Στο φύλλο της 2/3/16 η ΠΑΤΡΙΣ δημοσίευσε επιστολή του κ. Ζαχαρία Λιναρδάκη με τον τίτλο «Το αποτεφρωτήριο». Πρόκειται για μια σαφή και ηρωική διακήρυξη. Δεν γνωρίζω προσωπικά τον κ. Λιναρδάκη και αυτό κάνει την εκτίμηση μου προς το πρόσωπό του ισχυρότερη. Μέσα στην οικονομική και πολιτική αβεβαιότητα που ζούμε τείνουμε να παραμερίζουμε θέματα που θα αντιμετωπίσουμε στο μέλλον απροετοίμαστοι. Η αποτέφρωση των νεκρών είναι ένα από αυτά. Υπάρχει γενική συμφωνία στο ότι η απόφαση ανήκει αποκλειστικά στο άτομο. Όμως αυτό είναι το πρώτο βήμα. Το δεύτερο και πιο δύσκολο είναι πως θα διαμορφώσουμε μια τέτοια απόφαση. Η Εκκλησία προβάλλει μια δογματική στάση. Τη στηρίζει στην παράδοση. Αλλά γιατί η παράδοση είναι αξιωματικά και ασυζητητί καλή και διατηρήσιμη; Να κρατήσουμε την οπλοκατοχή και τη βεντέτα στο όνομα της παράδοσης; Στα πρώτα χρόνια του Χριστιανισμού μόνο ενήλικες, με πλήρη επίγνωση του τι ασπάζονται, βαπτίζονταν χριστιανοί. Η Εκκλησία υιοθέτησε την βάπτιση των ανηλίκων κάτω από την πίεση της πραγματικότητας. Αυτό δεν είναι το μόνο παράδειγμα. Είναι όμως συνειδησιακά και ηθικά πολύ πιο σημαντικό από την επιλογή του ατόμου να καεί ή να μην καεί μετά θάνατο. Ακόμα, η άρνηση της αποτέφρωσης δεν μπορεί να σταθεί σε λογικά ούτε σε κοινωνικά επιχειρήματα. Δεν στέκεται λογικά να είναι επιτρεπτή η δωρεά οργάνων και να απαγορεύεται η αποτέφρωση. Αν το δόγμα επιβάλλει την επιστροφή του σώματος «εις τον χουν» δεν μπορεί παρά να εννοεί το σώμα ολόκληρο.
Με οδηγό το δόγμα και την παράδοση η Εκκλησία πρέπει ή να απαγορεύσει τη δωρεά οργάνων ή να συγκατανεύσει στην αποτέφρωση. Μπορεί να αναλάβει το κοινωνικό κόστος της απαγόρευσης της δωρεάς οργάνων; Η Εκκλησία θα αναγκαστεί αργά ή γρήγορα να αποδεχτεί την αποτέφρωση, αναγνωρίζοντας σιωπηρά αλλά έμπρακτα ότι ένα μέρος της παράδοσης όχι μόνο δεν είναι ιερό αλλά έχει, κάτω από τις σημερινές συνθήκες, μετατραπεί σε κοινωνικό βάρος. Αλλιώς θα βρεθεί μια στιγμή στο μέλλον να ζητά συγγνώμη, όπως έκανε η Καθολική Εκκλησία για τον Γαλιλαίο 500 χρόνια μετά τον εξευτελισμό του. Ή (για να επιτρέψουμε σε πιο γνώριμα εδάφη) να ξαναζήσει την κοινωνική αναστάτωση που προκάλεσε η αμφιλεγόμενη στάση της για την ταφή του Ν. Καζαντζάκη.
Δυστυχώς η σημερινή άρνηση της Εκκλησίας να προσφέρει χριστιανική ταφή σ’ αυτόν που επέλεξε την αποτέφρωση αποπνέει μια οσμή εκδίκησης (εσύ νεκρέ μας εγκατέλειψες, σε εγκαταλείπουμε και εμείς), κάτι θεμελιακά αντίθετο με το πνεύμα και την αποστολή της. Και αυτό είναι ένα μεγάλο «δυστυχώς».
* Ο Λευτέρης Ζούρος είναι Ομότιμος Καθηγητής Παν/μίου Κρήτης, αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών
