπαρξη και λειτουργία των ιδιωτικών φροντιστηρίων, τα οποία αποτελούν αιμορραγία με δυσμενείς επιπτώσεις για τους οικονομικά ασθενέστερους.

Η αναζήτηση όμως, των κατάλληλων πολιτικών και μέτρων για την ανατροπή των κακώς κειμένων που προκάλεσαν και συντηρούν την υφιστάμενη κατάσταση, χρειάζεται αρχικά να διαγνωσθεί επαρκώς η παθογένεια, για να βρεθεί το κατάλληλο φάρμακο θεραπείας.

Είναι αναμφισβήτητο ότι ο εργαζόμενος στον δημόσιο τομέα παίρνει τον ίδιο μισθό ανεξάρτητα πόσο δουλεύει και αποδίδει παραγωγικά, με συνέπεια να εξαφανισθεί το ενδιαφέρον και η άμιλλα για βελτίωση. Αυτό απεικονίζει το σλόγκαν «ό,τι και αν κάνεις τον ίδιο μισθό θα πάρεις». Έτσι συνεχίζεται η κατάφορη αδικία των καλύτερων μέχρι να το καλοσκεφθούν για να γίνουν και αυτοί σαν τους άλλους, με συνέπεια αντί να λιγοστεύουν οι αδρανείς, να εξαφανίζονται οι καλοί

Συνεπώς, η παράλειψη της πολιτείας να συνδέσει με κάποιο πρόσφορο τρόπο την αμοιβή με την παραγωγικότητα θανάτωσε κάθε άμιλλα για εξαιρετική δράση και απόδοση.

Στον χώρο της παιδείας, που έχει ιδιαίτερο ρόλο και αποστολή, η ανωτέρω παράλειψη είχε δυσμενέστερες επιπτώσεις, γιατί συνυπάρχει με το λίαν περιορισμένο ενδιαφέρον των μαθητών στο σχολείο, αφού το φροντιστήριο λειτουργεί ως προθάλαμος εισαγωγής στο πανεπιστήμιο.

Κατ' αρχήν η όλη προσπάθεια βελτίωσης- αναβάθμισης πρέπει να ξεκινήσει από τον εξορθολογισμό της διδακτέας ύλης στα δημόσια σχολεία που να καλύπτει τις απαιτούμενες γνώσεις που εξασφαλίζουν τις προϋποθέσεις για κάθε πρόοδο και ευημερία, ατομική και συνολική, συνδεδεμένη με την κατάλληλη προετοιμασία των υποψηφίων για εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με τον πιο αξιόπιστο και αξιοκρατικό τρόπο επιλογής. 

Παράλληλα, να καθιερωθεί ενισχυτική διδασκαλία των μαθητών μέσα στα σχολεία από τους καθηγητές τους στα Λύκεια σε ώρες εκτός του κύριου προγράμματος εργασίας, με αυξημένο ωρομίσθιο του αντιστοιχούντος στα κύρια καθήκοντά τους, σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού.

Στη συνέχεια να καθοριστούν τα χαρακτηριστικά της εξαιρετικής δράσης- απόδοσης του καθηγητή, καθώς και εκείνα της αδράνειας ή αδιαφορίας αυτού. Αυτά μεταξύ άλλων προκύπτουν από το μετρήσιμο αποτέλεσμα του εκπαιδευτικού έργου του καθηγητή, δηλαδή από την επίδοση των μαθητών του στις πανελλήνιες εξετάσεις.

Αυτό στην πράξη μπορεί να γίνει με τον καθορισμό πάγιων ορίων που θα αντιστοιχούν στον μέσο όρο βαθμολόγησης του συνόλου των μαθητών και ενδεχομένως σε σχέση με την απόκλιση αυτού του μέσου όρου από τον μέσο όρο βαθμολόγησης, των ίδιων μαθητών από τον καθηγητή τους. Τα όρια αυτά μπορεί να είναι πχ. Το 17 ή 16 για τον χαρακτηρισμό εξαιρετικής δράσης απόδοσης και το 12 ή 11 για τον χαρακτηρισμό αδράνειας ή αδιαφορίας. Για να καθορισθούν όμως τα όρια αυτά στο προσήκον ύφος, θα πρέπει να προηγηθούν όλα τα ως άνω και να διαπιστωθεί δοκιμαστικά για κάποια χρόνια το αποτέλεσμα.

Ελπίζω ότι η κατά τα άνω αξιολόγηση των καθηγητών, που διδάσκουν στο Λύκειο , θα έχει αξιόλογη μέχρι θεαμαηκή βελτίωση της ποιότητας του παραγόμενου εκπαιδευτικού έργου.

Η σύνδεση του εκπαιδευτικού έργου στο Λύκειο με την εισαγωγή των υποψηφίων μαθητών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση απαιτεί και την εξέταση του συστήματος των πανελληνίων εξετάσεων αν είναι το προσήκον. Αν και μέχρι σήμερα δεν έχει αμφισβητηθεί η αξιοπιστία του ισχύοντος συστήματος κατά η γνώμη μου, εντούτοις η περαιτέρω ενίσχυση της διαφάνειας και αξιοπιστίας αυτού για την αξιοκρατική επιλογή των υποψηφίων θα ήταν χρήσιμη και αποδεκτή από τους υποστηρικτές της ισότητας, αξιοκρατίας και δικαιοσύνης. Αυτό κατά τη γνώμη μου μπορεί να υλοποιηθεί στην πράξη με την ανάθεση της επανεξέτασης και διαχείρισης του προσήκοντος συστήματος, σε ανεξάρτητο φορέα στελεχωμένου με κορυφαία και αυξημένου κύρους στελέχη από τον χώρο της παιδείας κατά προτίμηση. Αυτό θα καθορίσει τους όρους και κανόνες των εξετάσεων, θα εξετάσει την αναγκαιότητα σύστασης τράπεζας κατάλληλων θεμάτων από τα οποία θα επιλέγονται τα εξεταστέα (θέματα), καθώς και τη διαδικασία κατανομής των γραπτών στους εξεταστές και θα ορίσει ενδεχομένως κάποιους κανόνες βαθμολόγησης.

Τέλος, κάθε σκέψη κατάργησης συστήματος επιλογής των υποψηφίων φοιτητών με ενιαίο, διαφανή, αξιοκρατικό και αξιόπιστο τρόπο θα ήταν εγκληματική, με καταστροφικές συνέπειες.

* Ο Ευθύμιος Κακκαβάς είναι πρώην διευθυντής του Υπουργείου Εσωτερικών