Του π. Ηλία Βολονάκη

Ολόκληρη η λατρεία της Εκκλησίας είναι οργανωμένη γύρω από το Πάσχα, γι’ αυτό και ο λειτουργικός χρόνος, δηλαδή η διαδοχή των εποχών και των εορτών, γίνεται ένα ταξίδι, ένα προσκύνημα, στο Πάσχα, που είναι το τέλος και που ταυτόχρονα είναι η αρχή.

Είναι το τέλος όλων αυτών που αποτελούν τα “παλαιά” και η αρχή της “νέας ζωής”, μια συνεχή “διάβαση” από τον “κόσμο” στην Βασιλεία που έχει αποκαλυφθεί εν Χριστώ.

Ο Κύριος λέει:

“Έσεσθε ουν υμείς τέλειοι, ωσπερ ο πατήρ ημών ο εν τοις ουρανοίς τέλειός εστιν” (Ματθ. ε’ 48).

Ο κόσμος με όλα του τα μέσα μας λέει: να είσαι χαρούμενος, μην ανησυχείς, ακολούθα τον “ευρύ” δρόμο.

Ο Χριστός στο Ευαγγέλιο λέει: διάλεξε το στενό δρόμο, αγωνίσου και υπόφερε, γιατί αυτός είναι ο δρόμος για τη μόνη αληθινή ευτυχία.

Και αν η Εκκλησία δεν βοηθήσει πώς θα μπορέσουμε να κάνουμε αυτή τη φοβερή εκλογή; Πώς μπορούμε να μετανοήσουμε και να ξαναγυρίσουμε στην υπέροχη υπόσχεση που μας δίνεται κάθε χρόνο το Πάσχα; Ακριβώς αυτή είναι η στιγμή που εμφανίζεται η Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Αυτή είναι η “χείρα βοηθείας που απλώνει σε μας η Εκκλησία.

Όσα ανέφερα είναι σκέψεις από το βιβλίο “Μεγάλη Σαρακοστή” του π. Αλεξάνδρου Σμέμαν.

Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι μια χρονική περίοδος που η διαδρομή της είναι κατανυκτική, πνευματική, λατρευτική.

Ο υμνωδός την ονομάζει “Στάδιον των αρετών” αφού στο στίβο της καλούμαστε ν’αναμετρηθούμε με τον κακό ευατό μας, να νικήσουμε την παθογόνο ανθρώπινη φύση μας, να καλλιεργήσουμε τα πνευματικά χαρίσματα που ο Θεός μας χάρισε.

Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι ένα ταξίδι με προορισμό την αυτογνωσία και μια καλή προσπάθεια για να φθάσουμε στη θεογνωσία. Είναι ένα ταξίδι δύσκολο αν στηριχθούμε μόνο στις δικές μας δυνάμεις. Δεν φθάνει μόνο η δική μας θέληση. Χρειαζόμαστε προτίστως τη θεία θέληση και βοήθεια. Ο Κύριος είπε: “Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν” (Ιωαν. ιε’ 5).

Επίσης ο Ιησούς προειδοποίησε τους δικούς του ανθρώπους ότι “εν τω κόσμω τούτω θλίψιν έξετε. Αλλά θαρσείτε, εγώ γαρ νενίκηκα τον κόσμον” (Ιωαν. ιστ’ 33).

Στον κόσμο και στη ζωή αυτή θα γευθείτε θλίψεις και δοκιμασίες, αλλά έχετε θάρρος γιατί εγώ είμαι κοντά σας, προστάτης αδελφός, φίλος, σύμμαχος σας. Γι’ αυτό και ο υμνωδός συνεχίζει προσευχόμενος “ταχύ επάκουσόν μου Κύριε. Πρόσχες τη ψυχή μου και λύτρωσαι αυτήν”.

Ο Κύριος περιμένει να ερεθίσουμε την σταυρωμένη αγάπη Του, με τους κτύπους και τους παλμούς της πίστεώς μας, για να σπεύσει να σηκώσει τον δικό μας σταυρό των θλίψεων, σαν άλλο Κυρηναίος. Και αυτή είναι η ελπίδα μας σ’ένα κόσμο βαρβαρότητας. Οι έμποροι των εθνών ξεπούλησαν και τα τελευταία ράκη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Τα συμφέροντα κυριαρχούν βασανιστικά, η ηλεκτρονική παραεξουσία απειλεί το άσυλο της προσωπικής ζωής. Βιώνουμε την αποτυχία του πολιτισμού μας, την λεηλασία των ψυχικών αντισωμάτων, την καταρράκωση της αυθεντίας, την κατασπίλωση των θεσμών.

Σύμφωνα με τη διδασκαλία των Αγίων Πατέρων ο Χριστός είναι η ζωή των ανθρώπων. Οι άνθρωποι με την πίστη, τη συμμετοχή στα ιερά μυστήρια της Εκκλησίας και την τήρηση των εντολών του Ευαγγελίου συλλαμβάνουν μέσα τους τον Χριστόν ουσιωδώς, με τις άκτιστες ενέργειές Του.

