Toυ Γιάννη Ξυλούρη

Καταρχή, θεωρώ προφανές πως η συντριπτική πλειοψηφία του λαού μας θ’ αγκαλιάσει τους πρόσφυγες, ή όπως αλλιώς τους αποκαλεί καθένας. Στην Κρήτη χρησιμοποιούμε μια φράση που δείχνει τον πλούτο της ψυχής μας και το πλάτος της καρδιάς μας. Υποδεχόμαστε τους ξένους, ακόμα και τους πιο ταπεινούς, λέγοντας “στην κεφαλή μας”. Στο DNA του λαού μας έχει περάσει ο σεβασμός και η προστασία τού κάθε κατατρεγμένου. Στους αρχαίους χρόνους, άνθρωποι καταδιωγμένοι προσέτρεχαν και αγκάλιαζαν τους βωμούς στους ναούς των θεών. Τους έλεγαν ικέτες, και από εκείνη τη στιγμή κανείς δεν μπορούσε να τους βλάψει. Μ’ αυτές τις παραδόσεις και μ’ αυτές τις αρχές ανατραφήκαμε. Αυτοί οι άνθρωποι δεν έρχονται εδώ για να προσφέρουν τα εργατικά χέρια τους τα εξειδικευμένα μυαλά τους, ή το όποιο κορμί τους. Στον τόπο μας η αγορά είναι κορεσμένη και από τα τρία. ‘Ερχονται πρόσφυγες, πεινασμένοι και κυνηγημένοι από τις εστίες τους, εξαιτίας πολέμων που οι ίδιοι δεν τους προκάλεσαν και ζητούν την οφειλόμενη προστασία μας. Θα μείνει ζωντανό στη μνήμη μας το νεκρό κορμάκι του μικρού Αϊλάν στο ακρογυάλι, με βυθισμένο το προσωπάκι του στην άμμο, με τα μαλλάκια του στο κύμα που δεν πρόλαβαν να χαρούν το μητρικό χάδι, για να στοιχειώνει τους εφιάλτες μας, να βουρκώνει τα μάτια μας και να καταδιώκει τη συνείδηση μας. Τα παιδιά όλου του κόσμου είναι δικά μας παιδιά.

Όμως το όλο ζήτημα δεν τελειώνει εδώ. Δεν φτάνει ν’ ανοίξουμε την αγκαλιά μας, δεν φτάνει να τους περιθάλψουμε, δεν φτάνει να τους ταΐσουμε από το δικό μας το υστέρημα. Όλ’ αυτά είναι αυτονόητα και επιβεβλημένα. Χρειάζεται μια σοβαρότερη και καθολικότερη κινητοποίηση. Υπάρχουν διεθνείς οργανισμοί και ΜΚΟ, από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό, τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και πολλοί άλλοι. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε την κεντρική κυβέρνηση να κάνει κάτι. Είναι βέβαιο πως μετά το παρκάρισμά τους εδώ, ουδείς θα ξανασχοληθεί. Μπορούμε εμείς οι ίδιοι να πάρουμε πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση, ως Τοπικά Αυτοδιοικούμενος Οργανισμός, πολύ περισσότερο όταν στο πρόσωπο του Δημάρχου Ηρακλείου συμπίπτει και η ιδιότητα του προέδρου της Π.Ε.Δ. Κρήτης. Θα πρόσθετα, ότι και ο προηγούμενος Δήμαρχος θα μπορούσε να συνδράμει σ’ αυτό, αφού είναι σήμερα μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών.

Όμως το σημαντικότερο απ’ όλ’ αυτά θέλω ιδιαίτερα να το επισημάνω, αφού το θεωρώ αρκετά σοβαρό για να περάσει απαρατήρητο. Από συμπολίτες, κατά τα πάντα έντιμους και καταξιωμένους, που εκτιμώ και την κρίση τους και τα δημοκρατικά φρονήματα τους, ακούω συχνά να εκφράζονται φόβοι για τους κινδύνους που η συναναστροφή με τους μετανάστες θα επιφέρει στην σωματική και την κοινωνική υγεία μας. Ουδείς αμφισβητεί τον κίνδυνο μεταδοτικών ασθενειών ή έκνομων ενεργειών. Όμως το ερώτημα δεν είναι αυτά τα ίδια τα δεινά αλλά οι φορείς τους. Πιο απλά, αναρωτιέμαι αν η σωματική υγεία μας δεν κινδυνεύει το ίδιο ή και περισσότερο από ομοεθνείς μας, ή αν ανάμεσα στους συμπατριώτες μας δεν κυκλοφορούν μεγαλοπαραβάτες του ποινικού νόμου. Εσχάτως, οι κυκλοφορούσες “λίστες” περιλαμβάνουν αδικήματα σπουδαίων παραγόντων της κοινωνικής (και πολιτικής) ζωής μας απείρως σοβαρότερα από την κλοπή ολίγων τροφίμων. Άλλωστε πάνω από 150 χρόνια πριν, το 1862, ένα μυθιστόρημα που μέχρι τις μέρες μας αποτελεί κοινωνικό ευαγγέλιο, πιο πολυδιαβασμένο από την Βίβλο ή το Κεφάλαιο του Μαρξ (που οι περισσότεροι αναγνώστες τους έχουν μείνει στα εξώφυλλα) και ανάθρεψε γενιές και γενιές σ’ όλο τον κόσμο, μιλά για την ιστορία ενός δραπέτη κατάδικου που έκλεψε ένα καρβέλι ψωμί γιατί πεινούσε. Και το βιβλίο (Οι Άθλιοι) και ο συγγραφέας του (Βίκτωρ Ουγκώ) έχουν μείνει αθάνατοι. Απ’ αυτούς τους κλέφτες λοιπόν κινδυνεύει ο “ακατάλυτος” κοινωνικός ιστός μας; Απ’ αυτούς κινδυνεύει η “άσπιλη” και “αμόλυντη” κοινωνία μας; Οργιζόμαστε για την καθαίρεση ενός ετοιμόρροπου κτίσματος που πράγματι εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τους διερχόμενους, ή για μια ανθρωποκτονία που πράγματι είναι αποτρόπαιη πράξη, και μάς αφήνει αδιάφορους η γενοκτονία και το ξεκλήρισμα λαών.

