Οι μικρές επιχειρήσεις στη χώρα βρίσκονται σε κατάσταση ασφυξίας. Με πολλαπλές και αλλεπάλληλες επιδρομές η διεθνοποιημένη οικονομία, η καταιγιστική ορμή των τεχνολογικών αλλαγών, οι άστοχες κυβερνητικές πολιτικές, οι άστοχες επιδοτήσεις που απλά στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό, το στράγγισμα της αγοράς από ρευστότητα και τέλος τα capital controls έχουν στερήσει από τον επιχειρηματικό κόσμο την ζωντάνια την ενεργητικότητα και το πάθος του επιχειρείν. Συχνά έχουν εξαγγελθεί μέτρα σμιλευμένα για να οδηγήσουν σε μια γη της επαγγελίας και που τελικά απλά ήταν ο δρόμος για μεγαλύτερη ύφεση και περισσότερα δεινά. Με μνημόνιο ή χωρίς η τοπική επιχειρηματικότητα είναι υποχρεωμένη να σταθεί στα πόδια της ανεξάρτητα από τις αντιξοότητες που αντιμετωπίζει.
Η γη της Κρήτης έχει καεί πολλές φορές από διαφόρων μορφών επιδρομείς και καταπατητές, οι Κρήτες όμως μέσα από τη λεβεντιά και την περηφάνια το εμπορικό και επιχειρηματικό δαιμόνιο που τους διακρίνει ακόμα και σήμερα διατηρούν τη σημαία της επιχειρηματικότητας ψηλά και δεν είναι τυχαίο πως παραμένει η Κρήτη η πρώτη σε καινοτομικότητα περιφέρεια της Ελλάδας. Σίγουρα όμως αυτό δε μας φτάνει γιατί ούτε είναι αρκετό ούτε και αλλάζει τα δεδομένα που καθημερινά ζει ο Κρητικός επιχειρηματίας και κυρίως δεν μας ικανοποιεί με βάση το όραμα που έχουμε για τον τόπο μας.
Πρέπει να αναλογιστούμε αν μας ικανοποιεί το γεγονός ότι για κάθε συσκευή iphone που ζυγίζει περίπου 200 γρ, που μπαίνει στη χώρα πρέπει να εξαχθούν περίπου 200 κιλά λάδι ή 600 κιλά τομάτας για να αγοραστεί. Η παραδοσιακή οικονομία της αγροτικής παραγωγής και του αδόμητου τουρισμού δεν αρκεί πλέον. Η προστιθέμενη αξία στα προϊόντα έχει πλέον τεράστια σημασία, είτε αυτή έρχεται από το branding, είτε από την εισαγωγή τεχνογνωσίας στην παραγωγή, είτε από την εφαρμογή νέων τεχνολογιών και καινοτομιών στα προϊόντα. Δε φτάνει λοιπόν να παράγουμε, πρέπει να παράγουμε έξυπνα, αποτελεσματικά και με μεγάλη προστιθέμενη αξία. Το κυρίαρχο γεγονός στη διεθνοποιημένη οικονομία είναι ο μηδενισμός των αποστάσεων και για να εισαγάγουμε πλούτο στη χώρα πρέπει να εξαγάγουμε μέσω μεταφορών με δεδομένη τη νησιωτικότητα της περιφέρειας μας.
Πρέπει συνεπώς να εξάγουμε έξυπνα χαμηλού όγκου και βάρους και μεγάλης αξίας προϊόντα για να έχουμε ελπίδα επιτυχίας. Είναι λοιπόν απαραίτητο να στρέψουμε τα μάτια μας στην ταλαιπωρημένη νέα γενιά. Στα δημιουργικά παιδιά που φεύγουν κατά εκατοντάδες στο εξωτερικό για να αναζητήσουν μια καλύτερη μοίρα. Χρειαζόμαστε τη δημιουργικότητα και τη ζωντάνια τους. Πρέπει να τους δώσουμε δυνατότητες και ευκαιρίες να κάνουν έξυπνη την επιχειρηματικότητα, να ξεφύγουν μέσα από τις αδυνατότητες τις τεχνολογίας και να μεταμορφώσουν την καθημερινότητα και την παραγωγή μας. Είναι τουλάχιστον λυπηρό χιλιάδες νέοι με τεχνογνωσία, σημαντικές σπουδές και γνώσεις να τριγυρίζουν στις καφετέριες επαιτώντας για δουλειά την ίδια στιγμή που η τοπική παραγωγή χρειάζεται άμεσα νέες τεχνολογίες, καινοτόμες λύσεις και εκσυγχρονισμό που θα μπορούσαν οι νέοι μας να της δώσουν.
Τα λαμπρά επιστημονικά και τεχνολογικά ιδρύματα του νησιού που συμβάλλουν στο να βρίσκεται η Κρήτη στην πρώτη θέση της καινοτομίας στην Ελλάδα θα πρέπει να ενσωματωθούν στην τοπική παραγωγή και να υποστηρίξουν την προσπάθεια ριζικής αλλαγής της τοπικής οικονομίας από απλή σε έξυπνη οικονομία.
Η δημιουργία χώρων που γεννιέται επιχειρηματικότητα βασισμένη στην καινοτομία είναι περισσότερο από ποτέ απαραίτητη. Η συνεργασία όλων για τη δημιουργία νέων ευκαιριών επιχειρήσεων, προτάσεων και λύσεων είναι επιβεβλημένη.
Κάθε προσπάθεια συνεργατικών χώρων –γνωστά ως hubs, incubators, κοιτίδες επιχειρηματικότητας και εξωστρέφειας κλπ.- δίνει την ευκαιρία να δημιουργηθούν νέες ιδέες, να συνεργαστούν άνθρωποι, να βρεθούν λύσεις σε προβλήματα και να γεννηθεί νέα επιχειρηματικότητα. Προσπάθειες σαν αυτή, δεν κοστίζουν γιατί απλά δημιουργούν αξία από τη συνεργασία των ανθρώπων.
