Γράφει η Κλεάνθη Κυπριωτάκη

“Ουδέν εν τω νω,

ο μη πρότερον

εν τη αισθήσει”

Αριστοτέλης

Θεμέλιος λίθος της διδασκαλίας και της μάθησης γενικότερα θεωρείται από τους παιδαγωγούς όλων των λαών και εποχών η εποπτεία και ιδιαίτερα η εποπτεία εκείνη που αποκτάται και εμπεδώνεται με τη συμμετοχή όσο το δυνατόν περισσότερων αισθήσεων.

Το καθολικά αναγνωρισμένο διδακτικό και μαθησιακό κύρος της κατ’ αίσθηση εποπτείας, οφείλεται στη διαπίστωση ότι οι γνώσεις που αποκτώνται εποπτικά και αυτενεργά, όχι μόνον προσφέρουν σταθερή και μόνιμη γνώση και μάθηση, αλλά και τη μεταβάλουν σε δημιουργική δύναμη, σε κινητήριο μοχλό για περαιτέρω έρευνα και μελέτη.

Ο μεγάλος παιδαγωγός και δάσκαλος Pestallozzi, θερμός υποστηρικτής της κατ’ αίσθηση εποπτείας, διδάσκει ότι “η εποπτεία είναι το μέσον δια του οποίου η φύσις άρχεται διδάσκουσα τον παίδα και δια του σχηματισμού αυτής, άρχεται πάσα ανθρώπινη γνώσις”.

Και η παγκοσμίως αναγνωρισμένη και καταξιωμένη Ιταλίδα παιδαγωγός Montessori, υποστηρίξει ότι “δια της εποπτείας, οι μαθητές από παθητικά στοιχεία μετατρέπονται σε ενεργητικά κατά τη διδασκαλία”.

Σήμερα, σε όλες τις προηγμένες χώρες του κόσμου, ο εξοπλισμός των σχολείων με τα λεγόμενα “οπτικοακουστικά μέσα” θεωρείται απαραίτητος και επιβεβλημένος για την επίτευξη των σκοπών της εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες.

Η εικόνα και η παρατήρηση σε συνδυασμό με τη ζωντανή και παραστατική περιγραφή και ερμηνεία του γνωστικού αντικειμένου, αποτελούν την ιδεωδέστερη και αποτελεσματικότερη μορφή διδασκαλίας και μάθησης.

Η τηλεόραση, επίτευγμα θαυμαστό της σύγχρονης τεχνολογίας και της πνευματικής δραστηριότητας του ανθρώπου, είναι δυνατόν με τη σωστή χρήση να αποτελέσει άριστο εποπτικό, παιδαγωγικό και ψυχαγωγικό μέσον ικανό να προσφέρει πληθώρα γνώσεων. Να συμβάλει αποτελεσματικά στην ισόρροπη ανάπτυξη της ψυχοπνευματικής υπόστασης του ατόμου και ιδιαίτερα του αναπτυσσόμενου, των παιδιών και των εφήβων, που αποτελούν και τον κύριο πυρήνα των εκπαιδευομένων ατόμων.

Ο ήχος, σε συνδυασμό με την εικόνα, το φως και το χρώμα, ενεργοποιεί όλες σχεδόν τις ανθρώπινες αισθήσεις, γοητεύει και ψυχαγωγεί και αναδεικνύεται ως το ισχυρότερο κίνητρο για μάθηση και διαπαιδαγώγηση.

Η τηλεόραση ανοίγει και αποκαλύπτει έναν ολόκληρο μαγευτικό κόσμο μπροστά στα μάτια του θεατή. Του δίνει την δυνατότητα και την ευκαιρία να ταξιδέψει άκοπα και ανέξοδα σε κάθε γωνιά της γης. Να γνωρίσει τόπους, λαούς και πολιτισμούς άγνωστους, το ζωικό και φυτικό βασίλειο του πλανήτη μας και να πλουτίσει τις γνώσεις του πάνω σε όλους τους τομείς της σύγχρονης τεχνολογίας και επιστήμης.

Θα μπορούσε, επομένως, ν’ αποτελέσει ένα μικρό πανεπιστήμιο, ανοιχτό σε όλους, μικρούς και μεγάλους, πλούσιους και φτωχούς, καλλιεργώντας και ενεργοποιώντας όλες τις ψυχοπνευματικές ικανότητες του θεατή, ανοίγοντάς του νέους ορίζοντες για επιμόρφωση και διαπαιδαγώγηση και μάλιστα με εύληπτο και ευχάριστο τρόπο.

Δυστυχώς, στις μέρες μας, αντί μικρού πανεπιστημίου, η τηλεόραση έχει μετατραπεί σε μεγάλο διαφθορείο της ψυχής και του φρονήματός μας.

