Να το πούμε ξεκάθαρα από την αρχή και όχι να το αφήσουμε να αιωρείται ως υπονοούμενο ή να περιμένουμε ότι ο αναγνώστης θα το συμπεράνει από … τα συμφραζόμενα. Ήταν η καλύτερη πολιτιστική εκδήλωση του Δήμου … ever! Εκδήλωση του Δήμου του Ηρακλείου. Αν και η λέξη «εκδήλωση» -ως μη δόκιμη- παραπέμπει και αλλού… σε κάποια συναυλία ή σε παρουσίαση βιβλίου, συνήθως (χωρίς να στερούνται και αυτές του δικού τους ειδικού βάρους), όμως… Ο λόγος για τη σειρά ομιλιών, διαλέξεων, που έγιναν «υπό την αιγίδα» της Βικελαίας Βιβλιοθήκης και στην ουσία ήταν προσωπική επιτυχία –και επιλογή- της αντιδημάρχου επί των Πολιτιστικών του Δήμου Ηρακλείου, κυρίας Αριστέας Πλεύρη (χαιρετισμός, παρουσίαση, ευχαριστίες…). Πρόκειται για μία σειρά τριήμερων διαλέξεων (Παρασκευή και Σάββατο απόγευμα καθώς και Κυριακή, πρωί), σε πέντε συνεχόμενες εβδομάδες. Κάπου, άκουσα και τον όρο «μάθημα». Και μπορεί να το χαρακτηρίσουμε ως μάθημα, αφού στη «σκηνή» της αίθουσας της Ανδρόγεω (*) βρισκόταν μια καθηγήτρια πανεπιστημίου και στην κατάμεστη αίθουσα είχαμε μαθητές κάθε ηλικίας, αρκετοί από τους οποίους κρατούσαν σημειώσεις … μανιωδώς! Από την άλλη, μπορούμε να πούμε ότι δεν ήταν μαθήματα, αλλά διαλέξεις, αφού οι παρεμβάσεις από το ακροατήριο ήταν περιορισμένες και οι ερωτήσεις σπάνιες. Και ο λόγος δεν ήταν η έλλειψη ενδιαφέροντος από το κοινό, ούτε και η απροθυμία της καθηγήτριας. Ήταν η έλλειψη χρόνου, μια και ο αριθμός των διαλέξεων ήταν ορισμένος και το θέμα εξαιρετικά εκτεταμένο.

Έτσι, είχαμε από την 20η Νοεμβρίου μια σειρά μαθημάτων πάνω στο θέμα της Παγκόσμιας Ιστορίας του Ανθρώπου (αν το αποδίδω σωστά –αν κι αυτό καθεαυτό το όνομα ή ο τίτλος των μαθημάτων δεν ήταν το σπουδαιότερο). Ξεκινώντας από τη δημιουργία της ζωής πάνω στη Γη και τελειώνοντας με τη λήξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι αληθινό επίτευγμα να μεταδώσει κανείς ένα τόσο μεγάλο όγκο πληροφοριών, με ημερομηνίες πολλές και γεγονότα… Εκείνο, όμως, που ήταν εντυπωσιακό, ήταν η καταιγιστική και χειμαρρώδης εκφορά του λόγου της ομιλήτριας, η αίσθηση του χιούμορ, το επιβλητικό παρουσιαστικό και η απαραίτητη χροιά της φωνής, που καθήλωνε το ακροατήριό της. Δεν είμαι βέβαιος αν ήταν η σπουδαιότητα του θέματος ή ήταν η ίδια η παρουσιάστρια, που έκανε το πολυπληθές κοινό να συνωθείται για την εξεύρεση μιας θέσης στην αίθουσα της οδού Ανδρόγεω. Το βέβαιον είναι ότι το ίδιο θέμα αλλά με άλλον ομιλητή ή ο ίδιος ομιλητής αλλά πάνω σε άλλο θέμα, δεν φαίνεται πιθανό να είχαν την ίδια επιτυχία. Η Μαρία Ευθυμίου τα είχε όλα… ήταν το κατάλληλο πρόσωπο, με τα κατάλληλα προσόντα, στον κατάλληλο χώρο και στον κατάλληλο χρόνο. Κι αν δεν είχε κάτι, δεν ενδιαφέρθηκε κανείς να ψάξει τι ήταν αυτό. Οι «μαθητές» ήταν όλοι εκεί, νέοι, μεσήλικες, ηλικιωμένοι και … ηλικιωμένοι plus. Και για την αποφυγή παρεξηγήσεων, εξηγούμαστε: Δεν γνωρίζουμε κι ούτε μας ενδιαφέρει για παράδειγμα, πώς θα τα κατάφερνε στο τραγούδι, αν επιδίδεται στο πλέξιμο ή … αν ξέρει από βέσπα! Εκείνο που είναι σημαντικό, είναι πως δεν θυμάμαι να έχει προσφέρει ο Δήμος του Ηρακλείου πληρέστερη και πιο ενδιαφέρουσα σειρά διαλέξεων από αυτή. Διαλέξεων όπου ο δημότης να αποχωρεί όχι μόνο ικανοποιημένος πνευματικά και ψυχικά, αλλά αποκομίζοντας γνώσεις πολλές, ξαναφέρνοντας πίσω μνήμες παλιές και στοιχεία χρήσιμα. Ζητώ συγγνώμη αν -εν αγνοία μου- αδικώ κάποιες άλλες δραστηριότητες, που μπορεί να έγιναν και δεν τις παρακολούθησα. Ο τύπος είναι ελεύθερος για να το αναφέρει όποιος έχει διαφορετική πληροφόρηση και γνώμη.

