Η επόμενη μέρα των εκλογών βρίσκει τα πολιτικά κόμματα στην Ισπανία να αναλύουν το αποτέλεσμα και να κάνουν διερευνητικές επαφές για τη δυνατότητα συνεργασίας ώστε να σχηματιστεί κυβέρνηση.

Ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Ισπανίας, Μαριάνο Ραχόι, θα επιχειρήσει τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης μετά την απώλεια της απόλυτης πλειοψηφίας στο κοινοβούλιο, όπου το νέο κόμμα της ριζοσπαστικής αριστεράς Podemos κάνει δυναμική είσοδο.

Ωστόσο τα πράγματα δεν είναι τόσο εύκολα. Οι πολιτικοί αναλυτές αναμένουν μία βραχυχρόνια κοινοβουλευτική περίοδο, ακόμη και αν οι συντηρητικοί κατορθώσουν να σχηματίσουν κυβέρνηση μειοψηφίας, σύμφωνα με το σενάριο που συζητείται περισσότερο. Ήδη το Σοσιαλιστικό Κόμμα που βγήκε δεύτερο δήλωσε ότι θα καταψηφίσει μια νέα κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος (PP), ενώ και ο ηγέτης των Podemos Πάμπλο Ιγκλέσιας δήλωσε ότι δεν θα επιτρέψει στο Λαϊκό Κόμμα να σχηματίσει νέα κυβέρνηση.

Σύμφωνα με τα τελικά αποτελέσματα, κανένα μπλοκ, ούτε της αριστεράς ούτε της δεξιάς, δεν εξασφαλίζει την απόλυτη πλειοψηφία των 176 εδρών. Ακόμη και αν οι Ciudadanos αποφάσιζαν να υποστηρίξουν σχηματισμό κυβέρνησης υπό τον Ραχόι, πράγμα που απέκλεισαν, τα δύο κόμματα δεν συγκεντρώνουν παρά 163 έδρες. Και το μπλοκ PSOE-Podemos δεν εξασφαλίζει παρά 159 έδρες.

Ενα λίγο πιο πολύπλοκο σενάριο θα ήταν μία τριμερής συμμαχία Psoe-Podemos-Ciudadanos (199 έδρες).

Η κατάσταση αρχίζει να εξελίσσεται σε sudoku για πολιτικούς που είναι συνηθισμένοι στην άνετη εναλλαγή δεξιάς-αριστεράς από το 1982.

Στην εξουσία από το 2011, το Λαϊκό Κόμμα παραμένει η πρώτη πολιτική δύναμη στη χώρα, αλλά οι 123 έδρες που εξασφαλίζει στο νέο ισπανικό κοινοβούλιο απέχουν πολύ από τις 176 έδρες που απαιτούνται για την απόλυτη πλειοψηφία. Το Λαϊκό Κόμμα τιμωρήθηκε για την πολιτική της λιτότητας, το μεγάλο ποσοστό της ανεργίας και τα σκάνδαλα διαφθοράς στις τάξεις του.

Από την άλλη πλευρά το Σοσιαλιστικό Κόμμα κατέγραψε το χειρότερο εκλογικό αποτέλεσμα στην ιστορία του, με 90 έδρες, χάνοντας, σε διάστημα τεσσάρων ετών, 1,5 εκατομμύριο ψηφοφόρους , που μετακινήθηκαν στο κόμμα Podemos, που αναδείχθηκε τρίτη πολιτική δύναμη με το 20,6% των ψήφων και 69 έδρες στο ισπανικό κοινοβούλιο, λιγότερο από δύο χρόνια μετά την ίδρυσή του.

Το δεύτερο νέο κόμμα του ισπανικού πολιτικού σκηνικού, το φιλελεύθερο Ciudadanos, εισέρχεται επίσης στο κοινοβούλιο με 40 βουλευτές.

Η πολιτική αβεβαιότητα αποτυπώθηκε αμέσως στις αγορές, με το χρηματιστήριο της Μαδρίτης να πέφτει κατά 3% στο άνοιγμα του και όλες τις τιμές των μετοχών να βρίσκονται λίγες ώρες μετά στο κόκκινο.

«Καλώς ορίσατε στην Ιταλία»

«Καλώς ορίσατε στην Ιταλία» είναι ο τίτλος άρθρου στην ισπανική El Pais την επομένη της κάλπης. Σαφής αναφορά στην πολιτική ζωή της Ιταλίας, όπου επί δεκαετίες κυριαρχούσαν συμμαχικές κυβερνήσεις -λίγων μηνών σε αρκετές περιπτώσεις- και ένα Κοινοβούλιο με δεκάδες πολιτικά κόμματα.

Οι Ισπανοί δεν είναι συνηθισμένοι σε μια τέτοια εικόνα, αφού μεταπολιτευτικά ο δικομματισμός συγκέντρωνε ποσοστά ακόμα και πάνω από 80% (84% το 2008).

Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο βασιλιάς δίνει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης σε έναν πολιτικό αρχηγό, ο οποίος καλείται στη Βουλή να παρουσιάσει τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησής του. Στη σχετική ψηφοφορία που ακολουθεί πρέπει να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία (176) των εδρών. Αν δεν το καταφέρει, ακολουθεί δεύτερη ψηφοφορία μετά από 48 ώρες, όπου απαιτείται σχετική πλειοψηφία.

Η σύγχρονη ιστορία της χώρας είναι γεμάτη μονοκομματικές κυβερνήσεις που δεν κατάφεραν στις κάλπες να κερδίσουν την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, αλλά πήραν την ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής στην πρώτη ψηφοφορία, χάρη σε μικρότερα κόμματα, συχνά από την Καταλονία ή την Χώρα των Βάσκων.

Χαρακτηριστικές περιπτώσεις, ο Χοσέ Μαρία Αθνάρ (ΡΡ) το 1996, ο Θαπατέρο (PSOE) το 2004 και 2008, αλλά και παλαιότερα ο Φελίπε Γκονθάλεθ (PSOE).

Πάντως, αν μετά από 48 ώρες ο εντολοδόχος πρωθυπουργός δεν πάρει ούτε τη σχετική πλειοψηφία, ο βασιλιάς έχει στη διάθεσή του δύο μήνες διαβουλεύσεων για το σχηματισμό άλλης κυβέρνησης. Αποτυχία και αυτής της προσπάθειας οδηγεί σε νέες εκλογές.

Η διαδικασία των διαβουλεύσεων με τους πολιτικούς αρχηγούς ξεκινά στις 13 Ιανουαρίου. Ξεχωριστός είναι ο ρόλος του προσωρινού προέδρου της Βουλής, αφού αυτός θα φτιάξει τη λίστα με τα κόμματα και τους πολιτικούς αρχηγούς με τους οποίους ο βασιλιάς θα συναντηθεί για να βρει κοινό τόπο.

Προφανώς η λίστα περιλαμβάνει τα κόμματα που μπήκαν στη Βουλή και τους πολιτικούς αρχηγούς τους. Ωστόσο, στο παρελθόν έχουν υπάρξει περιπτώσεις αποκλεισμού κομμάτων από τη λίστα, όπως του Herri Batasuna, της πολιτικής πτέρυγας της ΕΤΑ.