ΜΕΡΟΣ Γ’ (τελευταίο)
Στις 6 Αυγούστου 1952, εορτή της Μεταμορφώσεως, τελέστηκε η πρώτη λειτουργία στον ανεγειρόμενο ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος των Πατελλών, ιερουργήσαντοας του τότε Πρωτοσυγγέλου και μετέπειτα Μητροπολίτη Πέτρας Δημητρίου Μπουρλάκη.
Την 8η Νοεμβρίου 1953 μνήμη των Ταξιαρχών, γίνεται η πρώτη λειτουργία στον ανεγειρόμενο τρίκλιτο ναό του Νέου Σταδίου.
Τα εγκαίνια τα έκαναν αργότερα, στις 10 Ιουνίου 1962, Κυριακή των Αγίων Πατέρων με τον Μητροπολίτη Κρήτης Ευγένιο. Το κεντρικό κλίτος αυτού του Ιερού Ναού είναι στο όνομα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, το δεξιό προς τιμή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ και το αριστερόν στον Αγ. Ιωάννη τον Θεολόγο!
Από το 1954 χρονολογείται μικρός καμαροσκέπαστος ναός τιμώμενος στο όνομα του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, παράπλευρα στον Ιερό Ναό του Αη Γιάννη του Χωστού.
Στον Ιερό Ναό της Ζωοδόχου Πηγής στη Χρυσοπηγή προστέθηκε και δεύτερο κλίτος το οποίο εγκαινιάσθηκε στις 13 Οκτωβρίου 1957, Κυριακή των Αγίων Πατέρων, από τον Μητροπολίτη Κρήτης Ευμένιο στο όνομα των Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μιχαήλ, Γαβριήλ και Ραφαήλ.
Άλλοι ναοί στη συνέχεια που μπορούμε ν’ αναφέρουμε είναι της Αγίας Βαρβάρας ιερουργούμενος από τις 4 Δεκεμβρίου 1960, το παρεκκλήσιο του Αγίου Παντελεήμονος στον Κατσαμπά και αυτό ιερουργούμενο από τις 27 Ιουλίου 1961 και φυσικά η λαμπρή τρίκλιτη εκκλησία, βασιλικού ρυθμού της Παναγίας των Σταυροφόρων που ιερουργήθηκε την 25η Μαρτίου του 1963. Ηράκλειο στα 2016... Σίγουρα έχουν περάσει κάποιες δεκαετίες!
Η πόλη, η περιοχή αλλά και οι θρησκευτικές ανάγκες, οι λατρευτικές συνήθειες, έχουν μεγαλώσει. Η πόλη του Ηρακλείου έχει και άλλες εκκλησίες όπως είναι:
Ο Ιερός Ναός της του Θεού Σοφίας Νέων Κλαζομενών, ο Ιερός Ναός της Αγίας Άννας, του Αγίου Ιωάννη, των Εισοδίων της Θεοτόκου στα Αλάτσατα, του Γενεσίου της Θεοτόκου στο Μπεντεβή, του Αγίου Νικολάου στη Νέα Αλικαρνασσό, ο Ιερός Ναός του Αγίου Ευμενίου στη Φορτέτσα, ο Ιερός Ναός της Αγίας Αικατερίνης, ο ιερός ναός του Αγίου Ευγενίου, του Αγίου Γεωργίου της Άνω Νέας Αλικαρνασσού, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Παναγίας Καμαριανής, ο Ιερός Ναός Αγίου Κυρίλλου Γορτύνης, ο Ιερός Ναός Προφήτου Ηλιού Καλλιθέας, του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στον Πρασσά Καρτερού, ο Ιερός Ναός του Αγίου Ελευθερίου, ο Ιερός Ναός του Αγίου Στυλιανού Δειλινών, ο Ιερός Ναός Οσίου Θεοδοσίου του Κοινοβιάρχου Φοινικιάς, ο Ιερός Ναός Αγίου Πνεύματος Λοφούπολης του Αγίου Γεωργίου στο Κορακοβούνι, ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίο Νέου Κόσμου, ο Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννου Ελεήμονος, ο Ιερός Ναός Αγίας Σοφίας Κνωσού, ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Βασιλειών και ο Ιερός Ναός Αγίου Ιωάννου Σκαλανίου.
Επίσης, ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει στα παρεκκλήσια της ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης. Πιο συγκεκριμένα στο αρχιεπισκοπικό οίκημα, στο παρεκκλήσιο του Αγίου Ανδρέου, αρχιεπισκόπου Κρήτης, του Ιεροσολυμίτου, Της Αναστάσεως του Κυρίου, Νέου Κοιμητηρίου Ηρακλείου, του Αγίου Σπυρίδωνος Παγκρητίου Βενιζελείου Νοσοκομείου, του Ευαγγελιστού Λουκά του Πανεπιστημιακού γενικού νοσοκομείου.
