Η πολιτική είναι πολύ σοβαρή υπόθεση, επειδή από αυτήν εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό η ποιότητα ζωής (ατομικής και συλλογικής) μιας κοινωνίας. Ασκώντας την πολιτική της, μια οποιαδήποτε εξουσία αποφασίζει για την πορεία μιας χώρας, για την παιδεία των πολιτών, για τις εξωτερικές σχέσεις, για την οικονομία της, για κάθε πτυχή του συλλογικού της βίου, γεγονός που επηρεάζει άμεσα και τον ατομικό βίο του πολίτη.
Κατά κύριο λόγο, στη δημοκρατία, όπου και ο πολίτης συμμετέχει, έστω και έμμεσα, στη λήψη των αποφάσεων, η πολιτική, κατά την ορθή άσκησή της, αποτελεί όρο απαραίτητο για το ζην και το ευ ζην των πολιτών.
Καθώς έτσι έχουν τα πράγματα, για να είναι λυσιτελής υπέρ του λαού η άσκηση της πολιτικής εξουσίας, πρέπει πάνω από όλα να ηγεμονεύει η γνησιότητα στις σχέσεις των πολιτικών με τους πολίτες. Διότι οι πολιτικοί άρχοντες είναι άνθρωποι που προέρχονται από τον ίδιο το λαό και ασκούν την εξουσία τους «ελέω λαού», επειδή η εξουσία πηγάζει εκ του λαού και ασκείται με το λαό και για το λαό. Ως εκ τούτου, στη δημοκρατία η σχέση μεταξύ πολιτικών αρχόντων και πολιτών είναι πολύ στενή και άμεση: ο πολίτης εμπιστεύεται την εξουσία, επομένως και τη διακυβέρνηση της χώρας και του ιδίου, στους πολιτικούς, οι οποίοι οφείλουν να φανούν αντάξιοι της εμπιστοσύνης του. Άκρως σημαντική η λέξη «εμπιστοσύνη», καθώς δηλώνει ότι σε μια σχέση το ένα μέλος πιστεύει απόλυτα το άλλο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση της πολιτικής, ο πολίτης πιστεύει στην εντιμότητα, στην αξιοπιστία, στην ικανότητα και στην αξία του πολιτικού που εξέλεξε, βασιζόμενος στο ήθος και στο λόγο του. Άρα, ο πολιτικός οφείλει να αναδεικνύεται άξιος της εμπιστοσύνης του πολίτη, δηλαδή αληθινός πέρα για πέρα, επειδή μόνο τότε η σχέση πολίτη-πολιτικού μπορεί να είναι γνήσια. Στην αντίθετη περίπτωση η σχέση πολύ γρήγορα μετατρέπεται σε σχάση, δηλαδή διάσπαση της σχέσης και διαίρεση, με όλες τις αρνητικές συνέπειες για τον ατομικό και συλλογικό βίο των ανθρώπων.
Τι συμβαίνει όμως στην πολιτική πραγματικότητα; Λειτουργεί πάντοτε η σχέση γνησιότητας και αλήθειας ή ηγεμονεύει το ψέμα και η απάτη; Η περίπτωση της χώρας μας είναι, νομίζω, ένα καλό παράδειγμα, για να δειχθεί ότι το πολιτικό ψέμα έχει γίνει έθος, πολιτική συνήθεια. Δεν γενικεύω τα πράγματα, επειδή πάντοτε η γενίκευση είναι ένα εξαιρετικά ατελές επαγωγικό συμπέρασμα. Ωστόσο, η πολιτική ιστορία της Ελλάδας κάνει πασίδηλο το γεγονός ότι πολιτική και ψεύδος πάνε πλάι-πλάι. Τα ζήσαμε τα τελευταία πενήντα χρόνια των πολιτικών«τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα», τις υποσχέσεις που ποτέ δεν υλοποιήθηκαν, τα έργα που ποτέ δεν πραγματοποιήθηκαν, τα οράματα που έμειναν στο χώρο του επιθυμητού, τα «όχι» που έγιναν «ναι» σε μια νύχτα και τανάπαλιν.
