Του Μανόλη Βασιλάκη *

Κύριε Διευθυντά,

Είμαι τακτικός αναγνώστης του «Εποχούμενου Περιπατητή», εκλεκτού αρθρογράφου σας και αγαπητού μου φίλου, ο οποίος κάθε Τρίτη μας εκπλήσσει με τα κείμενά του, καθώς έχει ένα ευρύτατο πεδίο ενδιαφερόντων και μεταξύ των πολλών ταλέντων του περιλαμβάνεται και αυτό του χαρισματικού χρονογράφου.

Το άρθρο του της περασμένης Τρίτης, 22 Δεκεμβρίου, με τον τίτλο «η καλύτερη εκδήλωση … ever», αποτελεί έναν ενθουσιώδη έπαινο για τη σειρά ομιλιών της αναπληρώτριας καθηγήτριας ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Μαρίας Ευθυμίου με τον τίτλο «15 μικρά μαθήματα για έναν μεγάλο κόσμο». Πρόκειται για μια πρωτοβουλία της αντιδημάρχου Πολιτισμού κ. Αριστέας Πλεύρη, που υλοποιήθηκε με την οργανωτική φροντίδα της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης, η οποία διαθέτει λίγους αλλά εκλεκτούς υπαλλήλους, μεταξύ των οποίων και η κ. Στεφανία Τερζάκη, που ανάλαβε το κύριο βάρος της οργάνωσης.

Αναφέρω, για όσους δεν μπόρεσαν να παρακολουθήσουν τις ομιλίες, ότι αυτές έχουν καταγραφεί σε video, τα οποία έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα της Βικελαίας Βιβλιοθήκης. Υπάρχει επίσης μία ολιγοσέλιδη περίληψη των μαθημάτων, που έχει συντάξει η ίδια η κ. Ευθυμίου.

Γράφω αυτές τις γραμμές για δύο λόγους:

Ο πρώτος είναι για να δηλώσω ότι συμφωνώ πλήρως με το κείμενο του «Εποχούμενου Περιπατητή» και να τον επαινέσω, επειδή κατέγραψε ένα σημαντικό για την πόλη γεγονός και εξέφρασε εγγράφως και αναλυτικά τις ευχαριστίες του ενώ όλοι εμείς περιοριστήκαμε σ’ ένα απλό προφορικό «ευχαριστώ» προς τους συντελεστές της εκδήλωσης.

Ο δεύτερος λόγος είναι μία πρό(σ)κληση που απευθύνει ο αρθρογράφος σας προς τους αναγνώστες. Γράφει επί λέξει: «… δεν θυμάμαι να έχει προσφέρει ο Δήμος του Ηρακλείου πληρέστερη και πιο ενδιαφέρουσα σειρά διαλέξεων από αυτή…

Ζητώ συγγνώμη αν -εν αγνοία μου- αδικώ κάποιες άλλες δραστηριότητες, που μπορεί να έγιναν και δεν τις παρακολούθησα. Ο τύπος είναι ελεύθερος για να το αναφέρει όποιος έχει διαφορετική πληροφόρηση και γνώμη».

Έχοντας παρακολουθήσει πολλές εκδηλώσεις στην πόλη μας από τη δεκαετία του 1970 μέχρι σήμερα προσπάθησα να θυμηθώ κάποιες από αυτές, που ήταν εφάμιλλες με τα 15 μαθήματα παγκόσμιας ιστορίας, που μόλις απολαύσαμε. Κίνητρό μου δεν είναι να μειώσω τη σημασία της σειράς των μαθημάτων αυτών αλλά να καταγράψω και άλλες ευτυχείς στιγμές, που έζησε η πόλη μας τα τελευταία χρόνια, η οποία , κατά την ταπεινή μου άποψη, έχει προσφέρει στους κατοίκους της, διαχρονικά, μια αξιόλογη πολιτιστική κίνηση.

