Αν ο πατέρας ή η μητέρα παραβαίνουν τα καθήκοντα που τους επιβάλλει το λειτούργημά τους για την επιμέλεια του προσώπου του τέκνου ή τη διοίκηση της περιουσίας του ή αν ασκούν το λειτούργημα αυτό καταχρηστικά ή δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν σ’ αυτό, το δικαστήριο μπορεί, εφόσον το ζητήσουν ο άλλος γονέας, οι πλησιέστεροι συγγενείς του τέκνου, ο εισαγγελέας ή και αυτεπαγγέλτως, να διατάξει οποιοδήποτε πρόσφορο μέτρο.
Το δικαστήριο μπορεί ιδίως να αφαιρέσει από τον ένα γονέα την άσκηση της γονικής μέριμνας ολικά ή μερικά και να την αναθέσει αποκλειστικά στον άλλο ή, αν συντρέχουν και στο πρόσωπο αυτού οι προϋποθέσεις της προηγούμενης παραγράφου, να αναθέσει την πραγματική φροντίδα του τέκνου ή, ακόμη, και την επιμέλειά του ολικά ή μερικά σε τρίτον ή και να διορίσει επίτροπο.
Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του πρώτου εδαφίου και επίκειται άμεσος κίνδυνος για τη σωματική ή την ψυχική υγεία του τέκνου, ο εισαγγελέας μπορεί να διατάσσει κάθε πρόσφορο μέτρο για την προστασία του, μέχρι την έκδοση της αποφάσεως του δικαστηρίου, στο οποίο πρέπει να απευθύνεται εντός τριάντα ημερών.
Άρθρο 1533
Η αφαίρεση του συνόλου της επιμέλειας του προσώπου του τέκνου και από τους δύο γονείς και η ανάθεσή της σε τρίτο διατάσσονται από το δικαστήριο, μόνο όταν άλλα μέτρα έμειναν χωρίς αποτέλεσμα ή κρίνεται ότι δεν επαρκούν για να αποτρέψουν κίνδυνο της σωματικής, πνευματικής ή ψυχικής υγείας του τέκνου.
Το δικαστήριο ορίζει την έκταση της γονικής μέριμνας που παραχωρεί στον τρίτο και τους όρους της άσκησής της.
Το δικαστήριο αποφασίζει την ανάθεση της πραγματικής φροντίδας ή της επιμέλειας στον τρίτο κατά τη δεύτερη παράγραφο του προηγούμενου άρθρου ή την πρώτη παράγραφο του παρόντος, ύστερα από έλεγχο του ήθους, των βιοτικών συνθηκών και γενικά της καταλληλότητάς του, στηριζόμενο υποχρεωτικά σε βεβαίωση της κοινωνικής υπηρεσίας. Η ανάθεση γίνεται σε κατάλληλη οικογένεια, κατά προτίμηση συγγενική (ανάδοχη οικογένεια) και αν αυτό δεν είναι δυνατό, σε κατάλληλο ίδρυμα.
Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει ότι η αρμοδιότητα για τον καθορισμό τρίτου προσώπου για την επιμέλεια τέκνου ανήκει ως κανόνας στο δικαστήριο και ο Εισαγγελέας μπορεί να επιλαμβάνεται και διατάσσει πρόσφορα (κατάλληλα) μέτρα σε έκδηλα και άμεσα απειλούμενο το συμφέρον της σωματικής και ψυχικής υγείας του τέκνου.
Τούτο όμως δεν συντρέχει εκ μόνου του λόγου της εγκληματικής δραστηριότητας του πατέρα ή της μητέρας του τέκνου, διότι τούτο θα σήμαινε ότι, χωρίς τη διαπίστωση προφανών ενδείξεων, όπως κακοποίησης, αθλίων συνθηκών διαβίωσης κ.ά, θα ήτο δυνατόν να αφαιρείται ακόμα και ο θηλασμός του τέκνου με το πρόσχημα π.χ. του κινδύνου κακοποίησης. Τούτο αντίκειται στα ανθρώπινα δικαιώματα,όπως αυτά προστατεύονται από την εσωτερική και διεθνή νομοθεσία (Ελληνικό Σύνταγμα, Καταστατικός Χάρτης του Ο.Η.Ε. ΕΣΔΑ κ.λπ.).
