Με το Ψυχοσάββατο που φθάνει σε λίγες μέρες μάς δίνεται η δυνατότητα να θυμηθούμε και να τιμήσουμε τους νεκρούς μας, όπως συνηθίζεται. Ομως αυτές οι μέρες είναι και μέρες μνήμης, αφού ο τόπος πολλά υπέστη από τους κατακτητές. Πολλοί άνθρωποι θυσιάστηκαν, μαρτύρησαν, οικογένειες ξεκληρίσθηκαν, χωριά εξαφανίστηκαν... Τέτοιες μέρες... Από τη Μάχη της Κρήτης, από τις πρώτες κιόλας ημέρες που ο κρητικός λαός στάθηκε επί των επάλξεων, χωρίς να υπολογίζει την προσφορά αίματος. Αντιστάθηκε στον εχθρό, τιμώντας και δοξάζοντας μ’ αυτό τον τρόπο την πατρίδα του.
Μια τέτοια μορφή του πανθέου των μαρτύρων της πατρίδας μας ήταν και η ηρωική μορφή του αρχιμανδρίτη Φωτίου Θεοδοσάκη. Ο Φώτιος ήταν ένας προικισμένος άνθρωπος, με ανιδιοτέλεια, κληρικός, ιδεολόγος, γενναιόκαρδος, ευγενής και έχαιρε ιδιαίτερης αγάπης και εκτίμησης σ’ ολόκληρη την πόλη του Ηρακλείου. Όταν ο Φώτιος ιερουργούσε, αντηχούσε η επιβλητικότατη φωνή του, αλλά και η μελωδική ψαλμωδία του. Οσο για το κήρυγμά του έκανε τις καρδιές των ακροατών να νιώθουν αισθήματα θείας εξαϋλώσεως.
Από τις πρώτες ώρες του συναγερμού της 20ης Μαΐου ο Φώτιος πήρε όπλο, φόρεσε φυσιγγιοθήκας και έτρεξε στη Μάχη.
Οι ώρες ήταν ιερές και μεγάλες.
Το προσκλητήριο σάλπισμα του ηρωϊκού Αρχιμανδρίτη συνεκλόνισε τις νεανικές καρδιές.
Γυναίκες παλληκάρια και παιδιά ακόμη πήραν τ’ όπλο στο χέρι και τον ακολούθησαν. Διηγούνται πολλοί τον απαράμιλλο ενθουσιασμό του στις εξορμήσεις γύρω στον Καρτερό και το Σκαλάνι. Όταν κάποιος του ζητήσε όπλο για να κτυπήση τον εχθρό, γεμάτος από φλόγα και έξαρτηση ο υπέροχος εμπνευστής του ιερού καθήκοντος απήντησε- “ξαρμάτωσε τον Γερμανό και πάρε το τουφέκι του”. Και με την ευλογία του το θαύμα έγινε. Το Κρητικόπουλο καθήλωσε τον πάνοπλο αλεξιπτωτιστή. Την τέταρτη μέρα της Μάχης, την Παρασκευή το μεσημέρι λίγη απόσταση από το Σκαλάνι είχαν κλεισθή 13 αλεξιπτωτισταί στο στο σπήλαιο του Κάστελλου και κτυπούν επικίνδυνα τους Κρήτας. Οι παράτολμοι που επλησίαζαν το σπήλαιο έπεφταν νεκροί από σφαίρα του πολυβόλου. Απαιτείτο μεγάλη πρσπάθεια δια να καταβληθή η αντίστασις. Και μόλις επληροφορήθη ο Αρχιμανδρίτης Φώτιος το γεγονός σαν αρχηγός τολμηρός έτρεξε με τα παλληκάρια του για να ξεκαθαρίση τον Κάστελλο. Ένα διαλεχτό παλληκάρι ο Γ. Κουράκης με τις οδηγίες του ανέβηκε πάνω από τον κρημνό που έβλεπε το σπήλαιο, έρριξε δύο χειροβομβίδες. Οι Γερμανοί έδωσαν σημείο παραδόσεως. Ο ίδιος επροχώρησε και ο αξιωματικός τον παρεκάλεσε να τους προστατεύση.
-Έχομε προπάτορες και μεγάλη Ιστορική παρακαταθήκη που θεωρεί ιερούς τους αιχμαλώτους.
-Μας δίνετε τον λόγο της τιμή σας;
-Σας δίνω το λόγο της Ιερωσύνης και της τιμής μου. Ενας ένας αιχμάλωτος παρέδιδε τα όπλα του στον γενναίο Αρχιμανδρίτη και ήρχισε μετά η πορεία για τις Αρχάναις όπου ήτο το στραγηγείο.