Εκτός συναγωνισμού είναι οι Μουσικοί Αύγουστοι του 1980 και 1981, που οργάνωσε, επί δημαρχίας Καρέλλη, ο Μάνος Χατζιδάκις, διευθυντής τότε του Τρίτου Προγράμματος της κρατικής ραδιοφωνίας. Ο Μάνος Χατζιδάκις και οι εκλεκτοί συνεργάτες του ανακάλυψαν και διαμόρφωσαν το μικρό κηποθέατρο, που σήμερα επαξίως φέρει το όνομά του. Το πρόγραμμα περιλάμβανε καθημερινά, επί 15 ημέρες, μία κινηματογραφική προβολή και δύο μουσικές ή θεατρικές παραστάσεις με σπουδαίους Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες. Αναφέρω ενδεικτικά ότι ο παγκοσμίου φήμης συνθέτης και βιρτουόζος του μπαντονεόν, Άστορ Πιατσόλα, και η εξίσου διάσημη τραγουδίστρια του ταγκό, Σουζάννα Ρινάλντι, Αργεντινοί και οι δύο, εμφανίστηκαν για πρώτη φορά μαζί στο Ηράκλειο.

Το 1982 επήλθε ρήξη μεταξύ Χατζιδάκι και δημοτικής αρχής και ο Μουσικός Αύγουστος δεν συνεχίστηκε. Είχαν τεθεί όμως οι βάσεις για τα καλοκαιρινά φεστιβάλ, που ακολούθησαν και μας πρόσφεραν πολλές καλές και ορισμένες πολύ σπουδαίες μουσικές εκδηλώσεις και θεατρικές παραστάσεις. Αναφέρω ενδεικτικά: Τζόαν Μπαέζ, μπαλέτα Μπαλσόι, Κύρωφ, Άλβιν Έιλι, Άλβιν Νικολάε.

Στη διάρκεια της θητείας του πολυτάλαντου και ακούραστου εφόρου της Βικελαίας Βιβλιοθήκης, αείμνηστου Νίκου Γιανναδάκη, διοργανώθηκαν, μεταξύ άλλων, τρεις μοναδικές εκθέσεις ζωγραφικής με:

- έργα του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, που συγκεντρώθηκαν από μεγάλα μουσεία ανά την υφήλιο (1990),

- εικόνες της κρητικής τέχνης από τον Χάνδακα ως την Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη (1993)

- από τα πορτραίτα του Φαγιούμ στις απαρχές της τέχνης των βυζαντινών εικόνων (1998).

Οι κατάλογοι των εκθέσεων έχουν εξαντληθεί, αντίτυπα όμως υπάρχουν στο δανειστικό τμήμα της Βικελαίας.

Επί προεδρίας του κ. Γιάννη Σερπετσιδάκη στην Επιτροπή Εποπτείας της Βικελαίας , διοργανώθηκε το 2006 ένα παγκόσμιο συνέδριο Φιλοσοφίας, που συγκέντρωσε στην πόλη μας κορυφαίους φιλοσόφους απ’ όλον τον κόσμο, μεταξύ των οποίων ήταν και ο Νόαμ Τσόμσκι.

Σειρές ομιλιών, κατά την άποψή μου ενδιαφέρουσες όπως εκείνες της κ. Ευθυμίου ήταν:

οι 11 διαλέξεις, που οργάνωσαν τον χειμώνα του 1996/97, για να διδαχθούν την ιστορία της πόλης τους, οι νέοι της ανεξάρτητης δημοτικής παράταξης «Ηράκλεια Πρωτοβουλία». Συμμετείχαν εξέχοντες ομιλητές: Γ. Σακελλαράκης, Ν. Φαράκλας, Δ. Τσουγκαράκης, Ν. Παναγιωτάκης, Στ. Παπαδάκη- Όκλαντ, Χ. Τζομπανάκη, Λ. Σταρίδα, Μ. Αποσκίτου, Θ. Δετοράκης, Ν. Ανδριώτης, Γ. Περτσελάκης.

•Οι κύκλοι ομιλιών με τίτλο «το μήνυμα των ποιητών» και «το πανόραμα των ιδεών», που οργανώθηκαν από τη Βικελαία το 2003/4 με πρωτοβουλία του αείμνηστου Μανόλη Καρέλλη, που είχε διατελέσει για ένα μικρό διάστημα σύμβουλος για θέματα Βικελαίας Βιβλιοθήκης του τότε δημάρχου κ. Γιάννη Κουράκη.

