Τον τελευταίο καιρό ολοένα και πληθαίνουν τα δημοσιεύματα και σχόλια που αναφέρονται στην προοπτική μείωσης της χρήσης ρευστού χρήματος μέχρι βαθμού πλήρους εξαφάνισης! Οι οικονομολόγοι, επί του παρόντος τουλάχιστον, δείχνουν να μη συμφωνούν όλοι. Μερικοί προτείνουν μείωση των συναλλαγών με μετρητά και χρήση καρτών για λόγους καθαρά πρακτικούς, αλλά και ασφάλειας.
Έτσι ο δραστικός περιορισμός των μετρητών θα περιορίσει την ανάγκη κοπής χρήματος και θα διευκολύνει την πάταξη της παραοικονομίας και φοροδιαφυγής, αφού θα καταγράφεται αυτόματα και θα μπορεί να ελεγχθεί η μεταφορά κεφαλαίων και η όποια συναλλαγή. Πρωτοπόρες σε αυτή την εκστρατεία, φαίνεται να είναι οι βόρειες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εκεί, είναι αλήθεια, ότι από πολλά χρόνια οι συναλλαγές για μεγάλα ποσά γίνονται με κάρτες και των μικρότερων με μετρητά. Όπως έχει διαμορφωθεί η κατάσταση, αρκετοί βλέπουν ότι είναι πλέον θέμα λίγου χρόνου για να καθιερωθεί ευρέως η χρήση πλαστικού χρήματος και οι ηλεκτρονικές συναλλαγές μέσω του διαδικτύου. Ήδη πολλά κράτη δίνουν κάποια περίεργα κίνητρα, πλεονεκτήματα εκ πρώτης όψεως, στους φορολογούμενους πολίτες τους. Αλλά, όμως, είναι έτσι τα πράγματα;
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι και το ρευστό χρήμα, με τη μορφή που το χρησιμοποιούμε σήμερα, δεν είναι παρά εικονική επίσης πραγματικότητα, γιατί η όποια αξία του χαρτιού, αυτού καθεαυτού, είναι μηδαμινή! Αποκτά την πολυπόθητη αξία, μόλις το χρησιμοποιήσουμε για συναλλαγές και αγορές. Η γοητεία των μετρητών, παραδοσιακά και ιστορικά τουλάχιστον, είναι οπωσδήποτε ακαταμάχητη. Η κοπή του βέβαια έχει κάποιο κόστος το οποίο αναμφίβολα επιβαρύνονται οι καταναλωτές. Κάποιοι διατείνονται ότι η μαζική υιοθέτηση πιστωτικών και χρεωστικών καρτών αποτελεί αποτελεσματικότατο μέτρο για την θεσμοθέτηση αρνητικών επιτοκίων από τις τράπεζες. Τελικά ποιός έχει μεγαλύτερο όφελος και συμφέρον από την κατάργηση των μετρητών;
Ο κρατικός μηχανισμός, για να αρχίσουμε από κάπου, θα μπορεί με αυτόν τον τρόπο να ελέγχει αποτελεσματικά την όποια κίνηση κεφαλαίων από τον κάθε πολίτη, την πορεία της συναλλαγής, τον ενδιάμεσο και τελικό αποδέκτη, άρα θα υπάρχει και εγγυημένη φορολόγησή της! Από την άλλη μεριά όμως, ποιος θα μπορέσει να εξασφαλίσει την ασφαλή φύλαξη και κίνηση των κεφαλαίων από το λογαριασμό του κάθε καταθέτη; Η υπόθεση της ηλεκτρονικής κλοπής και των παρεμφερών εγκλημάτων, είναι πάντοτε πανταχού παρούσα. Το ιστορικό της υπόθεσης, όσο και να μην το παραδέχονται οι τραπεζικοί όμιλοι, είναι επιβαρυμένο, αφού συχνά πυκνά βγαίνουν στην επιφάνεια περιπτώσεις περίεργων τραπεζικών συναλλαγών και διαρροών, κι όσο αυξάνει η ηλεκτρονική τεχνολογία στο συγκεκριμένο θέμα, άλλο τόσο αυξάνει η ικανότητα των κακόβουλων χάκερς. Στη χώρα μας, με την πρόσφατη εισαγωγή του ελέγχου κίνησης των κεφαλαίων, οι κρατικοί φορείς έχουν επιδοθεί σε ένα αγώνα για να πείσουν