Επίσκεψη του Ρώσου κοσμοναύτη στον Σκίνακα
Είδε από τον Ψηλορείτη τον κόσμο του διαστήματος όπου έζησε για 6 μήνες
Το επιστημονικό θαύμα που συντελείται στο αστεροσκοπείο του Σκίνακα είχε την ευκαιρία να δει από κοντά ο Ρώσος κοσμοναύτης κ. Yuri Malenchenko, που αυτές τις ημέρες βρίσκεται στην Κρήτη για το πρόγραμμα αποκατάστασης της υγείας του, μετά από την παραμονή του στο διεθνή διαστημικό σταθμό για έξι μήνες.
Η επίσκεψη στον Σκίνακα έγινε με πρωτοβουλία του πρύτανη του Πανεπιστημίου Κρήτης, κ. Οδυσσέα Ζώρα.
Ο επίκουρος καθηγητής Αστροφυσικής του τμήματος Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, κ. Κωνσταντίνος Τάσσης, ξενάγησε τον κ. Yuri Malenchenko στις εγκαταστάσεις του Σκίνακα και τον ενημέρωσε, όπως και τον κ. Ζώρα που τον συνόδευε, για το τρέχον πρόγραμμα RoboPol και το προγραμματιζόμενο πρόγραμμα PASIPHAE.
Η θεωρία της σχετικότητας στην πράξη
Νέα δεδομένα για τις μαύρες τρύπες φέρνει στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα το πρόγραμμα RoboPol, το πρώτο στάδιο του οποίου μόλις ολοκληρώθηκε και τώρα οι παρατηρήσεις συνεχίζονται με καινούργιους ερευνητικούς στόχους.
Η επίκουρος καθηγήτρια Θεωρητικής Αστροφυσικής στο τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, κ. Βάσω Παυλίδου, εξηγεί στην «Π» πως στο αρχικό πρόγραμμα ήταν να μελετηθούν οι πίδακες από υπερ-μαζικές μελανές οπες, μαύρες τρύπες με πάρα πολύ μεγάλη μάζα από τα πέρατα του Σύμπαντος.
Για τις παρατηρήσεις χρησιμοποιήθηκε ένα πολωσίμετρο, κάτι που θα γίνει και στο “Πασιφάη”. Για το RoboPol ήταν η πρώτη φορά που η τεχνολογία πολωσιμετρίας χωρίς κινούμενα μέρη εφαρμόστηκε στην πράξη. «Ήταν ένα πρωτοποριακό όργανο, το πιο ευαίσθητο πολωσίμετρο που υπήρχε τη στιγμή την οποία εγκαταστάθηκε στον Σκίνακα, το 2013. Τα καινούργια πολωσίμετρα του Πασιφάη θα είναι ακόμα πιο ευαίσθητα» αναφέρει η κ. Παυλίδου και τονίζει πως «το αρχικό τριετές πρόγραμμα μόλις ολοκληρώθηκε και πραγματικά τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά».
Οι επιστήμονες πήραν μια κατηγορία αστρονομικών γεγονότων, κάποια απότομη μεταβολή στις ιδιότητες πόλωσης αυτών των πιδάκων μαζί με μεγάλες εκλάμψεις σε ακτίνες Γάμα. Μελέτησαν αυτή την κατηγορία γεγονότων συστηματικά σε εκατοντάδες τέτοιες πηγές . «Αυτή τη στιγμή τα δεδομένα του RoboPol είναι η πηγή αστρονομικών δεδομένων στην οποία απευθύνονται όλοι οι θεωρητικοί που θέλουν να μελετήσουν τους πίδακες από τις μελανές οπές σε κοσμολογικές αποστάσεις.
Έχουμε πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον από την επιστημονική κοινότητα και έχουμε καταρρίψει διάφορες θεωρίες, οι οποίες είχαν προταθεί πριν αρχίσει το πείραμα για να εξηγήσουν αυτά τα γεγονότα» τονίζει η κ. Παυλίδου.
Σε ερώτηση πώς σχετίζεται το συγκεκριμένο πρόγραμμα με τη θεωρία του Αϊνστάιν, απαντά πως «αφενός, οι πίδακες οι οποίοι εκπέμπονται από τις μελανές οπές κινούνται πάρα πολύ κοντά στην ταχύτητα του φωτός, άρα λοιπόν όλα τα φαινόμενα της ειδικής θεωρίας της σχετικότητας του Αϊνστάιν τα βλέπουμε στην πράξη.
Αφετέρου, οι ίδιες οι μαύρες τρύπες, στις οποίες οφείλονται αυτοί οι πίδακες, πρέπει να μελετηθούν με τη γενική θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν, αλλά και οι δύο θεωρίες της σχετικότητας του Αϊνστάιν έχουν εφαρμογή σε αυτές τις παρατηρήσεις που κάναμε με το RoboPol”. Τονίζει, ακόμα: “Τα δεδομένα είναι αρκετά πιο μπροστά από τις θεωρητικές εφαρμογές και τώρα αρχίζουν μόλις να μας προφταίνουν κατά κάποιο τρόπο, η θεωρία και τα μοντέλα και μπορούμε να καθοδηγήσουμε πλέον με τα δεδομένα μας τους θεωρητικούς ως προς το ποια κατεύθυνση να πάρουν στη μελέτη των μελανών οπών από την άκρη του Σύμπαντος».
Το πρόγραμμα ΠΑΣΙΦΑΗ
Όπως είχε γράψει η «Π», το PASIPHAE είναι ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο πρόγραμμα που θα πραγματοποιηθεί στο αστεροσκοπείο του Σκίνακα και στο Νοτιοαφρικανικό αστρονομικό παρατηρητήριο στο Σάδερλαντ, της Νότιας Αφρικής. Τ
ο πείραμα έχει ως στόχο να αφαιρέσει το "πέπλο" της διαστρικής σκόνης και να ανοίξει το δρόμο για την ανίχνευση του αποτυπώματος των πρώτων στιγμών της δημιουργίας του Σύμπαντος (της "Μεγάλης Έκρηξης"), στο αρχέγονο φως.
Το πείραμα θα χαρτογραφήσει με μεγαλύτερη ακρίβεια από κάθε άλλη φορά την πόλωση εκατομμυρίων άστρων σε περιοχές του ουρανού μακριά από το επίπεδο του Γαλαξία, τόσο στο βόρειο όσο και στο νότιο ημισφαίριο. Με βάση τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν, θα προσδιοριστούν οι πλέον κατάλληλες περιοχές του ουρανού, όπου οι αστρονόμοι μπορούν να αναζητήσουν πληροφορίες για το βρεφικό Σύμπαν.
