Ως χώρα βιώνομε περίοδο γενικευμένης παρακμής. Από παντού ένα βαρύ αίσθημα ανησυχίας για επερχόμενα δεινά σε μια χώρα ανίκανη να υπερασπίσει τον εαυτόν της. Τράπεζες κλειστές. Νοσοκομεία υπολειτουργούν. Σχολεία το ίδιο. Επιχειρήσεις κλείνουν ή μεταναστεύουν στη Βουλγαρία. Απεργίες και τρακτέρ παραλύουν τη χώρα. Από χώρα διέλευσης προσφύγων γίναμε χώρα εγκατάστασης. Η ανάπτυξη όνειρο άπιαστο. Η Τουρκία θέλει να τα αρπάξει όλα. Ακόμη και τα Σκόπια σηκώνουν ανάστημα. Η Ευρώπη μας βαρέθηκε. Μια χώρα λεηλατημένη από αυτούς που υποτίθεται ότι εκλέχτηκαν ή διορίστηκαν για να τη βγάλουν από το βυθό της χρεοκοπίας.
Ο σύγχρονος Έλληνας νιώθει ανυπεράσπιστος και ανασφαλής. Η αβεβαιότητα της καθημερινότητας τον συνθλίβει. Κρέμεται καθημερινά στα δελτία ειδήσεων για μια παρήγορη είδηση που δεν έρχεται. Βαθυστόχαστοι οικονομικοί αναλυτές. Δεκάδες καθηγητές οικονομικών που κρύβονταν τόσα χρόνια. Αριθμοί εκατομμύρια ευρώ και οικονομικοί όροι που τρομάζουν. Όλοι οι τρόποι επικοινωνίας έχουν επιστρατευθεί. Η αέναη χρήση της προπαγάνδας είναι ένα σκληρό σφυροκόπημα που συσκοτίζει την αλήθεια την οποία πρέπει καθαρά να ακούσει κάποτε ο πολίτης.
Τις δεκαετίες που ακολούθησαν τη μεταπολίτευση είχαμε καταφέρει να ζούμε στην εποχή του “θέλω”. Είχαμε μόνο δικαιώματα, καμία υποχρέωση. Είναι γεγονός ότι καταφέραμε να κάνουμε άλματα, να αλλάξουμε το επίπεδο ζωής. Στατιστικά υστερούσαμε των Ευρωπαίων ως προς την παραγωγή πλούτου αλλά στην κατανάλωση τους συναγωνιζόμασταν επάξια. Ζούσαμε πλούσια με δανεικά και τυχερά παιγνίδια. Πραγματοποιήσαμε με δανεικά τους πιο λαμπρούς ολυμπιακούς αγώνες και διορίσαμε χιλιάδες κρατικούς υπαλλήλους από τα παιδιά μας. Το χρέος ανέβαινε σε ύψη δυσθεώρητα.
Κάποια στιγμή άρχισαν να τρίζουν οι αρμοί που στήριζαν τη φούσκα της πλασματικής ευμάρειας. Το έτος 2008 άρχισε να κτυπά η καμπάνα. Είχε προηγηθεί η χρηματοπιστωτική κρίση με την κατάρρευση των μεγάλων αμερικανικών τραπεζών και ήταν επόμενο να ακολουθήσει ντόμινο πτωχεύσεων κρατών και τραπεζών Ευρώπης και κόσμου. Ο μοναδικός Έλληνας που πρέπει να διέγνωσε την καταιγίδα που έρχεται ήταν ο τότε υπουργός των Οικονομικών ο οποίος παραιτήθηκε από υπουργός, διαγράφηκε από το κόμμα και τρέχει ακόμη μακριά. Ο ελληνικός λαός μαζί με σύμπασα σχεδόν πολιτική ηγεσία κοιμούνται τον ύπνο του δικαίου. Το κράτος λειτουργεί με δανεικά και με ψέματα και το χρέος συνεχίζει αδιάφορα την ανοδική του πορεία.
Το χρήμα όμως έχει το δικό του Θεό. Δεν μετρά αξίες ούτε λαούς, μόνο αριθμούς. Βλέπει ένα κλάσμα που ο αριθμητής του είναι πόσα παράγει το κράτος και παρονομαστής πόσα καταναλώνει. Ανάλογα μετρά την αξία και δανείζει η δεν δανείζει. Το 2009 η καταιγίδα έφθασε. Οι αγορές, το χρήμα παύει να μας εμπιστεύεται. Κλείνει την πόρτα και δεν μας δανείζει πια. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος που στηριζόταν στο δανεισμό παύει να λειτουργεί. Στη γλώσσα των οικονομικών σημαίνει χρεοκοπία. Τι θα πει χρεοκοπία και παραλυμένο κράτος το γνώρισαν όσοι είχαν την ατυχία να ζήσουν τη γερμανική ατοχή στην Αθήνα. Τότε που το αυγό έκανε 3.000.000 δραχμές και τα απορριμματοφόρα του Δήμου δεν μάζευαν σκουπίδια αλλά πτώματα κάθε πρωί από τους δρόμους...
