Ξεκίνησε τις τελευταίες μέρες μια έντονη αντιπαράθεση σχετικά με το ζήτημα της διαχείρισης των αδέσποτων. Ένας παλιός μου φίλος έλεγε «χαμηλά τα γαλόνια και ψηλά τις ευθύνες». Χωρίς λοιπόν υψηλούς τόνους και αφορισμούς ας δούμε μερικά πράγματα όλοι εμείς οι αυτόκλητοι και ίσως απρόσκλητοι προστάτες των ζώων.
“Είναι τα αδέσποτα κομμάτι του περιβάλλοντος, ποια είναι η σχέση κοινωνίας- περιβάλλοντος, φύσης – πολιτισμού”, είναι θέματα που βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη των συζητήσεων της κοινωνικής ανθρωπολογίας και των σχετικών επιστημών. Γιατί κοπτόμεθα δηλαδή τόσο πολύ για τα αδέσποτα; Μας ενδιαφέρουν αυτά καθαυτά τα αδέσποτα ή οι κοινωνικές, οικονομικές (τουρισμός- κατασπαράξεις ποιμνίων) επιπτώσεις αλλά και τα αρνητικά συναισθήματα ή οι επιπτώσεις της παρουσίας τους στη δημόσια υγεία;
Πέρα όμως από αυτό το μεγάλο ερώτημα, που πραγματικά η απάντηση του μας δίνει τα εργαλεία για μια ουσιαστική προσέγγιση στο ζήτημα της διαχείρισης των αδέσποτων, ο τεράστιος υπερπληθυσμός των σκυλιών και των γατιών ιδιαίτερα στην πόλη μας προφανώς έχει ανθρωπογενή βάση.
Πιο αναλυτικά. Η μεγαλύτερη φροντίδα που απολαμβάνουν σήμερα τα κατοικίδια έχει σαν αποτέλεσμα την επιβίωση περισσότερων ζώων αλλά και την αύξηση του μέσου όρου ζωής τους. Συνέπεια της μεγαλύτερης αυτής φροντίδας είναι και η αύξηση των γεννήσεων και του αριθμού των νεογέννητων που επιβιώνουν. Οι κοινωνικές αντιλήψεις (όχι στείρωση, όχι παρέμβαση στη φύση, ο θεός θα φροντίσει και γι’ αυτά) και οι ήπιες κλιματολογικές συνθήκες, συμβάλουν επίσης καθοριστικά στην διόγκωση του προβλήματος. Επιπλέον συμβολή στη διόγκωση του προβλήματος έχει η αύξηση του αριθμού των κατοικίδιων τα τελευταία είκοσι χρόνια. Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης και την οικονομική κρίση που ωθεί αρκετούς συμπολίτες μας να υιοθετούν κατοικίδια των οποίων είναι γνωστός ο αγχολυτικός ρόλος (pet therapy) αλλά και το γεγονός ότι έχει οδηγήσει αρκετούς ανθρώπους σε αδυναμία συντήρησης του κατοικίδιου που είχαν μέχρι πρότινος.
Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι το πρόβλημα του υπερπληθυσμού των κατοικίδιων είναι ανθρωπογενές. Ιδιαίτερη συμβολή, καθοριστική συμβολή δε, στη δημιουργία των αδέσποτων έχει μια μερίδα ιδιοκτητών, οι ανεύθυνοι ιδιοκτήτες. Πώς θα κάνουμε υπεύθυνους ιδιοκτήτες τους ανεύθυνους ιδιοκτήτες, σε μια χώρα που η ανευθυνότητα τείνει να εγγραφεί στο γονιδιωμά μας.
Αυτό λοιπόν είναι το στοίχημα. Για την επίτευξη αυτού του στόχου απαιτείται συνεργασία πολλών φορέων και δυνάμεων της τοπικής αυτοδιοίκησης των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών, των φιλοζωικών σωματείων, του Κτηνιατρικού Συλλόγου, των ιδιοκτητών pet shops, των εκτροφέων και των εκπαιδευτών σκύλων, των ελεγκτικών μηχανισμών δημοτικής Αστυνομίας και Ελληνικής Αστυνομίας και βέβαια όλων των πολιτών.
Τα ημεδαπά φιλοζωϊκά σωματεία παρά τις όποιες διαφορές τους, που δεν έχουν να κάνουν πάντα με τη φιλοζωία, θέμα που δεν αφορά το παρόν σημείωμα, πίστευαν και πιστεύουν εν πολλοίς, ότι το πρόβλημα θα λυθεί με τις εξαγωγές σκύλων , με την έξωθεν βοήθεια, με στειρώσεις που πραγματοποιούν αλλοδαποί κτηνίατροι τις περισσότερες φορές παράνομα, αλλά πλανώνται πλάνην οικτράν. Η πολύχρονη δράση τους χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα στον τομέα του αριθμού των αδέσποτων το επιβεβαιώνει. Μ’ αυτό δεν θέλω να υποβαθμίσω τον αγώνα τους, που είναι σημαντικός, επιτελείται κάτω από αντίξοες συνθήκες και συμβάλλει στην ανάπτυξη της κυνοφιλίας. Θέλω να τονίσω όμως ότι απαιτείται κοινή δράση χωρίς αντιπαραθέσεις και σωστός προσανατολισμός.
Σε διεθνές forum που έλαβε χώρα στην Ελβετία πριν μερικά χρόνια για το ζήτημα της διαχείρισης των αδέσποτων στις νότιες χώρες της Ευρώπης, γιατί το πρόβλημα δεν είναι μόνο ελληνικό, ειπώθηκαν τα εξής:
Το πρόβλημα των αδέσποτων είναι πρόβλημα των τοπικών κοινωνιών και αυτές οφείλουν να το αντιμετωπίσουν. Αυτό απαιτεί επιμόρφωση, καταγραφή-σήμανση- στειρώσεις- εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου. Σ’ αυτή την κατεύθυνση πρέπει να υπάρχει συστράτευση.
Είναι λύση η ευθανασία; Προφανώς όχι. Για να καταλήξουν όμως εκεί τα πράγματα, να είναι δηλαδή οι ευθανασίες η μόνη λύση, πρέπει να υπάρξει συστράτευση. Πρέπει να δράσουμε από κοινού με επικεφαλής και συντονιστή τον Δήμο.
Αλήθεια αν με κάποιο μαγικό τρόπο αύριο εξαφανίζονταν όλα τα αδέσποτα, τι πιστεύετε ότι θα συνέβαινε μετά από δύο χρόνια; Προφανώς θα επικρατούσε η ίδια κατάσταση. Για να μη συμβεί αυτό θα έπρεπε με μαγικό τρόπο να σταματούσε η εγκατάλειψη ζώων και να γίνονταν υπεύθυνοι οι ανεύθυνοι ιδιοκτήτες. Και επειδή αυτό δεν πρόκειται να συμβεί, ας ενώσουμε τις δυνάμεις μας και ας στοχεύσουμε σωστά.
* Ο Μανώλης Σουρανάκης είναι κτηνίατρος
και πρώην πρόεδρος Κτηνιατρικού
Συλλόγου Κρήτης
Του Μανώλη Σουρανάκη*
