Tο ναυάγιο των διαπραγματεύσεων στο Μον Πελεράν της Ελβετίας για τα κριτήρια του εδαφικού στο Κυπριακό, δεν σημαίνει απαραιτήτως και γενικότερο ναυάγιο των 18μηνων διαπραγματεύσεων μεταξύ Αναστασιάδη και Ακιντζή.
Δυνατότητες για επίλυση υπάρχουν, και αυτό το περιθώριο το άφησαν και οι δύο κυπριακές πλευρές. Αυτή είναι η αισιόδοξη άποψη ασφαλώς.
Πέρα από ορισμένα λάθη τακτικής στην διαπραγμάτευση που μπορεί να χρεωθούν στη μία ή την άλλη πλευρά, φαίνεται πως τον πιο αρνητικό ρόλο τον παίζει η εμπλοκή των "μητέρων πατρίδων" κατά τρόπο άμεσο ή πιο έμμεσο στις διαπραγματεύσεις.
Δεν μπορώ να ξέρω τι κρύβεται ακριβώς από πίσω και ποιες είναι οι πραγματικές προθέσεις της Τουρκίας και του Προέδρου Ερντογάν. Θεωρώ πάντως πως εν μέρη υπάρχουν πάγιες θέσεις, εν μέρη πάλι αυτές προσαρμόζονται στα δεδομένα της διεθνούς πολιτικής συγκυρίας. Μέχρι τώρα πάντως η Τουρκία είχε αφήσει τις διαπραγματεύσεις να εξελιχθούν ικανοποιητικά και φάνηκε να επιθυμεί λύση.Βέβαια τα πραγματικά δύσκολα (εδαφικό και εγγυήσεις) είναι τώρα.
Από την άλλη η Ελλάδα και η ηγεσία της δεν έχει ούτε την δυνατότητα ούτε την ικανότητα να επηρεάσει τα πράγματα προς τις δικές της ασαφείς και κάποτε εξωπραγματικές επιθυμίες. Η μόνη χρήσιμη υπηρεσία που μπορεί και οφείλει να προσφέρει η ελληνική κυβέρνηση και η Ελλάδα, ως εγγυήτρια -ακόμα - δύναμη στην Κύπρο, είναι το να σταθεί πίσω από τις επιλογές και τις αποφάσεις του Προέδρου Αναστασιάδη και να αποφύγει τις πρωτοβουλίες. Όρους και προϋποθέσεις δεν επιτρέπεται να θέτει, ερήμην της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το παλιό δόγμα των Κυβερνήσεων Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά και άλλων κυβερνήσεων στην συνέχεια ότι "η Κύπρος αποφασίζει και η Ελλάδα συμπαρίσταται" οφείλει να είναι ο άξονας της ελληνικής πολιτικής στο Κυπριακό. Να ολοκληρώσω με μια γενική παρατήρηση;: ζούμε την σοβαρότερη προσπάθεια εδώ και 40 χρόνια για επίλυση του Κυπριακού και έχουμε φτάσει πιο κοντά παρά ποτέ σε μία λύση που θα μπορούσε να γίνε αποδεκτή και από τις δύο πλευρές.
Πιθανότατα πρόκειται για την τελευταία απτή ευκαιρία σε βάθος πολλών δεκαετιών. Αν το Κυπριακό δεν λυθεί, με το κόστος βεβαίως που η επίλυση θα έχει για όλους, χαμένοι θα βγούν πάλι όλοι οι Κύπριοι: Έλληνες και Τούρκοι.
Οι μεν Ελληνοκύπριοι θα χάσουν οριστικά την ελπίδα για ένα νησί ενωμένο με επιστροφή πολλών προσφύγων στον τόπο του και στα σπίτια τους, την αποζημίωση όλων των υπολοίπων, την ελεύθερη μετακίνηση σε όλο το νησί, την επιστροφή όλων των χώρων λατρείας και πολλά άλλα θετικά που θα προβλέπονται στη συμφωνία. Οι δε Τουρκοκύπριοι-που ίσως θα είναι και οι περισσότερο χαμένοι-θα δουν μια Τουρκία να τους απορροφά (ακόμα και η περίπτωση της προσάρτησης των κατεχομένων στην Τουρκία είναι πολύ πιθανή), και τους εαυτούς τους να γίνονται ξένοι στον ίδιο τους τον τόπο.
Η στιγμή για το Κυπριακό είναι κομβική. Ή τώρα ή πότε (με την σχετικότητα ασφαλώς που ένα "ποτέ" έχει).
Ας ευχηθούμε και ας ελπίσουμε λοιπόν στο "τώρα".
Τα περιθώρια είναι στενά, αλλά ακόμα υπάρχουν.
* Ο Γιάννης Γιγουρτσής είναι καθηγητής στη Μεγάλη του Γένους Σχολή