Βγήκαμε στη ζητιανιά. Πήγαμε παντού αλλά κανείς δεν ήθελε να μας δανίσει. Χάσαμε την ανθρωπιά και την αξιοπρέπειά μας. Η Ευρώπη μας υπενθύμιζε μια συμφωνία που είχαμε υπογράψει. Το κράτος μέλος της Ένωσης που θα υπερβεί το έλλειμμά του το 3ο τιμωρείται με πρόστιμο. Η Ελλάδα τελικά δεν πτώχευσε και τυπικά επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΔΝΤ αποδέχτηκαν στο τέλος για διαφόρους λόγους τις ελληνικές εκκλήσεις για διάσωση. Δηλαδή προσέφεραν δανεικά προκειμένου να αποφευχθεί η άτακτη χρεοκοπία και να ελεχθούν οι συνέπειες ενός τέτοιου ακραίου συμβάντος για την οικονομία της Ευρώπης. Έναντι της βοήθειας απαίτησαν εφαρμογή μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης ώστε να σταματήσει η χώρα να δημιουργεί ελλείμματα και χρέη. Έτσι μπήκαμε στην περίοδο των μνημονίων.
Οι δανειστές καλυπτόμενοι πίσω από το ΔΝΤ επιβάλλουν σκληρά μέτρα λιτότητας στο λαό, με διάθεση τιμωρίας και παραδειγματισμού. Οι πολιτικοί μας ανίκανοι, μπροστά στη δεινή θέση της χώρας, συνεχίζουν τη γνωστή παλαιοκομματική συμπεριφορά. Από την αρχή αν είχε ειπωθεί η αλήθεια και είχε αναληφθεί πλήρως η ευθύνη των αναγκαίων μέτρων από μια ενωμένη πολιτική ηγεσία η χώρα θα είχε βγει προ πολλού από την κρίση, όπως έγινε σε άλλες χώρες. Αντί να ενωθούν για να βελτιώσουν το μνημόνιο, ως λάθος απάντηση στην υπαρκτή ανάγκη της χρεοκοπίας, χωρίστηκαν σε δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα μνημονιακοί-αντιμνημονιακοί. Οι μεν υπογράφουν τυφλά για να αποφύγουν την ευθύνη της χρεοκοπίας και δεν εκτελούν, και οι άλλοι μιλούν για προϊόν εθνικής προδοσίας και γερμανοτσολιάδες.
Ο λαός ποτέ δεν έμαθε την αλήθεια και δεν συμφιλιώθηκε με το γεγονός της χρεοκοπίας. Στην αρχή εξεγέρθηκε και αποκαθήλωσε τις θεωρούμενες υπεύθυνες ηγεσίες, στη συνέχεια υπέκυψε στο λαϊκισμό και πίστεψε στους μαθητευόμενους μάγους. Σήμερα η εικόνα είναι τραγελαφική. Επτά χρόνια μνημόνιο έφεραν μεγάλη δυστυχία. Αλλά όχι εκεί που ακούγονται οι κλάψες και οι κατάρες. Σε μια χώρα της αρπαχτής υπάρχουν και επιβιώνουν νησίδες βολεμένων που αρνούνται να χάσουν τα κεκτημένα. Σε αυτούς που δυστυχούν πραγματικά, και υπάρχουν πολλοί, δεν έμεινε φωνή να διαμαρτυρηθούν και δάκρυα να κλάψουν. Έπαψαν να ελπίζουν. Αν πιστέψομε στις πάνδημες διαμαρτυρίες όλοι οι Έλληνες έχουν καταστραφεί οικονομικά. Όμως τα γεμάτα εστιατόρια, οι καφετέριες, τα σκυλάδικα, τα εκατοντάδες χιλιάδες IX που κυκλοφορούν όλο το εικοσιτετράωρο, τα φροντιστήρια συνθέτουν διαφορετικές εικόνες. Σε τι να δώσεις περισσότερο βάρος; Στις χιλιάδες μαγαζιά που βάνουν λουκέτο η στα χιλιάδες φαγάδικα και καφετέριες που ανοίγουν και ξεχειλίζουν κόσμο κάθε βράδυ. Στη Στατιστική που μιλά για ενάμισι εκατομμύριο άνεργους ή στα ροδάκινα Ημαθίας στα πορτοκάλια Αργολίδας και στις ελιές της Κρήτης που περιμένουν μάταια τους ανέργους Έλληνες να τα μαζέψουν;
Τι κρίμα. Επτά χρόνια δυστυχίας και η σημερινή κυβέρνηση που εμπιστεύθηκε ο λαός συνεχίζει την καταστροφική πορεία. Καταδιώκεται από το πολιτικό κόστος και ρουσφετολογεί. Αρνείται κυνικά την ευθύνη της διακυβέρνησης, συνεχώς διαπραγματεύεται και ψάχνει εχθρούς. Μόνο που οι εχθροί που αναζητά δεν βρίσκονται στους συνήθεις υπόπτους Ευρωπαίους αλλά κρύβονται και συμβιώνουν ανάμεσα στις δικές τους παθογένειες και αδυναμίες.
Έπειτα από τόσα χρόνια η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα συλλογική ηγεσία, μελετημένη και αποφασισμένη, χωρίς περιστροφές και κλαψουρίσματα, να σηκώσει όλο το βάρος και την ευθύνη της χρεοκοπίας και ένα λαό να πιστέψει ότι η επάνοδος στην κανονικότητα θα χρειαστεί θυσίες από όλους.
* Ο Στέλιος Μανουσέλης είναι εκπαιδευτικός
