«Τα πάντα ρεί και ουδέν μένει» (Ηράκλειτος) και ... «ώ κάκιστα ζώα, των οικιών υμών εμπιπραμένων υμείς άδετε;». Από τον Ηράκλειτο στον Αίσωπο. Η αλήθεια μία. Τα πάντα μεταβάλλονται. Θα ήταν κατά συνέπεια παράδοξα ανώμαλο να περιμένει κάποιος ότι η Δημοκρατία θα έπρεπε να είναι και αμετάβλητη και αιώνια και ακόμα ότι αυτή η Δημοκρατία ως νόημα της ανθρώπινης σκέψης να μην υπακούει στο γενικό κανόνα της φθοράς και της αλλαγής.
Θέματα όπως η διοίκηση, διακυβέρνηση, οργανωμένες ατομικές ή ομαδικές σχέσεις, δικαιώματα, αλλά και υποχρεώσεις ατόμων, ή και συνόλων ανθρώπων, έχουν τις ρίζες τους σε αρχέγονες ανθρώπινες μορφές συνεργασίας. Και θα ήταν παράδοξο και παράλογο ένας τέτοιος τομέας συνεργασίας μεταξύ ανθρώπων να μην συμπεριλαμβάνονταν στην απόλυτη διαλεκτική προτεραιότητα του ελληνικού πνεύματος. Αυτό και έγινε. Ήδη από τους λεγόμενους σκοτεινούς αιώνες το ελληνικό πνεύμα δραστηριοποιείται στον τομέα της οργάνωσης και διακυβέρνησης ανθρωπίνων ομάδων. Η Αρχαϊκή Σπάρτη σήμερα μελετάται ως δημιουργός του Δήμου, δηλαδή του τότε Κράτους και η Μεγάλη Ρήτρα (η νομολογία της) αποτελεί μια νομοθετική πρόταση της σπαρτιατικής εποχής. Θα χρειαστούν αιώνες εξέλιξης του πολυσχιδούς και πολύπλοκου πολίτικο-πολιτειακού ζητήματος με σκοπό πάντοτε την καλύτερη κοινωνικό-πολιτική διοργάνωση. Θα περάσουν πολλές ιδέες κοινής κοινωνικής συμβίωσης και άλλες τόσες προσπάθειες σχηματισμού κοινωνικών λειτουργικών μονάδων. Εδώ, όμως, σταματώ την αρχαιολογική μου περιπλάνηση. Άλλωστε δεν είμαι και ο κατάλληλος άνθρωπος ενός τέτοιου εγχειρήματος. Καιρός μου είναι να βρεθώ στο σήμερα, στο οποίο έχω δικαιώματα ως πολίτης του. Μου φαίνεται ότι γίνεται εύκολα αποδεκτό ότι το σημερινό ευρωπαϊκό πολίτευμα, με τα παλαιά ιστορικά πολιτικό-κοινωνικά στοιχεία του, συσχετίζεται με την Αθηναϊκή Δημοκρατία, γιατί συγκρίνουμε μόνο το τμήμα της ΑΓΟΡΑΣ της Αθηναϊκής Δημοκρατίας με τη λειτουργία της σημερινής Ευρωπαϊκής Αγοράς. Αλλά, τα συγκριτικά μεγέθη τους δεν έχουν εμφανή σχέση. Ο κόσμος άλλαξε. Οι τεχνολογικές πρόοδοι μείωσαν π.χ. τα μεγέθη των χρόνων των αποστάσεων. Γενικά ο απαιτούμενος χρόνος κάλυψης οποιασδήποτε απόστασης έχει ελαχιστοποιηθεί. Τώρα επίσης, συζητάμε μόνο για αγορές χρήματος. Επίσης, το ίδιο το χρήμα έχει γίνει κι αυτό εμπορεύσιμο αγαθό. Τα μαγαζιά τα οποία τώρα πωλούν και αγοράζουν το χρήμα, ως εμπόρευμα, λέγονται χρηματιστήρια. Σ’ αυτά μπορώ να πουλήσω ή να αγοράσω χρήματα. Μόνη διαφορά αυτών των μαγαζιών είναι ότι μπορείς να πουλάς το προϊόν του χρήματός σου και να το εμπορεύεσαι συγχρόνως σε παγκόσμια κλίμακα, χωρίς να κινείσαι από τη θέση σου.
Σε κάποια διαδήλωση στη Μαδρίτη σ’ ένα πανό ήταν γραμμένο «Στη Δημοκρατία σώζω Ανθρώπους ΟΧΙ τράπεζες». Σκεφτείτε το καλά, αξίζει τον κόπο. Δυστυχώς η ιστορία του πολιτικού λόγου της Δημοκρατίας μετατράπηκε σε μια ιστορία μόνο οικονομικού λόγου. Δηλαδή μόνο της οικονομικής πολιτικής της ΑΓΟΡΑΣ. Όμως, η εικόνα της πολιτικής δεν αποτελείται από την Αγορά. Την πολιτική επιστήμη οι πρόγονοί μας μας την παρέδωσαν ως μια ολοκληρωμένη μωσαϊκής τεχνοτροπίας εικόνα, την οποία είχαν κατασκευάσει ψηφίδα ψηφίδα με πολύ αγάπη και θυσίες και μας την κληροδώτησαν ως μια εικόνα μωσαϊκού τέλειας τεχνοτροπίας. Τώρα εμείς κοιτάζουμε μόνο ένα μικρότατο κομμάτι του μωσαϊκού στο οποίο απεικονίζεται μόνο ένα τμήμα της εικόνας. Η Αγορά!! το εμπόριο!! η Οικονομία!! Αλλά αυτό δεν είναι η πολιτική επιστήμη, είναι μόνο η συμμετοχή της οικονομικής επιστήμης στο σύνολο των γνωστικών αντικειμένων της. Κοιτάζουμε, μ’ άλλα λόγια, μια μωσαϊκή εικόνα της πολιτικής επιστήμης ευνουχισμένη. Η Δημοκρατία δεν αναδεικνύεται απ’ αυτή την εικόνα της πολιτικής επιστήμης και ούτε ασκείται ή εφαρμόζεται στο σύνολό της, όπως άλλωστε συνέβαινε και στα σκοτεινά χρόνια του Μεσαίωνα. Τώρα, υπερτρέφουμε μια και μόνο ψηφίδα, αυτή της Τεχνοκρατίας. Βέβαια πάντοτε στο όνομα της Δημοκρατίας, ανεξάρτητα του ότι έτσι με συνέπεια αναβιώνουμε το Νέο-Μεσαίωνα της Τεχνοκρατίας μας, πιστεύοντας ότι δημιουργούμε μια νέα δήθεν δημοκρατική περίοδο, μια Δημοκρατία New Look. Αστεία πράγματα. Φαντάζομαι ότι το ίδιο θα πίστευαν και εκείνοι οι δήθεν αριστοκράτες του πνεύματος που από το Μεσαίωνα ήδη άνοιξαν και στη συνέχεια υπηρέτησαν τις περιόδους της αποικιοκρατίας, του μερκαντιλισμού και της δουλεμπορίας, οι οποίες συνέβαλαν στο να αναδυθεί ο σημερινός μας Νέο-Μεσαίωνας με την New Look Δημοκρατία του.
* Ο Γιάννης Τσουδερός είναι γιατρός