Στον πρώτο κύκλο πέντε γνωστοί Έλληνες ποιητές, οι Τ. Βαρβιτσιώτης, Δ. Δασκαλόπουλος, Ρ. Κακλαμανάκη, Κ. Παπαγεωργίου, Μ. Πρατικάκης, μίλησαν για ένα θέμα που οι ίδιοι επέλεξαν. Στον δεύτερο κορυφαίοι επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων μίλησαν για ένα θέμα από το πεδίο των γνώσεών τους. Ήταν οι: Φ. Καφάτος, Ν. Μαμαγκάκης, Μ. Δεκλερής, Β. Γοντικάκης, Ελ. Οικονόμου, Γ. Μπαμπινιώτης, Γ. Παπαμαστοράκης, Δ. Τσικριτζής, Γ. Σακελλαράκης, Α. Γιωτοπούλου - Μαραγκοπούλου, Στ. Αλεξίου, Μ. Λαμπράκη – Πλάκα, Ε. Μαρμαρινού – Πολίτου, G. Cadogan, Μ. Κοπιδάκης, Χ. Μαλτέζου, Γ. Γραμματικάκης, Γ. Κουρουπός, Γρ. Σηφάκης, Ε. Νταή, Αθ. Φωκάς, Γ. Γιατρομανωλάκης, Χ. Τσολάκης, M. L. Smith.

Οι διαλέξεις για την ιστορία του Ηρακλείου με τον τίτλο: «Ο Μίτος της Αριάδνης – Ξετυλίγοντας την ιστορία της πόλης του Ηρακλείου» και «το μήνυμα των ποιητών» έχουν εκδοθεί σε βιβλία, που μπορεί κανείς να προμηθευτεί από το βιβλιοπωλείο των εκδόσεων της Βικελαίας Βιβλιοθήκης στο ισόγειο του Μεγάρου «Αχτάρικα» και τα βιβλιοπωλεία της πόλης.

Κοινό χαρακτηριστικό της σειράς των διαλέξεων, που μόλις ανέφερα, και εκείνων της κ. Ευθυμίου είναι η αθρόα προσέλευση των συμπολιτών μας, το ενδιαφέρον με το οποίο αυτοί παρακολούθησαν τις ομιλίες, η προσμονή με χαρά της επόμενης ομιλίας και η δημιουργία ενός μεγάλου πυρήνα ακροατών, που παρακολούθησε όλες τις διαλέξεις. Υπάρχει και μία σημαντική διαφορά: στους παραπάνω κύκλους ομιλιών για κάθε διάλεξη υπήρχε άλλος ομιλητής ενώ η κ. Ευθυμίου έκανε μόνη της 15 διαλέξεις των 3,5 ωρών, χωρίς να καμφθεί για μία στιγμή το ενδιαφέρον μας. Και πάλι ένα μεγάλο «ευχαριστώ».

Πριν κλείσω θα ήθελα να επισημάνω ότι μεγάλη συμβολή στην πολιτιστική ζωή της πόλης έχουν τα τρία σπουδαία μουσεία της, το Αρχαιολογικό, το Ιστορικό και η έκθεση εικόνων της Αγίας Αικατερίνης, που είναι στην καλύτερή τους ώρα μετά από ανακαίνιση, εκσυγχρονισμό και επανέκθεση των θησαυρών που κατέχουν. Επίσης οι τρεις σπουδαίοι εκδοτικοί οίκοι: Βικελαία Βιβλιοθήκη, Εταιρεία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Τέλος, το Πολιτιστικό και Συνεδριακό Κέντρο, ορισμένες αίθουσες του οποίου ήδη λειτουργούν, ελπίζεται βάσιμα ότι θα προσφέρει νέες δυνατότητες για τη διεξαγωγή πολιτιστικών εκδηλώσεων και συνεδρίων.

Εύχομαι καλή συνέχεια και καλή χρονιά.

* Ο Μανόλης Βασιλάκης είναι μηχανικός και π. αντιδήμαρχος.