Σήμερα τα πράγματα γύρω μας έχουν γίνει αρκετά πολύπλοκα και κάθε επιχειρηματική δράση που απευθύνεται στον διεθνοποιημένο ανταγωνισμό είναι πλέον αποτέλεσμα επιστημονικής ανάλυσης και εφαρμογής. Προκειμένου ένα προϊόν ή μια υπηρεσία να είναι ανταγωνιστικό για τη διεθνή αγορά, χρειάζεται να βελτιστοποιηθεί κάθε παράμετρος. Είναι συνεπώς απαραίτητο να συνεργαστούν επιχειρηματίες, επιστήμονες, τεχνοκράτες, παραγωγοί και κάθε απαραίτητη ειδικότητα για να χτιστούν στέρεες.
Η Περιφέρεια Κρήτης τόσο μέσω του νέου σχεδιασμού ΕΣΠΑ και του στρατηγικού της προγράμματος της «Έξυπνης Εξειδίκευσης», αλλά και με άλλες δυνητικές δράσεις, οφείλει να στηρίξει την ικανότητα των επιχειρήσεων της να αναπτύσσονται σε περιφερειακές και διεθνείς αγορές και να συμμετέχουν σε διαδικασίες καινοτομίας, αξιοποιώντας στο μέγιστο εργαλεία και ευρωπαϊκά προγράμματα όπως τα COSME, HORIZON, INTERREG, MED, ERASMUS, κλπ. που θα ανοίξουν άμεσα.
Μέσα από αυτά θα δημιουργηθούν δομές και νέα κουλτούρα και εν γένει δράσεις που αποσκοπούν είτε στην επίτευξη οικονομιών κλίμακας, είτε στη διεύρυνση/διαφοροποίηση του προϊόντος, είτε στη διεύρυνση της αγοράς. Ευρωπαϊκές καλές πρακτικές αποδεικνύουν ότι δράσεις από όλα τα παραπάνω οδηγούν σε:
ανάπτυξης συνεργατικών σχημάτων, παραδείγματος χάριν, clusters, αλυσίδες αξίας, κ.α., με σκοπό την από κοινού προώθηση εργαλείων και δράσεων προβολής, marketing, logistics, branding, σχεδιασμού ή ενσωμάτωσης τεχνολογικής ή μη καινοτομίας.
Σε κλαδικές εξειδικεύσεις ή/και δράσεις αύξησης της ανταγωνιστικότητας στους κλάδους εξειδίκευσης του στρατηγικού σχεδιασμού της κάθε περιφέρειας. Πως, μέσω μελετών και ερευνών , με κατάρτιση, εξοπλισμό και υποδομές μικρής κλίμακας, ενσωμάτωση τεχνολογικής καινοτομίας, και νέων προϊόντων.
Επίσης, μέσω δράσεων επιχειρηματικής συμβουλευτικής και mentoring μπορούμε και εμείς να οδηγηθούμε:
στην αύξηση της ικανότητας των επιχειρήσεων και των εν δυνάμει επιχειρηματιών στους κλάδους εξειδίκευσης της περιφέρειας μας, να δημιουργούν και να αξιοποιούν επιχειρηματικές ευκαιρίες σε αγορές του εξωτερικού ή/και σε νέες αγορές.
Να βελτιώνουμε την ποιότητα των τελικών προϊόντων ή να αναπτύξουμε νέα προϊόντα με αξιοποίηση της συνεργασίας επιχειρηματικών και ερευνητικών φορέων.
Να αξιοποιήσουμε τα ΤΠΕ και το διαδίκτυο για εφοδιαστικές αλυσίδες, προώθηση προϊόντων, πωλήσεις, κλπ.
Να υποστηριχθεί η επιχειρηματικότητα ειδικών ομάδων πληθυσμού (πχ γυναίκες-νέοι) μέσω ενεργειών εκπαίδευσης και κατάρτισης και κυρίως λόγο της πολύ χαμηλής χρηματοπιστωτικής ικανότητας της οικονομίας μας, να αναπτύξουμε κοινά εργαλεία χρηματοδότησης επιχειρήσεων για εμπλοκή σε καινοτόμες δραστηριότητες.
Στα θέματα αυτά είμαστε δυστυχώς πολύ πίσω και οι συνεργασίες δεν είναι το δυνατό μας σημείο ως λαού. Όμως πρέπει σταδιακά να δημιουργηθεί η κουλτούρα συνεργασίας που προϋποθέτει την αυτογνωσία. Σημαντικό ρόλο σε αυτήν την κατεύθυνση παίζουν και οι σχέσεις που αναπτύσσουμε και οι συνέργιες μας με τα επιστημονικά μας ιδρύματα, το Τεχνολογικό Πάρκο Κρήτης και τα Επιμελητήρια του νησιού καθώς και τους Δήμους που οφείλουν να χαρτογραφήσουν την επιχειρηματικότητα (μορφές, δομές, ανάγκες,) που εδρεύει σε αυτούς αλλά και άλλους αναπτυξιακούς φορείς της Κρήτης.
Πρέπει δηλαδή να μάθουμε επιτέλους όλοι μας πως υπάρχουν πράγματα που δεν ξέρουμε (ο ένας για τον άλλον) και πως αυτά ακριβώς τα πράγματα που δεν γνωρίζουμε είναι η συνεκτική ουσία για κάθε συνεργασία.
* Ο Αντύπας Σηφάκης είναι αντιπεριφερειάρχης Κρήτης