Ακόμα στο παρεκκλήσιο της Παναγίας Βουρλιωτίσσης το οποίο ίδρυσε ο λόγιος αρχιμανδρίτης Θεοφύλακτος Μαρινάκης, ιδιαίτερα δραστήριος και αγαπητός και το παρεκκλήσιο των φυλακών Αγίου Ελευθερίου Νέ- ας Αλικαρνασσού.
Ιδιαίτερη αναφορά επίσης πρέπει να γίνει στους ιδρυματικούς ναούς: της Αγίας Σκέπης, του Αγίου Ιωάννου του Καπετανάκειου Εκπαιδευτηρίου (Ενορία Αναλήψεως), του Αποστόλου Τίτου της μονάδος φροντίδας ηλικιωμένων “Ο Απόστολος Τίτος” και φυσικά του ιδρυματικού ναού, Αγίου Ανδρέου, των ιδρυμάτων Καλοκαιρινού (Ενορίας του Αγίου Μηνά). Υπάρχουν βέβαια και οι ναοί του στρατού όπως: του Αποστόλου Παύλου και του Αγίου Γεωργίου στη ΣΕΑΠ, του Αγίου Νικήτα στην 126 Σμηναρχία Μάχης, του Αγίου Νεκταρίου, του Αγίου Αλεξάνδρου, Στρατοπέδου “Μπετεινάκη” και του Αγίου Δημητρίου, Οικισμού Αεροπορίας Γουρνών.
Τέλος τα ενοριακά παρεκκλήσια όπως: της Αναλήψεως του Σωτήρος στη νήσο Ντία του Αγίου Νεκταρίου (Ενορία Αγίου Γεωργίου Πόρου) και του Αγίου Πέτρου Δομηνικανών Ηρακλείου.
Θα κλείσω μ’ ένα απόσπασμα από το βιβλίο του αείμνηστου λογοτέχνη Μανόλη Δερμιτζάκη, αυτού του μπαρμπέρη ποιητή, που έχει τίτλο: “Από όσα θυμούμαι, το παλιό κάστρο”.
Σ’ αυτό το κείμενο αποτυπώνονται οι γιορτές και οι σκόλες, οι ακολουθίες και η προσέλευση των χριστιανών του Μεγάλου Κάστρου, όταν άκουγαν τους πολύ πρωινούς εορταστικούς χτύπους της καμπάνας του Αγίου Μηνά....
“Από τα πρώτα χρόνια της Αυτόνομης Κρητικής Πολιτείας ως το 1922 που έφυγαν οι Τούρκοι από το Κάστρο, με την ανταλλαγή, ποτέ σχεδόν η πολιτεία εκείνου του καιρού δεν έπαψε να φορή τα γιορτινά της.
Πότε οι Χριστιανοί εγιορτάζανε τα Χριστούγεννα, τις απόκρηες και το Πάσχα τους, και πότε οι Τούρκοι τα Ρεμαζάνια τους και τα Μπαϊράμια τους.
Έτσι κάνοντας αρχή από τους Χριστιανούς ανιστορούμε τον τρόπο που εορτάζουνταν από μέρους των η κάθε μεγάλη σκόλη τους, θα τελειώσωμε με τα Ρεμαζάνια και τα μπαϊράμια των τουρκοκαστρινών πως εξετέλευαν και τούτοι τις παραπάνω γιορτές τους.
... Με τους πολύ πρωινούς και εορταστικούς χτύπους που εσκορπούσανε οι καμπάνες της μεγάλης εκκλησιάς του Αγίου Μηνά, γεμίζοντας τον καστρινό αγέρα, εκαλούσανε τους χριστιανούς για την μεγάλη Χριστουγεννιάτικη ακολουθία, ή κοντά στις ώρες του μεσονυχτιού να ακούγανε το Χριστός Ανέστη.
Αλλαξοφουφουδιασμένη η κάθε φαμελιά με τον νοικοκύρη της, ντυμένη στα γιορτινά της εξεκινούσαν απ’ όλες τις Καστρινές γειτονιές για τη μεγάλη εκκλησά να ακούγανε το Χριστουγεννιάτικο τρπάρι του “Χριστός γεννάται δοξάσαστε” ή το “Χριστός Ανέστη” από το στόμα του καλύφωνου Κωνσταντινουπολίτη ψάλτη Βαλαβάνη.
Σε κάθε σπίτι δεν απόμενε παρά μονάχα η σπιτονοικοκυρά που θα ετοίμαζε το γιορταστικό τραπέζι με ό,τι είχε στελμένο η χάρη του μεγαλοδύναμου και η φροντίδα του φαμελίτη, ανάλογα με εκείνα που σήκωνε το παραδοσάκουλό του. Όλοι ερχόμενοι στο σπίτι από την εκκλησία καθισμένοι γύρω στο τραπέζι θα δοκίμαζαν ύστερα από την σαραντάμερη νύστια τους κάθε νοστιμιά γιορταστική που είχε ετοιμάση, η κοτζάκαρη του κάθε φαμελίτη”.
ΤΕΛΟΣ