Συνεπώς κάθε εξαιρετική του κανόνα υπέρ του δικαστηρίου επείγουσα παρέμβαση του Εισαγγελέα χωρίς την προφανή συνδρομή των απαιτουμένων συναφών προϋποθέσεων αποτελεί σαφή καταστρατήγηση του νόμου.
Στην προκειμένη περίπτωση η σύλληψη της καταζητουμένης για πλήθος σοβαρών εγκλημάτων και καταδικασθείσας σχετικά Πόλας Ρούπα, ευρισκομένης κατά τη σύλληψή της με εξάχρονο παιδί της και με έγκλειστο στις φυλακές το σύζυγο και πατέρα του παιδιού Ν. Μαζιώτη, χωρίς εμφανή στοιχεία αμέσου κινδύνου της ψυχικής και σωματικής υγείας αυτού και με την έκκληση για ανάθεση της σχετικής μέριμνας αυτού σε συγγενικά της πρόσωπα, όπως και το άνω άρθρο για το δικαστήριο προβλέπει, επέβαλε τη μη και εκ προοιμίου άμεση αφαίρεση της επιμέλειας από το παιδί και την ακαριαία απόφανση κοινωνικού λειτουργού(μη προαπαιτουμένης, ούτε υποχρεωτικής, αλλά ενδεικνυομένης) για εξέταση των στοιχείων της ψυχικής και σωματικής υγείας του ανηλίκου και μάλιστα σε ιδιαίτερα ευαίσθητη ηλικία με βάση την έως τώρα ανατροφή και περιβάλλον του (π.χ. αν το σπίτι που πιάστηκε η μάνα, ήταν φανερό οπλοστάσιο), την άποψη του ίδιου του παιδιού βοηθητικά λόγω ηλικίας, το συνολικά ποιοτικό και οικονομικό επίπεδο του αμέσου μετά τους φυσικούς γονείς οικογενειακού περιβάλλοντος (και βεβαίως τα υποδειχθέντα από τη γνωρίζουσα και χωρισθείσα από το παιδί της μητέρα δεν στερούνταν άνευ ετέρου λόγω συγγένειας με τρομοκράτες τη δυνατότητα προσωρινής επιμέλειας του παιδιού) λαμβανομένων υπόψη και των αυτοτελών και μη αναλόγου εφαρμογής διατάξεων του άρθρου 1533 παρά μόνο ως οδηγός της γενικότερης βούλησης του νομοθέτη, κατά τρόπο, που και τα ανθρώπινα δικαιώματα της συλληφθείσας να εξασφαλίζονται και το συμφέρον του τέκνου να προστατεύεται, όπως σε κάθε περίπτωση και για οποιοδήποτε άτομο ισχύει.
Αν και δεν είναι γνωστά όλα τα αντικειμενικά δεδομένα της υπόθεσης, θα πρέπει να θεωρηθεί ότι, και βάσει της πιθανότερης εκδοχής, φανερά στοιχεία άμεσου κινδύνου για τη σωματική και ψυχική υγεία του παιδιού της συλληφθείσας δεν υπήρχαν (άλλως θα εκτίθεντο στη δημοσιότητα και ιδίως ηχητικό και οπτικό υλικό) για την αφαίρεση της επιμέλειας από τη συλληφθείσα και για τη μη ανάθεση σε κάθε περίπτωση στα υποδειχθέντα άμεσα συγγενικά πρόσωπα και επομένως παραβιάστηκαν τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα της συλληφθείσας,αλλά και του ίδιου του τέκνου της.
*Ο Στέλιος Βασαλάκης είναι συνταξιούχος νομικός σύμβουλος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, συνταξιούχος δικηγόρος Ηρακλείου του Δ.Σ.Η, πτυχιούχος
Νομικής και Πολιτικών Επιστημών
