Απόκριες του 1957. Σίγουρα τα περασμένα ωραία χρόνια είναι δύσκολο να λησμονηθούν, θα μας έλεγαν οι μεγαλύτεροι στην ηλικία Καστρινοί. Τότε που το Ηράκλειο διασκέδαζε ασταμάτητα, τότε που έρχονταν αρκετοί καλλιτέχνες από την πρωτεύουσα, επώνυμοι, τότε που οι Καστρινοί γλεντοκοπούσαν καθ’ όλη τη διάρκεια του Τριωδίου επιβεβαιώνοντας και με το παραπάνω τα λόγια του ποιητή:
“Πού είναι εκείνοι οι καιροί,
οι πολυευτυχισμένοι,
όπου περνούσε ο άνθρωπος ζωή χαριτωμένη,
και που μπορούσε κι ο φτωχός, ελεύθερα να ζήσει,
με όσα και λίγα στη δουλειά
κι αν ήθελα κερδίσει”.
Οι χοροί έδιναν και έπαιρναν, οι ορχήστρες και αυτές προσπαθούσαν να δώσουν τον καλύτερο εαυτό τους, στα διάφορα καστρινά στέκια. Φυσικά επίκεντρο των αποκριάτικων εορταστικών εκδηλώσεων ήταν η αίθουσα του μεγάρου “Ντορέ”. Οσο για τους χορούς ήταν αρκετοί όπως: Ο μέγας ετήσιος χορός του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, ο χορός της αεροπορικής βάσης Ηρακλείου υπέρ της προικοδότησης των απόρων κορασίδων, ο χορός της Εργάνη, των τραπεζικών υπαλλήλων, η χοροεσπερίδα της μονοταξίου σχολής λογιστών “Ο Πλάτων”, ο χορός του Φυσιολατρικού Συλλόγου Αρχανών, ο χορός των Οδηγών Ηρακλείου, του σώματος δηλαδή των Ελληνίδων Οδηγών, ο χορός όλων των εργαζομένων, ο χορός της ΚΕΚΤΕ, ο χορός των Κρητών σπουδαστών και φυσικά ο χορός του Λυκείου Ελληνίδων στον οποίο θα αναφερθούμε αναλυτικότερα παρακάτω. Μια από τις καλύτερες ορχήστρες που φιλοξενούνταν στο μέγαρο “Ντορέ” ήταν η ορήχστρα του Γιάννη Βέλλα!
Ενας μεγάλος Ηρακλειώτης μαέστρος, προερχόμενος από την μεγάλη μουσική οικογένεια των Τζωρτζάκηδων, ήταν και ο αδελφός του σημερινού αρχιμουσικού κ. Γιάννη Τζωρτζάκη, ο Τόλης Τζωρτζάκης. Ο Τόλης Τζωρτζάκης υπήρξε ως πιανίστας και ακορντεονίστας, μαέστρος στην πόλη μας από το 1950-1957. Αργότερα έγινε αρχιμουσικός στην ορχήστρα του Δήμου Πειραιά. Ο Τόλης Τζωρτζάκης έπαιζε κάθε βράδυ στη λέσχη των επιστημόνων, εκεί που είναι σήμερα η Βικελαία Βιβλιοθήκη. Μόνιμα συνόδευε το Λύκειο Ελληνίδων σε επιδείξεις χορού, τότε που είχε ω πρόεδρό του την Πιπίνα Περάκη. Στον αποκριάτικο χορό του Ντορέ, που τον διοργάνωσε το Λύκειο Ελληνίδων με την ορχήστρα του προαναφερθέντος Γιάννη Βέλλα, ο Τόλης Τζωρτζάκης, που φαίνεται στη φωτογραφία δεύτερος από δεξιά με το ακορντεόν, δίπλα στον οργανοπαίκτη με το κλαρίνο, κλήθηκε να παίξει το αποκριάτικο τραγούδι “Ο χορός του γαϊδούρου” για λογαριασμό του Λυκείου Ελληνίδων Ηρακλείου.
