Του Άρη Σφακιανάκη*

Έλεγα πως δεν θα το ξανακάνω. Πως δεν θα γκρινιάξω για κάποια πράγματα που βλέπω στο Ηράκλειο και μ’ ενοχλούνε σφόδρα. Το είχα μάλιστα υποσχεθεί στον εαυτό μου πως τέτοιο ατόπημα εγώ πάλι δεν κάνω. Όμως φαίνεται ότι οι υποσχέσεις δίνονται για να μην τηρούνται (βλέπε Πρόγραμμα Θεσσαλονίκης).

Ξεκίνησα λοιπόν με τις καλύτερες προθέσεις. Μια Κυριακή, μέσα Νοέμβρη, κατά τις δώδεκα το μεσημέρι πήρα το δρόμο να επισκεφτώ το Αρχαιολογικό Mουσείο του Ηρακλείου. Ήθελα να διαπιστώσω ιδίοις όμμασι πώς το ‘χαν φτιάξει επιτέλους, πώς είναι η καινούργια του μορφή ύστερα από τόσα πολλά χρόνια που το ανακαίνιζαν.

Η μέρα ήταν σχεδόν καλοκαιρινή –μάλιστα κάποια φίλη επέμενε να πάμε στη θάλασσα για μπάνιο (μα δεν τρελάθηκα ακόμα). Περπάτησα σιγοσφυρίζοντας ως το μουσείο. Η πρώτη ευχάριστη έκπληξη ήταν πως τέτοια εποχή η είσοδος κοστίζει μόνο πέντε ευρώ αντί για δέκα. Έκοψα το εισιτήριο και προχώρησα. Μια συγκίνηση με κατείχε, τόσα χρόνια ήταν κλειστό το μουσείο αυτό που θυμόμουν από παιδί.

Στην είσοδο πολλά δεν είχαν αλλάξει, μα όταν μπήκα στις αίθουσες με τα εκθέματα η αλλαγή ήταν φανερή. Ο φωτισμός ιδανικός, οι βιτρίνες καθαρές, οι επεξηγηματικοί πίνακες με τη σωστή γραμματοσειρά στο κατάλληλο ύψος. Χαίρονταν, θα έλεγε κανείς, τα ίδια τα εκθέματα που κάποιοι τα είχαν αναδείξει με τρόπο άψογο. Οι φύλακες του μουσείου θύμιζαν γρύπες από την αίθουσα του θρόνου –ακοίμητοι φρουροί της εξουσίας. Επισκέπτες λιγοστοί –δυο ζευγάρια κινέζων και πεντ’ έξι Έλληνες αμφοτέρων των φύλων. Μια σχεδόν ξεναγός επεξηγούσε τα ειδώλια και τις ανακτορικές περιόδους στις φίλες της μα γρήγορα απομακρύνθηκα καθώς με αποκοίμιζε νανουριστικά η νωθρή φωνή της.

Στάθηκα για μια ακόμη φορά εκστατικός μπροστά στο δίσκο της Φαιστού και φαντασιώθηκα για λίγο ότι αποκρυπτογραφώ ενδελεχώς τα σύμβολά του. Δεν επέμεινα πολύ σε αυτή μου τη φρεναπάτη. Θα διαβαστεί άραγε, σκέφτηκα, η Γραμμική Α ώσπου να απέλθω του κόσμου ετούτου; Ερωτήματα κυριακάτικης ραστώνης που κρατάνε ελάχιστα.

Συνέχισα τη βόλτα μου μες στο μουσείο, χαρούμενος που δεν στριμωχνόμουνα με ορδές βαρβάρων, ευτυχής στη μοναχική μου ενατένιση ενός πολιτισμού τόσο σπάνιου, τόσο μοναδικού.

Πέρασα από τις ταφικές λάρνακες, πέρασα από την αίθουσα με τα αγάλματα, ανέβηκα στον πάνω όροφο και είδα τις τοιχογραφίες. Χαιρέτισα τον Πρίγκιπα των Κρίνων, πρόγονό μου. Υποκλίθηκα σεβαστικά στη θεά των φιδιών. Μα κάτι με φαγούριζε, σε μια βιτρίνα είχα δει το δαχτυλίδι του Μίνωα –ένα εξαιρετικό χρυσό κόσμημα με παραστάσεις της μητέρας-θεάς και σκηνές από δενδρολατρία. Ήθελα οπωσδήποτε να το αποκτήσω κι ήμουν σίγουρος πως θα έβρισκα ένα δαχτυλίδι αντίγραφό του στο πωλητήριο του μουσείου.

Επλανήθην πλάνην οικτρά.

Το Πωλητήριο βρίσκεται σε καμαράκι μικρότερο κι απ’ τις τουαλέτες. Τα φτωχικά σε ποσότητα εκθέματα προς πώληση αναπαύονται πίσω από κλειδωμένα τζάμια. Δεν πρέπει να ξεπερνάνε σε αριθμό τα 50. Σε αντικρίζουν περίλυπα, μεταδίδοντάς σου τη μελαγχολία τους. Το ξύλο των βιτρίνων θυμίζει ντιβανοκασέλα της γιαγιάς. Ο πενιχρός φωτισμός κατευνάζει την όποια διάθεση του περιηγητή για αγορές. Ο υπάλληλος, ταμπουρωμένος πίσω από ένα πάγκο-οχυρό, σε κοιτάζει γριφώδικα. Μιζέρια και χαμοζωή. Πετάχτηκα έξω ν’ ανασάνω.

Κρίμα!

*Ο Άρης Σφακιανάκης είναι συγγραφέας