Η Μεγάλη Σαρακοστή είναι ένα από τα μεγάλα δώρα που χάρισε ο Θεός στην Εκκλησία Του. Είναι ένας πνευματικός στίβος, που μας δίνει την ευκαιρία να αθληθούμε. Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της πορείας είναι η μετάνοια, η νηστεία, η προσευχή, η συμμετοχή μας στη λατρεία της Εκκλησίας.

Πράγματι η περίοδος της Μ. Σαρακοστής μας προσφέρει ευκαιρίες πολύτιμες, στην πραγματικότητα μοναδικές για την πνευματική ανάταση, ψυχική κάθαρση, καθημερινή συμμετοχή στην ορθόδοξη λατρεία και μετοχή στο γνήσιο ασκητικό πνεύμα της Εκκλησίας.

Βέβαια στην όλη προσπάθειά μας αναγκαία είναι η υπομονή. Η υπομονή είναι ευλογία. Είναι δώρο Θεού.

Ακόμη η υπομονή είναι δύναμη, θρίαμβος, νίκη του πιστού χριστιανού.

Με την υπομονή ανεδείχθησαν όλοι οι Άγιοι της Εκκλησίας. Η μνήμη των Αγίων εντάσσεται στην ποιμαντική της Εκκλησίας για την καλλιέργεια του ενθουσιαστικού φρονήματος των χριστιανών.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της Αγίας Τεσσαρακοστής αναπέμπονται δεήσεις και ικεσίες προς την Παναγία μας:

“Παναγία Θεοτόκε, τον χρόνον της ζωής μου εγκαταλείπης με”.

“Πάντων προστατεύεις, Αγαθή”.

“Υπό την σην ευπλαγχίαν, Θεοτόκε Παρθένε, χαίρε κεχαριτωμένη Μαρία”

“Της σωτηρίας ευθυνόν μοι τρίβους, Θεοτόκε” κ.λπ.

Ιδιαίτερα, όμως μεγαλύνεται η Υπεραγία Θεοτόκος στην εορτή του Ευαγγελισμού, στον Ακάθιστο Ύμνο και στους χαιρετισμούς, όπου εξυμνούνται τα μεγαλεία της Πανάγνου και η “συμμαχία” Της στο έργο της Θείας Οικονομίας, της θεώσεως του ανθρώπου με την Σάρκωση του Θεού Λόγου. Έτσι από την πενθήμερη κατανυκτική ατμόσφαιρα (Δευτέρα έως Παρασκευή) η Παναγία μας μας οδηγεί το βράδυ κάθε Παρασκευής να οσφρανθούμε την “οσμή της Χριστού ευωδίας” και των χαρισμάτων της και μας κατευθύνει προς τον Αναστάντα Υιό Της την Κυριακή.

Κάθε Κυριακή είναι Πάσχα. Κάθε Κυριακή η Εκκλησία γιορτάζει την Ανάσταση του Κυρίου.

Ο Άγιος Μάξιμος ο ομολογητής μας λέει ότι ο Χριστός βρίσκεται κρυμμένος μέσα στις εντολές Του. Οπότε, όποιος τις τηρεί “εν όλη καρδία” ενώνεται μαζί Του. Και αυτοί που ενώνονται με το Χριστό με την άσκηση των ευαγγελικών εντολών, γίνονται μέσα στην ιστορία της Εκκλησίας, μάρτυρες της Αναστάσεως του Χριστού.

Υπάρχει μέσα στην ψυχή του καθενός μας εγκαταστημένος ο πόθος και η θεία και ιερή προσδοκία για κάτι ανώτερο για κάτι αλλιώτικο, για κάτι πνευματικότερο και ουσιαστικότερο στη ζωή μας.

Το βαθύτερο γνώρισμα της Αγίας Σαρακοστής είναι ο στόχος της Αναστάσεως.

Ο υμνωδός ψάλλει “αξιωθείημεν κατεδείν το Άγιο Πάσχα”.

Το να ζεις μυστικά το γεγονός της Αναστάσεως σημαίνει ότι ζεις το πέρασμα από τη ζωή της αμαρτίας, της αδικίας, της εχθρότητας, της φθοράς, και του θανάτου στη ζωή της αγιότητος, της δικαιοσύνης της ειρήνης και της αιωνιότητας. Αυτό το πέρασμα είναι που αναγεννά τον άνθρωπο και μεταμορφώνει ολόκληρο τον κόσμο.

Ως χριστιανοί ορθόδοξοι, ιδιαίτερα αυτή την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, καλούμεθα να αποδεχθούμε, να οικειοποιηθούμε καλύτερα τις λέξεις:

“Συγχώρηση” “συμφιλίωση”, “συναδέλφωση”, “συμπόρευση” “συνάθληση”, “συμψυχοι”, “ομόφρονες” και ακόμα περισσότερο “ομόψυχοι” κατά την παραγγελία του Αποστόλου Παύλου.

“Το εν φρονούντες” (Φιλιπ. β. 2).

“Εν μια ψυχή συναθλούντες” (Φιλ. α’ 27).

Ενωμένοι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού και της αγάπης που Αυτός δίδαξε και ενέπνευσε σ’ εμάς.