Ας δούμε όμως την διοργάνωση της κρητικής βραδιάς με τον Αθανάσιο Σκορδαλό, στην οποία εκείνη τη βραδιά συμμετείχε και η ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του Τόλη Τζωρτζάκη!
“Μεγάλην επιτυχίαν εσημείωσε την παρελθούσαν Κυριακήν εις την αίθουσαν "Ντορέ" η Κρητική βραδυά Σκορδαλού. Την χοροεσπερίδα εκτίμησεν ο κ. Νομάρχης και πλείστοι όσοι άλλοι εκπρόσωποι των αρχών ως και εκλεκτός κόσμος από όλας τας τάξεις. Ο καλλιτέχνης της Κρητικής Λύρας κ. Αθ. Σκορδαλός υπήρξεν εφάμιλλος της αξίας του ως λυράρη συνοδευόμενος από τον εκλεκτό καλλιτέχνη του λαούτου κ. Ιωαν. Μαρκογιαννάκην. Η ορχήστρα υπό τον κ. Τώλην Τζωρτζάκην ολοκλήρωσε το κέφι της βραδυάς με τα πεταχτά κομμάτια της. Το χαρακτηριστικό κορύφωμα της χοροεσπερίδας υπήρξαν οι Κρητικοί χοροί από νέους και νέες με τοπικές ενδυμασίες. Η επιτυχία των ως προς το σύνολον της εμφανίσεώς των και ως προς τον χορόν, υπήρξε ξεχωριστή και προεκάλεσεν ενθουσιασμόν. Μπορεί να πη κανείς ότι η “Βραδυά Σκορδαλού” έδωσε εκτός των άλλων ένα αξιοπρόσεκτο τοπικό χρώμα, γενικά δε αφήκε τας καλυτέρας των εντυπώσεων. Εις τον καλιτέχνην κ. Σκορδαλόν και όλους γενικώς τους συνεργάτας του αξίζουν θερμά συγχαρητήρια”.
Θ’ αναφερθώ όμως στο σημερινό μου άρθρο και στο χορό του Λυκείου Ελληνίδων, ο οποίος έκλεβε την παράσταση. Σ’ εκείνες τις μέρες, μάς μεταφέρει δημοσίευμα εφημερίδας εκείνης της εποχής!
“Ενα θάπρεπε νάναι το σύνθημα της χορευτικής βραδυάς του Λυκείου Ελληνίδων την Πέμπτη το βράδυ στο Ντορέ. Ομορφιά! Ομορφιά σ’ όλους τους τόνους και σ’ όλο της το πλάτος! Θάλεγε κανείς πως σκόπιμα θέλησε να μαγέψη τα μάτια και τις καρδιές με τη σαγηνευτική της δύναμη.
Και το κατάφερε. Στο ανθισμένο περβόλι της κομψότητας και της χάρης δεν έμεινε κανένας που να μην άνοιξε διάπλατα την ψυχή και το μάτι για μια μεγάλη και ασύγκριτη απόλαυση. Για μια απόλαυση που την εύρισκε στο ζωντανό και το άψυχο ωραίο. Μα μήπως έμεινε για πολλή ώρα τίποτε άψυχο;
Η ζωντάνια κι η χαρά ξεχύθηκε κι υψώθηκε πάν’ απ’ τα πρόσωπα και την κινούμενη ζωή και πλησίασε κάθε τι που βουβό και καρτερικό περίμενε να τονίση με τη σειρά του τη σύνθεσι της βραδιάς.
Κι έτσι έλαμψαν οι φανταχτερές τουαλέτες στα λυγερά κορμιά της νειότης και μίλησαν οι άλλες αγκαλιάζοντας τη γοητεία της δεύτερης άνθισης στα συμπαθητικά πρόσωπα των κυριών, ενώ η κομψότητα των κυρίων ανταπέδιδε το πιο ταιριαστό χαμόγελό της οδηγώντας προνομιακά όλη αυτή την ομορφιά στο γλυκό ρυθμό του χορού.