Η υπερβολική ροπή προς τη σκανδαλολογία, η καλλιέργεια τεχνητών εντάσεων, η απάνθρωπη εκμετάλλευση και εμπορευματοποίηση του ανθρώπινου πόνου, η υπέρμετρη προβολή και, εν πολλοίς, ο εξωραϊσμός της βίας, του εγκλήματος και των σεξουαλικών οργίων, μέσα από αμφιβόλου ποιότητας τηλεοπτικών σειρών και ταινιών, αποτελούν πλέον ένα μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς, μας ένα κομμάτι της ζωής μας, επηρεάζοντας αρνητικά την ψυχοπνευματική ισορροπία και εξέλιξη των παιδιών κυρίως.

Η παραπληροφόρηση και η εσκεμμένη παραποίηση των γεγονότων, η εσπευσμένη μετάδοση ανεπιβεβαίωτων και ανεξέλεγκτων ειδήσεων, χάρις της αποκλειστικότητας και της “πρωτιάς” αμβλύνουν το αίσθημα του δικαίου και αλλοιώνουν την ηθική μας φυσιογνωμία και υπόσταση.

Τα “λαϊκά δικαστήρια”, με τα περίφημα πλέον τηλεοπτικά “παράθυρα” από τα οποία εμφανίζονται ως αυθεντίες, οι γνωστοί μας και ως “μαϊντανοί” γνώστες, φωστήρες και ειδήμονες παντός επιστητού, σπιλώνουν ανενδοίαστα ονόματα και υπολήψεις - ελαφρά τη καρδία - παραβιάζοντας όλους τους κανόνες που διέπουν τις προσωπικές ελευθερίες και ρυθμίζουν τις κοινωνικές σχέσεις, υποκαθιστώντας αυθαίρετα εξουσίες και θεσμοθετημένα αρμόδια για κάθε περίπτωση όργανα από την πολιτεία.

Η παραχάραξη και αλλοίωση της ιστορικής μας αλήθειας, η απαξίωση και ο ευτελισμός κορυφαίων ιστορικών γεγονότων και των πρωταγωνιστών τους από “κουλτουριάρηδες” ημιμαθείς, χάριν της προβολής ή της εξυπηρέτησης ανομολόγητων σκοπών και συμφερόντων, προσβάλλουν την εθνική μας συνείδηση και αμβλύνουν το ορθώς νοούμενο πατριωτικό μας αίσθημα.

Η καθημερινή βάναυση κακοποίηση της γλώσσας μας από νεόκοπους απαίδευτους εκφωνητές και τηλεπαρουσιαστές και η άκριτη προσθήκη “προοδευτικών” γλωσσικών στοιχείων, ξένων προς τη δόκιμη ελληνική γλώσσα και γραμματεία και στερούμενων εννοιολογικής και εκφραστικής αξίας, ευθύνεται κατά μέγα μέρος για τη γλωσσική μας “Βαβέλ” και την πενία του λεξιλογίου και της εκφραστικής ικανότητας των νέων μας.

Οι ενδυματολογικές «καλαισθησίες» και προτιμήσεις των σύγχρονων τηλεοπτικών αστέρων και αστερίσκων - και των δύο φύλων – προσβάλλουν την καλώς νοούμενη αισθητική και θίγουν την ιερότητα του ανθρώπινου σώματος, το οποίο με την ιδιότητα της κιβωτού του ψυχισμού και της πνευματικότητας της ανθρώπινης φύσης, απαιτεί τον προσήκοντα σεβασμό.

Κυρίως όμως, η παντελής έλλειψη εκπαιδευτικών προγραμμάτων και υγειών παιδικών εκπομπών ψυχαγωγικού και μορφωτικού περιεχομένου, σε ώρες κατάλληλες, ακυρώνουν τη δυνατότητα της τηλεόρασης ως παιδευτικού μέσου και την καθιστούν πολλαπλά επικίνδυνη, κυρίως για τους νέους και τα παιδιά.

Είναι καιρός πλέον να αναθεωρήσει η Πολιτεία τον ισχύοντα ελαστικό κώδικα δεοντολογίας, μέσα στο πλαίσιο του οποίου εκπέμπουν οι τηλεοπτικοί δίαυλοι. Να προβεί στην θέσπιση νέων συγκεκριμένων αυστηρών και απαράβατων κανόνων, η αυθαίρετη παραβίαση των οποίων θα συνεπάγεται αυστηρές κυρώσεις, με σκοπό την αναβάθμιση των τηλεοπτικών προγραμμάτων και την προστασία των πολιτών από την αυθαιρεσία της τηλεόρασης.

Ως τότε, ας αναλάβουν οι γονείς το ρόλο και το χρέος που τους υπαγορεύει η παρούσα τηλεοπτική πραγματικότητα.

Και όλοι εμείς να αφυπνιστούμε, έστω και καθυστερημένα, από τη μακάρια χαύνωση στην οποία έχομε υποπέσει και να συνειδητοποιήσομε ότι το τρίπτυχο

«αδιαφορία – ανοχή – εξάρτηση», συνιστά ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια της κοινωνίας μας. Βόμβα βραδυφλεγή, ίσως, αλλά άκρως ευθύβολη και αποτελεσματική, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.