Προσέξτε. Ουδείς αμφισβητεί τις καλές προθέσεις τών ανησυχούντων. Ουδείς αμφισβητεί τα ευγενικά τους ελαττήρια. Όμως, από το σημείο αυτό και πέρα ο δρόμος είναι ολισθηρός. Πριν 80 χρόνια και κάτι, με τέτοια επιχειρήματα ξεκίνησε ένας διωγμός που εξελίχθηκε στην ντροπή ολόκληρης της ευρωπαϊκής ηπείρου, και στο πιο μελανό σημείο της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας. Και τότε η “κοινωνική καθαρότητα” αποτέλεσε σημαία, που στο όνομα της εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους με τον πιο φρικαλέο τρόπο. Τα “αντικοινωνικά στοιχεία” δεν ήταν μόνο Εβραίοι, αλλά και Πολωνοί, Ρώσοι, ‘Ελληνες, Τσιγγάνοι, ανάπηροι, διανοητικά καθυστερημένοι, όλοι αυτοί που χαρακτηρίσθηκαν ως “υπάνθρωποι”. Τα μνημεία του ευρωπαϊκού πολιτισμού δεν είναι μόνο η Κνωσός, η Ακρόπολη, το Λούβρο, ο Πύργος του Άιφελ, η πύλη του Βραδεμβούργου ή το Αλκάσαρ. Είναι και το Νταχάου, το Άουσβιτς, το Μπέργκεν Μπέλσεν, το Μπίργκεναου, το Μπούχενβαλντ, το Μαϊντάνεκ, το Μαουτχάουζεν. Συγκεντρώνουν κάθε χρόνο τον ίδιο αριθμό τουριστών και αποθανατίζονται στις ίδιες έγχρωμες polaroid φωτογραφίες. Θα είναι ντροπή μας, αν ανάμεσα σ’ αυτά τα “μνημεία” θα συγκαταλέγονται αύριο η Ειδομένη, η πλατεία Βικτωρίας, το Πεδίο του Άρεως, τα νησιά μας, ο τόπος μας, και όλ’ αυτά που χαριτωμένα αποκαλούνται σήμερα hot spots (καυτά σημεία). Μια ειρωνική προσωνυμία που δεν ξέρω ποιός ανόητος την σκέφτηκε, και τόσο άκριτα την υιοθέτησαν τα ΜΜΕ και οι πολιτικοί μας. Τα φαινόμενα της ξενοφοβίας και του ρατσισμού δεν καλλιεργήθηκαν μόνο από άρρωστα γερμανικά μυαλά που τα στείλαμε στην κρεμάλα και έτσι καθαρίσαμε. Ούτε και ξεκίνησαν για να φτάσουν εκεί που έφτασαν. Από τη στιγμή που θ’ αρχίσει κάποιος να σκέφτεται την προστασία της κοινωνίας από άρρωστα και εγκληματικά στοιχεία, που είναι διαφορετικά από τον ίδιο ή δεν γεννήθηκαν μέσα στα ίδια γεωγραφικά σύνορα μ’ αυτόν, ο κίνδυνος να γλυστρήσει σ’ επικίνδυνα μονοπάτια είναι σοβαρός και, φοβάμαι, αναπότρεπτος. “Το χέρι που σκότωσε, μπορεί να ξεκίνησε για να χαϊδέψει”, λέει κάπου ο Τάσος Λειβαδίτης. Οι καλές προθέσεις δεν φτάνουν. Ακόμα και αν κάποιος νομίζει πως έχει την αναγκαία συγκρότηση να διαχειριστεί και ν’ αποφύγει τον κίνδυνο της εκτροπής (κάτι για το οποίο ισχυρά αμφιβάλλω), είναι βέβαιο πως ο καθημερινός ανθρωπάκος που δηλητηριάζεται με τέτοιες απόψεις χωρίς να κάνει σύνθετες σκέψεις, θα ξεφύγει σ’ έναν δρόμο χωρίς επιστροφή. Να το θυμάστε.