Με κόπο και προσπάθειες πολλές κατώρθωσε να περισώση και τους 13 αιχμαλώτους από την εκδίκησι των εντοπίων. Γιατί όπως είπαμε είχαν κτυπήση πολλούς εντοπίους πολεμιστάς.
Μάλιστα όταν κάποιος επιμόνως ζητούσε να πάρη το αίμα συγγενικών προσώπων ο Φώτιος με όλη του την δύναμη αντιστάθηκε και απείλησε μάλιστα- Θα σε σκοτώσω αν ασεβήσης προς τους αιχμαλώτους που τους προστατεύει ο λόγος της τιμής μου. Ξεχωριστή ήταν η φροντίδα του για κάποιο τραυματία Γερμανό παρακολουθήσας αυτοπροσώπως την ιατρικήν περίθαλψί του εις το χειρουργείον. Εξ μέρες αργότερα... Στις 4 Ιουνίου, ενώ ο Φώτιος Θεοδοσάκης εκήδευε μίαν του θείαν στο Σκαλάνι, καταφθάνει ένα απόσπασμα Γερμανών με οδηγό τον διασωθέντα τραυματία.
-Ζητάμε τον Παπά.
Ταχύτατα έγινε η σύλληψις και η μεταφορά του Φωτίου και των συμπολεμιστών του Ευαγγέλου Λουλακάκη, Κ. Τζανάκη και Γ. Τσικαλουδάκη στο Σκαλάνι και από κει στον Άγιο Ρωμανό στο Κακόν Όρος όπου ευρίσκετο τις πρώτες ημέρες το στρατηγείον των.
Την επόμενη μέρα τους πήραν για ανάκριση αλλά κανένας δεν μαρτύρησε, όλοι αρνήθηκαν ν’ απαντήσουν στα ερωτήματα των κατακτητών.
Και ενώ ήρεμα η φωνή του Φωτίου ανέπεμπε την τελευταία δέηση της επικήδειας ακολουθίας, τρεις ριπές πολυβόλων άφησαν νεκρούς τον θρυλικό αρχιμανδρίτη και την συνοδεία του. Μια θυσία που δεν πήγε χαμένη, αλλά άφησε πλούσιους καρπούς!
Ο Φώτιος Θεοδοσάκης σύμφωνα με τον κατάλογο των αρχιερέων και ιερέων, που ευγενικά μου έδωσε ο πρωτοπρεσβύτερος πατήρ Εμμανουήλ Σταυρουλάκης, προϊστάμενος του ιερού ναού του Αγίου Μηνά φαίνεται να είναι ιερέας του Αγίου Μηνά από το 1939 μέχρι και το 1941, έτος που εκτελέστηκε από τους Γερμανούς.
Ηράκλειο 26η Οκτωβρίου 1944 και το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Μηνά, στέλνει επιστολή προς τους συγγενείς του αειμνήστου αρχιμανδρίτου Φωτίου Θεοδοσάκη η οποία αναφέρει τα εξής:
“Το καθ’ ημάς Εκκλησιαστικόν Συμβούλιον του Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Μηνά, συναινούντος και του πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως Κρήτης απεφάσισεν όπως την μεταπροσεχή Κυριακήν 5ην ερχομένου μηνός Νοεμβρίου ε.ε. κατά την θείαν λειτουργίαν τελέση μνημόσυνον υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του υπό της απαισίας γερμανικής τυραννίας εκτελεσθέντος αειμνήστου αρχιμανδρίτου Φωτίου Θεοδοσάκη.
Όθεν παρακαλούμεν, όπως γίνη εκ μέρους σας η ανακομιδή των λειψάνων αυτού και μεταφερθούν δι’ ειδικού κιβωτίου, κατασκευασθέντος υφ’ υμών κατά την καθορισθείσαν ανωτέρω ημέραν εν τω Μητροπολιτικώ Ναώ ένθα τελεσθήσεται το μνημόσυνο.
Επί δε τούτοις διατελούμεν μετά βαθυτάτης υπολήψεως εκ του Εκκλησιαστικού Συμβουλίου Αγίου Μηνά, ο πρόεδρος...”.
Σήμερα πράγματι υπάρχουν στο ιερό του Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Μηνά τα οστά του εθνομάρτυρα Φωτίου Θεοδοσάκη, αυτού του χαρισματικού κληρικού αλλά και φλογερού πατριώτη, αυτού του εξαιρετικά προικισμένου Ανθρώπου!
Η μνήμη του ας είναι αιώνια!