Το είπαμε και στην αρχή, ότι αυτή η σειρά των διαλέξεων ήταν ό,τι καλύτερο έχει αναληφθεί και παρουσιαστεί από το Δήμο Ηρακλείου προς τους δημότες του –διαχρονικά!!! Το καταμαρτύρησε η ενεργητική συμμετοχή του κόσμου. Ήταν, ό,τι ακριβώς χρειάζεται για να ξεφύγουμε από το συνηθισμένο. Ήταν εκείνο που απαιτείται ώστε να μην είναι μια απλή συνάντηση ή ένα απλό ψυχαγωγικό δρώμενο, αλλά μία σειρά μαθημάτων, που η χαρισματική καθηγήτρια το έκανε με το δικό της και περίπου μοναδικό τρόπο, αναπάντεχα ενδιαφέρον. Σπάνια γίνονται διαλέξεις τόσο μακροσκελείς (διάρκεια «μαθήματος», τρεισήμισι ώρες), όπου οι θεατές – μαθητές να μην έχουν την αίσθηση της κόπωσης και να μην τους καταλαμβάνει το συναίσθημα της ανίας, αλλά –αντιθέτως- να μη θέλουν να πάρει τέλος αυτή η διάλεξη. Και μετά το τέλος, όλοι αποχωρούν έχοντας την αίσθηση της ικανοποίησης, ικανοποίησης που δεν έχει σχέση με τον κορεσμό, αφού –χωρίς αμφιβολία- όλοι, με την έξοδό τους από την αίθουσα, προσβλέπουν και ανυπομονούν για τη συμμετοχή τους στο επόμενο «μάθημα»…

Η Μαρία Ευθυμίου γεννήθηκε στην Λάρισα το 1955. Δεν μπορώ να θυμηθώ ποια ήταν η τελευταία φορά, που γυναίκα ομιλήτρια –με παρρησία και χωρίς να ερωτηθεί- αναφέρθηκε στην ηλικία της, σε αντίθεση με τη γραμμή που θέλει να αναφέρεται στα βιογραφικά η ηλικία, μόνο στους άνδρες!!! Από το σύντομο βιογραφικό της διαβάζουμε ότι είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια της Ιστορίας Νέου Ελληνισµού, με ιδιαίτερο αντικείμενο την περίοδο από τον 13ο αι. έως την Ελληνική Επανάσταση. Σπούδασε Ιστορία στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και συνέχισε τις μεταπτυχιακές σπουδές της στο Παρίσι, στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Από το Πανεπιστήμιο αυτό έλαβε και τα μεταπτυχιακά της διπλώματα καθώς και τον τίτλο της διδάκτορος με βαθμό «Πολύ καλά». Από όλους εμάς, όμως, που βρεθήκαμε στις διαλέξεις της, η κυρία Ευθυμίου έλαβε το βαθμό «Άριστα» και μάλιστα με πολλά θαυμαστικά… Από το 1981 διδάσκει Ιστορία του Νέου Ελληνισμού και Παγκόσμια Ιστορία στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, αρχικά ως επιστημονική συνεργάτις και, από το 2005, ως Αναπληρώτρια Καθηγήτρια. Σπούδασε, εκτός από τα ελληνικά, επτά γλώσσες: αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, αλβανικά και τουρκικά.