Δεν θα καταγράψω παραδείγματα, επειδή ένα flash back αν κάμει ο καθένας στην πρόσφατη ιστορία μας, με μεγάλη ευκολία θα επισημάνει όχι λίγα. Εκείνο που έχει ενδιαφέρον είναι όχι τόσο η αιτία που οι πολιτικοί αραδιάζουν τα ψέματα με τόση ευκολία, όσο το γιατί οι πολίτες τα αποδέχονται, ενώ πολλές φορές γνωρίζουν ότι πρόκειται για ψέματα. Για τους πολιτικούς πρέπει να πούμε ότι, από τη στιγμή που ως στόχο τους έχουν την εξουσία, εφαρμόζουν-δυστυχώς για το λαό-το μακιαβελικό «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα»και γι’ αυτό είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν ακόμη και το ψεύδος, προκειμένου να επιτύχουν το σκοπό τους. Εξάλλου, πάντοτε η πολιτική προπαγάνδα χρησιμοποιούσε το ψεύδος και την απόκρυψη ή αλλοίωση της αλήθειας, για να πετύχει τους στόχους της (Να σημειώσουμε πάντως εδώ ότι η προπαγάνδα είναι από τα κύρια στηρίγματα των δικτατορικών, δεξιών και αριστερών, καθεστώτων, όπου το ψεύδος συμβαδίζει με τη βία. Γι’ αυτό και ο Χίτλερ, που πίστευε ότι οι μάζες συγκινούνται μόνο από το συναίσθημα και ότι η διανοητική τους δύναμη είναι πολύ μικρή, έλεγε ότι απαιτούνται μόνο κάποιες έντονες στερεότυπες φράσεις, που θα επαναλαμβάνονται άπειρες φορές, προκειμένου να περάσει το πολιτικό μήνυμα. Μάλιστα οι φράσεις αυτές μπορεί να είναι μεγάλα, πελώρια ψέματα, αρκεί να εξάπτουν την ορμή, το πάθος και το φανατισμό των μαζών.). Βέβαια, στη δημοκρατία, όπου υπάρχει η πολυφωνία και η ελευθερία του λόγου, η προπαγάνδα πολύ δύσκολα λειτουργεί, χωρίς όμως και να εκλείπει.
Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι: γιατί οι πολίτες είναι δεκτικοί στο πολιτικό ψέμα, ενώ ίσως το γνωρίζουν; Η απάντηση μπορεί δεν είναι μία, επειδή πολλοί είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή του πολίτη. Είναι σίγουρο ότι όντως οι μάζες κινούνται και συγκινούνται κυρίως από το συναίσθημα, οπότε ένα γοητευτικό ψέμα εύκολα παρασύρει τον μαζάνθρωπο. Έπειτα, η επιθυμία για αλλαγή μιας δεδομένης πολιτικής κατάστασης μπορεί επίσης να ωθήσει σε άκριτες επιλογές, σε επιλογές που γίνονται με μοναδικό κριτήριο την αλλαγή και μεταβολή του πολιτικού status. Αλλά και η άκριτη προσκόλληση σε μεγάλους πολιτικούς «μύθους» (όπως π.χ. ο «μύθος»της αταξικής κοινωνίας) δεν επιτρέπει στους ανθρώπους να σκεφτούν λογικά και να επιλέξουν ανάλογα. Το ίδιο συμβαίνει και με την κομματική εμπάθεια και το φανατισμό καθώς και με τα ατομικά συμφέροντα που μπορεί να κρύβονται πίσω από τις κομματικές επιλογές των πολιτών. Ακόμη και η γοητευτική εμφάνιση ενός πολιτικού μπορεί να παίξει το ρόλο της και ο πολίτης να δεχθεί το πολιτικό ψέμα. Σημαντικός είναι, τέλος, και ο ρόλος της πολιτικής διαφήμισης και προπαγάνδας.
Υπάρχει όπλο, για να ξεφύγει ο πολίτης από το πολιτικό ψεύδος, να κρίνει λογικά και να επιλέξει με βάση όχι «τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα» αλλά με τον ορθό λόγο και με το πραγματικό του συμφέρον και το συμφέρον του τόπου συνολικά; Νομίζω ότι το πράγμα δεν είναι απλό και εύκολο, δεν είναι όμως και αδύνατο. Δεν είναι εύκολο, διότι ο λαός, ζώντας τόσα χρόνια μέσα στο ψέμα, το έχει –δυστυχώς-συνηθίσει και, ως γνωστόν η έξη είναι δεύτερη φύση. Χρειάζεται, επομένως, οι πολίτες να απαλλαγούν από την έξη και να πιστέψουν ότι το ψέμα είναι διαστροφή της πολιτικής και όχι «φυσικό»της συνακόλουθο. Απαιτείται, επίσης, να λειτουργούν ως σκεπτόμενοι άνθρωποι και όχι σαν οπαδοί που παθιάζονται από το κόμμα ή τα πολιτικά πρόσωπα. Είναι ανάγκη, ακόμη, να αποκτήσουν σαφή και υγιή πολιτικά κριτήρια, δηλαδή να προτάξουν το συμφέρον της πατρίδας πάνω από το κόμμα και το Εγώ και με βάση αυτό να επιλέγουν τους πολιτικούς άρχοντες. Ο πολίτης πρέπει να απαιτεί από τους πολιτικούς την αλήθεια και να αγωνίζεται, με όποιο νόμιμο τρόπο έχει στη διάθεσή του, ώστε αυτή να επιβληθεί. Για όλα αυτά η βάση είναι η συνολική παιδεία του πολίτη. Χωρίς πεπαιδευμένους, δηλαδή καλλιεργημένους σφαιρικά, πολίτες, χωρίς πολίτες με ήθος και γνώση, το ψέμα θα εξακολουθήσει να είναι εμφανώς παρόν στην πολιτική ζωή της χώρας μας. Δράξασθε παιδείας, λοιπόν.
