Για την Παγκόσμια Ημέρα Αναισθησιολογίας γράφει η Ελσα Αστυρακάκη, αναισθησιολόγος στο ΠΑΓΝΗ:

“Η Παγκόσμια Ημέρα Αναισθησιολογίας καθιερώθηκε για να μας υπενθυμίζει μια ημερομηνία σταθμό στην εξέλιξη της ιατρικής: Την ημέρα εκείνη το 1846 παρουσιάστηκε δημόσια η πρώτη χορήγηση αναισθησίας με αιθέρα από τον William T. G. Morton, ώστε να γίνει εφικτή μια χειρουργική επέμβαση στο Γενικό Νοσοκομείο Μασαχουσέτης.

Λίγο μετά ο Oliver Wendell Holmes, διάσημος καθηγητής ανατομίας και φυσιολογίας στο Harvard, εισηγήθηκε τη χρήση της ελληνικής λέξης ‘αναισθησία’ ως τον πιο κατάλληλο όρο για την σπουδαία αυτή ιατρική ανακάλυψη.

Οι ρίζες της λέξης ‘αναισθησία’ ανευρίσκονται σε αρχαία ελληνικά κείμενα ως φιλοσοφικός και ιατρικός όρος, στα οποία υπάρχουν μαρτυρίες χρήσης φαρμάκων, όπως το όπιο και ο μανδραγόρας. Εντούτοις, πριν την εισαγωγή της μοντέρνας αναισθησίας η χειρουργική επέμβαση είχε μεγάλο ποσοστό θνητότητας, ενώ ο πόνος και η δραματική εμπειρία του ασθενούς ήταν δυσβάστακτη. Χάρη στην αλματώδη εξέλιξη της αναισθησιολογίας με την πάροδο του χρόνου δόθηκε η δυνατότητα στη χειρουργική να επιτευχθούν επεμβάσεις που εθεωρούντο ακατόρθωτες, όπως οι καρδιοχειρουργικές, οι νευροχειρουργικές κλπ.

Μέσα στη χειρουργική αίθουσα ο αναισθησιολόγος είναι κυριολεκτικά ο ‘φύλακας άγγελος’ του ασθενούς: αφού εφαρμόσει την αναισθητική τεχνική, θα παρακολουθεί τις ζωτικές λειτουργίες (π.χ. καρδιακή λειτουργία, οξυγόνωση, θερμοκρασία κλπ) μέσα από ειδικά monitors, και θα τις επαναφέρει αν χρειαστεί, χορηγώντας κατάλληλα φάρμακα, υγρά ή εφαρμόζοντας τις ενδεδειγμένες ιατρικές πράξεις. Είναι επίσης υπεύθυνος για την ασφαλή εφαρμογή μηχανικού αερισμού κατά τη διάρκεια του χειρουργείου. Με πολύ απλά λόγια, είναι ‘η ανάσα και η καρδιά’ του ασθενούς την ώρα της επέμβασης, εκτός των άλλων. Εκτός όμως από την αίθουσα του χειρουργείου, ο αναισθησιολόγος είναι ο υπεύθυνος ιατρός ασφαλούς χορήγησης αναισθησίας για την διενέργεια διαγνωστικών ή θεραπευτικών μεθόδων και τεχνικών σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους (π.χ. ERCP, διαδερμική τοποθέτηση βαλβίδων κλπ.). Επίσης μπορεί να είναι ο εξειδικευμένος ιατρός στα ειδικά Ιατρεία Πόνου για την ανακούφιση των πασχόντων από χρόνιο πόνο. Στα τμήματα επειγόντων (ΤΕΠ) ο αναισθησιολόγος έχει κυρίαρχο ρόλο στην ομάδα αντιμετώπισης ενός επείγοντος σοβαρού περιστατικού: είναι ο ιατρός που εκτός από την αρχική αναζωογόνηση του ασθενούς, θα φροντίζει αδιάλειπτα την ασφαλή μετακίνηση του προς άλλα τμήματα του νοσοκομείου (π.χ. αξονικό τομογράφο) ή την διακομιδή του προς άλλα νοσοκομεία (π.χ. ΜΕΘ) συνεχίζοντας την υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών κυριολεκτικά ‘εν κινήσει’. Τέλος ο αναισθησιολόγος (όπως και ο πνευμονολόγος, ο παθολόγος, και ο χειρουργός) μπορεί να είναι μετά από ειδικό πρόγραμμα εξειδίκευσης ιατρός Εντατικολόγος στις ΜΕΘ των νοσοκομείων.

Παρόλο τον πολυσήμαντο ρόλο του αναισθησιολόγου συμβαίνει το εξής παράδοξο: το ευρύ κοινό φαίνεται να αγνοεί αυτόν τον ρόλο σε αξιοσημείωτο βαθμό. Σύμφωνα με την προηγούμενη πρόεδρο της Ελληνικής Αναισθησιολογικής Εταιρείας κ. Μαυρομάτη, το 2011 σε μια έρευνα που έγινε σε συνοδούς ασθενών στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο Αθηνών, μόνο το 49 % των αποφοίτων λυκείου και το 81 % πανεπιστημιακής εκπαίδευσης γνώριζε ότι ο αναισθησιολόγος είναι ιατρός.

Σήμερα, παρά τις αντίξοες οικονομικές συνθήκες και τις τρομερές ελλείψεις τόσο σε προσωπικό όσο και σε υλικοτεχνικό εξοπλισμό, οι Έλληνες αναισθησιολόγοι καταβάλλουν υπεράνθρωπες προσπάθειες ώστε να επιτελέσουν το λειτούργημα τους με ασφάλεια. Αυτό αποτελεί μια σημαντική προσφορά στους Έλληνες ασθενείς, αν αναλογιστούμε τις χιλιάδες επεμβάσεις που γίνονται ετησίως στην χώρα μας. Μια προσφορά που αξίζει περισσότερης αναγνώρισης”.