Το ζήτημα δεν είναι αν μας είπε πράγματα που δεν γνωρίζαμε, ημερομηνίες που αγνοούσαμε, περιστατικά που είχαμε ξεχάσει. Ακόμα και σε γεγονότα γνωστά, όταν αναφερόταν, ήταν τέτοιος ο τρόπος, ο ρυθμός και ο τόνος της εκφοράς του λόγου, που ο ακροατής παρέμενε καθηλωμένος και ανυπόμονος να ακούσει τη συνέχεια της διήγησης. Γιατί, όντας κάτοχος του αντικειμένου της, η κυρία Ευθυμίου είχε το δικό της, προσωπικό τρόπο να κεντρίζει το ενδιαφέρον και την προσοχή του κοινού.

Θα λέγαμε στη συμπαθέστατή μας καθηγήτρια «Μπράβο» ή «Συγχαρητήρια», αλλά αυτά «εκπορεύονται» μόνο άνωθεν. Από κάποιον με μεγαλύτερη φήμη, περισσότερες γνώσεις και … βαθμό! Εμείς, οι «μαθητές» της Ανδρόγεω, οι τυχεροί που βρεθήκαμε εκεί, έστω και σε μερικά «μαθήματα» (ας είναι καλά ο φίλος μου ο Νίκος, που με πήρε τηλέφωνο, έστω και καθυστερημένα, για να με ενημερώσει), της απευθύνουμε ένα μεγάλο «Ευχαριστώ», είμαστε ευγνώμονες για την εμπειρία που είχαμε χάρη σ’ εκείνη και της ευχόμαστε να είναι πάντα καλά, δυνατή και δημιουργική.

(*)Στα δικά μας: να αναφέρουμε και κάποια σημεία που επιδέχονται βελτίωση, διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να θεωρηθεί ότι το άρθρο είναι μια … κατευθυνόμενη καταχώρηση. Ένα σημείο, που ίσως πρέπει να μεταφερθεί στην αγαπητή προσκεκλημένη φίλη μας και που επιδέχεται βελτίωση, ιδιαίτερα σήμερα με τα φανταστικά τεχνικά μέσα: Αυτός ο … «σχολικός» παγκόσμιος χάρτης που χρησιμοποιεί (απαραίτητος για μάθημα ιστορίας) δεν είναι λειτουργικός. Από τα 10 ή τα 20 μέτρα ο χάρτης φαίνεται στο θεατή σαν … γραμματόσημο! Πού να διακρίνεις εκεί … τις Βαλτικές Χώρες, το Βλαδιβοστόκ ή την Ουρουγουάη; Χρειάζεται προβολή εικόνων σε γιγαντοοθόνη (κι αν δεν υπάρχει δυνατότητα … έστω, στον τοίχο)! Έπειτα … η αίθουσα της Ανδρόγεω … κεντρική, βολική, με τα 320 περίπου καθίσματά της. Θέλει όμως κάτι, θέλει μια άλλη ματιά. Ας το κάνουν οι αρχιτέκτονες, που έχουν ειδικότητα. Κάτι λείπει, κάτι … περισσεύει! Να πούμε για τη σκηνή – πάλκο – εξέδρα; Για τα… παρασκήνια; Για το φωτισμό; Ψύχρα! Είναι, όμως, θέμα ειδικών – ας ενδιαφερθούν! Εδώ, σημειώνουμε και κλείνουμε με τον αδιαμφισβήτητα ενοχλητικό θόρυβο που δημιουργείται από το βίαιο κλείσιμο των καθισμάτων όταν εγείρονται οι καθήμενοι. Εύκολα διορθώνεται. Τώρα, αυτές οι λιγοστές και καλοπροαίρετες παρατηρήσεις, ας μην αφήσουν κάποια πικρή επίγευση σε μια αναφορά στην καλύτερη πολιτιστική δραστηριότητα του Δήμου Ηρακλείου. Απλώς, να ευχηθούμε να υπάρξει και συνέχεια. Και για τις παρατηρήσεις μας … «νερό κι αλάτι»!



[email protected]