Και ζωντάνεψαν οι ανθισμένες αμυγδαλιές κι έσκυψαν αινιγματικά απ’ το θρόνο τους να δουν τι συμβαίνει πιο χαμηλά. Και αφού είδαν, χαμογέλασαν και είπαν:
“Αποκρηά χαρά και Ανοιξη!”
Κι αμέσως η άνοιξη της ζωής με τη χαρά ζωγραφισμένη στα πρόσωπα αποκρίθηκε στο κάλεσμα και κινήθηκε ρυθμικά μέσα στο Αποκρηάτικο περιβάλλον θυμίζοντας τ’ αγγελούδια του του παραδείσου και τα φανταστικά πλάσματα του ονείρου. όμως δεν ήταν ούτε όνειρο, ούτε ψέμα. Τα κορίτσια μας χόρευαν την επίκαιρη ρυθμική φαντασία:
“Αποκρηά, χαρά και άνοιξη”.
Θαύμα σωστό έκφρασης
και θεάματος.
Μάγεμα της ψυχής
της αίσθησης.
Παράδοση της σκέψης
σ’ ένα ονειρεμένο ταξίδι.
Και χαμογέλασαν ξανά οι αμυγδαλιές κι έραναν τις χορεύτριές μας με τα ρόδινα πέταλά τους.
Νικητοπούλου, Ψαροπούλου, Περδικογιάννη, Μηλιαρά, Μανουσάκη, Φλεριανού, Δογραματζάκη, Ιερωνυμάκη, Χανιωτάκη, Χατζηδάκη, Βασιλειάδου ήταν τα ζωντανά λουλούδια που θάπρεπε να συγχαρούμε και να ευχαριστήσω για την αισθησιακή απόλαυση που μας πρόσφεραν.
Ακόμη θερμά συγχαρητήρια στη διδάξασα δίδα Β. Βογιατζίδου και στην κα Περάκη που προσέφερε την τέχνη της στο πιάνο.
Θα ήταν παράλειψη αν δεν τόνιζα και το Κρητικότατο άνοιγμα του χορού.
Παπαδοπούλου, Στρατάκη, Παπαδάτου, Σκουλά, Παπαδάκη, Αφεντάκη, Βασιλειάδου, Μιγάδη, Σαλούστρου, Σκορδαλάκη, Βελγάκη, Μανουσάκη, Βισκαδουράκη, Αλεξάκη, Δογραματζάκη, Σπανάκη, Περάκη, με πρώτον τον κ. Νομάρχη μας χόρεψαν λεβέντικα τους Κρητικούς χορούς.
Ακόμη και το λαχείο είχε Κρητικό χρώμα γιατί όλοι σχεδόν οι τυχεροί λαχνοί κέρδισαν κούκλες ντυμένες Κρητικά.
Θερμά συγχαρητήρια στις κυρίες του παραρτήματος Λυκείου Ελληνίδων που δούλεψαν πραγματικώς σκληρά για να εξασφαλίσουν την επιτυχία του χορού κι ακόμα θερμότερες ευχές για καινούργιες και μεγαλύτερες πραγματοποιήσεις”.
Ετσι γιορτάζονταν οι Απόκριες στο Ηράκλειο τον παλιό καλό καιρό. Ενα αληθινό ξεφάντωμα με την ορχήστρα Βέλλα, αλλά και τους υπόλοιπους μουσικούς να έχουν την τιμητική τους.
Τότε που χορεύονταν όλοι οι χοροί, τότε που βραβεύονταν οι καλύτεροι χορευτές, αλλά και οι καλύτεροι μασκαράδες!
Και οι γνωστοί γλεντζέδες, που τόσες μέρες γλεντούσαν, με καταφανή τα ίχνη της κόπωσης στο πρόσωπο και με τα μάτια τους από το διαρκές ξενύχτι ολόγυρα γεμάτα κύκλους, περίμεναν αυτή την ώρα να ξεκουραστούν.
Ολοι τους, με τον δικό τους τρόπο ο καθένας, αποχαιρετούσαν τις Αποκριές και ετοιμάζονταν να “εισέλθουν” στη μακρά περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής!