τους απλούς πολίτες οι οποίοι έως τώρα απείχαν προκλητικά από αυτό το είδος των συναλλαγών, για τα φανερά πλεονεκτήματα και μάλιστα σκέπτονται να τους δελεάσουν με κίνητρα! Ήδη τους τελευταίους μήνες ο αριθμός των καρτών αυξήθηκε εντυπωσιακά, αναγκαστικά βέβαια. Ο ανυποψίαστος πολίτης ίσως βλέπει κάποια πλεονεκτήματα με τον περιορισμό της χρήσης μετρητών, αλλά χωρίς να έχει συναίσθηση του τι θα ακολουθήσει. Γιατί ο παλιός τρόπος αγοράς αγαθών, θα περάσει ανεπιστρεπτί στην ιστορία! Η κάθε αγορά θα καταγράφεται δεόντως. Θα δημιουργηθεί, μάλλον θα επεκταθεί για να είμαστε ακριβέστεροι, το αγοραστικό, κοινωνικό και ψυχολογικό προφίλ κάθε πολίτη, αφού θα είναι ανά πάσα στιγμή διαθέσιμα στους έχοντες πρόσβαση, όλα τα ατομικά στοιχεία ενός εκάστου, οι ορέξεις, οι προτιμήσεις, η συχνότητα και η ποσότητα της κάθε συναλλαγής, κάτι που φυσικά δεν συμβαίνει με το φυσικό χρήμα. Όπως είναι ευνόητο, οι τράπεζες θα αποκτήσουν μεγαλύτερη δύναμη και αλόγιστη εξουσία πάνω στους πολίτες, με ότι συνεπάγεται αυτό! Και αν υποθέσουμε ότι καλά έως εδώ, τι θα γίνει όταν καταφτάσουν τα αρνητικά επιτόκια, τουτέστιν η καταβολή κάποιου ποσού για να ‘‘εξασφαλισθούν(!) οι καταθέσεις’’; Γιατί οι πρόσφατες εξελίξεις και τα σημάδια, δεν αφήνουν καμιά αμφιβολία ότι είναι θέμα χρόνου και για αυτό. Πως θα προστατευθεί ο ανίκανος πολίτης από την ασυδοσία των τραπεζών;
Όποιος παρακολουθεί τα δημοσιεύματα του ξένου τύπου, διαπιστώνει έντρομος ότι ένθεν κακείθεν των ακτών του Ατλαντικού, καθημερινά γίνονται βαθυστόχαστες συζητήσεις για το μέλλον των συναλλαγών, με την έννοια της κατάργησης πάντοτε των μετρητών. Οι οικονομικές εφημερίδες φιλοξενούν συχνά απόψεις οικονομολόγων, που εστιάζουν στο θέμα. Ορισμένοι, βλέποντας τα πράγματα από άλλη σκοπιά, ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει χειρότερη πολιτική εναντίον της προσωπικής ελευθερίας, από την απαγόρευση του μετρητού χρήματος. Το 1984 του Τζωρτζ Όργουελ, θα φαντάζει απελπιστικά δίπλα μας! Εκεί μέσα όπου όλοι παρακολουθούνται, όλα δρομολογούνται και κατευθύνονται άνωθεν και το σπουδαιότερο, όλα απαγορεύονται και λίγα επιτρέπονται! Αλήθεια πρέπει να γνωρίζει ο κάθε εργοδότης, τραπεζίτης ή όποιος τέλος πάντων έχει πρόσβαση στο σύστημα, για το σκοπό επίσκεψης μιας γυναίκας στο γιατρό της, για να αναφέρουμε έτσι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, ή τις όποιες ιδιαιτερότητες του κάθε πολίτη καταναλωτή; Που βρίσκονται τα περίφημα προσωπικά δεδομένα των πολιτών για τα οποία υποτίθεται ότι δείχνουν τόση ευαισθησία οι ηγεσίες των κρατών; Δυστυχώς στον διαφαινόμενο κίνδυνο, η απάντηση είναι εκ προοιμίου ανίκανη και αφελής. Αλλά, μάλλον, περισσότερο ανίκανοι και αφελείς είναι οι πολίτες οι οποίοι δυστυχώς δεν φαίνεται να είναι ενήμεροι σε αυτά τα ζωτικής φύσεως προβλήματα που τους αφορούν, ή αν θα προστατεύονται από το όποιο Σύνταγμα η προσωπική τους ελευθερία και τα ευαίσθητα δεδομένα!
