“Πέρασε ο Θωμάς, αλίμονο σε μας”. Συχνά ο σοφός λαός μας ανατρέχει σ’ αυτή τη ρήση και δεν έχει άδικο. Δεν είναι εύκολο εξάλλου, μετά από μία περίοδο κατάνυθξης αφενός και εορτών αφετέρου, που ο λαός μας επέστρεψε και επιστρέφει στα ίδια, στις εργασίες του, στις καθημερινές ασχολίες, στη ρουτίνα δηλαδή. Σίγουρα η Διακαινήσιμος εβδομάδα, η εβδομάδα που ακολουθεί μετά το Πάσχα, είναι και αυτή μια καθαρά εορταστική εβδομάδα. Όπως παντού έτσι και στην πολιτεία του Μεγάλου Κάστρου αυτή την εβδομάδα του Πάσχα, όπως την έλεγαν, γίνονταν επίσημες λειτουργίες.
Πιο συγκεκριμένα: Την Κυριακή του Πάσχα στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό του Αγίου Μηνά, την Δευτέρα στο Kοιμητήριο του Αγίου Κωνσταντίνου, ως μνημόσυνο των αυτόθι και απανταχού κεκοιμημένων, την Τρίτη ημέρα του τοπικού θαύματος του Αγίου Μηνά, στον μικρό παλιό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά, την Τετάρτη στον νοσοκομειακό Ναό του Αγίου Παντελεήμονα προς χάρη των νοσηλευομένων, την Πέμπτη στο εξωκκλήσι του Εσταυρωμένου και την Παρασκευή στον εορτάζοντα Ναό της Ζωοδόχου Πηγής. Όλες οι λειτουργίες, εκτός από την λειτουργία της Πέμπτης στον Εσταυρωμένο, ήσαν αρχιερατικές!
Ας δούμε όμως στη συνέχεια πώς παρουσιάζει ο αείμνηστος θεολόγος Νικόλαος Ζευγαδάκης τον εορτασμό της εβδομάδας του Πάσχα στο Ηράκλειο, αλλά και πώς τον περιγράφει με το δικό του μοναδικό τρόπο. Ο Νικόλαος Ζευγαδάκης μας άφησε σπουδαίο έργο και το πολύτιμο αρχείο του διασώζεται στη Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη.
“Την Δευτέραν της Διακαινησίμου, αναζωογονουμένης, ως είναι φυσικόν, κατά τας μεγάλας και αγίας ταύτας ημέρας της μνήμης των εις την άλλην ζωήν Επελθουσών προσφιλών υπάρξεων και επισκεπτόμενος το χριστιανικόν της πόλεως Κοιμητήριον, ένθα τα φθαρτά αυτών σκηνώματα αναπαύονται, επικοινωνεί μετ’ αυτών δια των υπέρ τούτων εις τον αναστάντα Κύριον προσευχών και δεήσεων, με την ελπίδα δε εις την μέλλουσαν των κεκοιμημένων ανάστασιν υπέρ ποτε ζωηράν και βεβαίαν, διότι την πνευματικήν ατμόσφαιραν των αγίων αυτών ημερών δονεί η θριαμβευτική διαβεβαίωσις ότι ο “Χριστός εγερθείς εκ νεκρών, απαρχή των κεκοιμημένων εγένετο”.
Την Τρίτην ο Ηρακλειώτης πιστός επισκεπτόμενος τον παλαιόν Μητροπολιτικόν Ναόν του Αγ. Μηνά, ένθα θα εορτασθή το κατά την ζοφεράν της Τουρκοκρατίας περίοδον, θαύμα του Πολιούχου, και κατόπιν το “Παλαιόν Νοσοκομείον”, όπου εν συνεχεία θ’ αναπεμφθή η υπέρ των αυτόθι ενταφιασθέντων θυμάτων των σφαγών των Τούρκων επιμνημόσυνος δέησις, θα ενθυμηθή τους διωγμούς και τα δεινοπαθήματα κατά την εποχήν εκείνην του μαρτυρικού ημών Γένους, συνάμα όμως και την θαυμαστήν του Πολιούχου Μεγαλομάρτυρος Μηνά προστασίαν και γενικώς την ευεργετικήν επέμβασιν της θείας Προνοίας εις τας τύχας του Έθνους και το μέγα τελικώς δώρον απελευθερώσεως και ανεξαρτησίας.
“Πάγκαλον των νόσων αλεξητήριον”, ως χαρακτηρίζεται εις μίαν των επιγραφών του το λαμπρόν της πόλεως Νοσοκομείον, υπέρ των οποίων επισήμως κατά την ημέραν ταύτην θα δεηθή αυτόθι η Εκκλησία, όσον και εις τους εν ασθενεία εν τω Ιδρύματι τούτω κατακειμένους, εις τους οποίους κατόπιν αύτη, ως μήτηρ φιλόστοργος, επισκεπτομένη αυτούς δια της ιεράς της “Αναστάσεως” λιτανείας, θα προσφέρη την χάριν και την ευλογίαν του αναστάντος Σωτήρος, ο χριστιανός του Ηρακλείου εκκλησιαζόμενος εν τω Ναΐδρίω του Αγίου Παντελεήμονος, θα προσευχηθή μεν ευγνωμόνως υπέρ των πρώτων, διδασκόμενος δε και εκ του παραδείγματος τούτων, θα επιδαψιλεύση επί τη ευκαιρία, αν τούτο δεν έπραξεν εγκαιρότερον, τους καρπούς της αγάπης του προς τε τους αυτόθι απόρους ασθενείς και γενικώτερον τους ενδεείς και πενομένους, τους ελαχίστους τούτους αδελφούς του Κυρίου.
Την Πέμπτην, ότε θα μεταβή ούτος εις το εις την περιοχήν της Μάχης της Κρήτης εξωκκλήσιον του Εσταυρωμένου, η διάνοια αυτού θ’ ανατρέξη εις άλλην πρόσφατον ιστορικήν περίοδον, τα αιμοσταγή έτη της Γερμανικής κατοχής. Θα προσευχηθή δι’ αφ’ ενός υπέρ των θαυμάτων της ελευθερίας και των νεωτέρων δεινών του Εθνους, θα ευχαριστήση δ’ αφ’ ετέρου τον πολυεύσπλαχνον Κύριον δια την κατά τας κρισίμους εκείνας ημέρας προστασίαν και τας δωρεάς Αυτού. Την δε Παρασκευήν, ιερουργούμενος εις τον παλαιόν ναόν της Ζωοδόχου Πηγής, θα υμνήση εν κατακλείδι την πάναγνον του Θεού Μητέρα, την τον αχώρητον Λόγον χωρήσασαν και πηγήν ύδατος ζωηρρύτου αποβάσαν δια της γεννήσεως του διά του Σταυρού και του Πάθους και της Τριημέρου Αυτού Αναστάσεως, συναναστήσαντος ημάς Ιησού Χριστού”.
Έτσι περνούσαν οι Καστρινοί την εβδομάδα της Διακαινησίμου!
Μια εβδομάδα που παρουσίαζε μια μοναδική και ασυνήθιστη τελετουργική επιβλητικότητα, αφού όλοι συμμετέχοντας εόρταζαν την σωτήρια έγερση του Κυρίου στους ιερούς ναούς της πόλης μας που τότε φυσικά δεν ήταν τόσοι πολλοί όπως σήμερα...
