Διαβάζοντας στο Facebook, όπου έκαστος μπορεί να εξωτερικεύει και να δημοσιοποιεί τις σκέψεις του, ξεχώρισα και την παρακάτω (μάλλον ρητορική) ερώτηση, προερχόμενη από νέο με ιεραποστολικές τάσεις, ασφαλώς όμως, νέο σκεπτόμενο και προβληματιζόμενο: «Πραγματικά αναρωτιέμαι πόσο μπορεί να στοιχίζει η όλη έρευνα (της NASA) στον Άρη, που είχε σαν αποτέλεσμα πολύ πρόσφατα να βρούμε ότι υπάρχει νερό εκεί. Και πόσο θα στοίχιζε να φέρουμε νερό σε όλες τις περιοχές της γης που δεν έχουν;».

Καλή ερώτηση… Όμως, αντί να ανατρέχουμε «σε όλες της περιοχές της γης», στο νου μου έρχεται η περίπτωση του φράγματος Αποσελέμη, η κατασκευή του οποίου –όπως διάβασα- άρχισε να συζητείται και να σχεδιάζεται από το 1975, δηλ. σαράντα χρόνια πριν. Η κατασκευή του είχε προαναγγελθεί από τέσσερις πρωθυπουργούς (αξίζει να γίνει καταμέτρηση και των εξαγγελιών για το αεροδρόμιο Καστελίου). Θεωρητικά το φράγμα έχει ολοκληρωθεί, κατασκευαστικά και είναι θαύμα που έστω και με αυτήν τη χρονική οδύσσεια, η περαίωση του έργου προηγήθηκε της κατάκτησης του Άρη από τον άνθρωπο. Αυτό σημαίνει ότι η NASA θα πρέπει να ξοδέψει ακόμα πακτωλούς χρημάτων για να μπορέσει ο άνθρωπος να πατήσει το έδαφος του Κόκκινου πλανήτη. Από την άποψη αυτή, ο προβληματιζόμενος νέος έχει μια σωστή τοποθέτηση. Αν, όμως, ο ρυθμός της προόδου των έργων υδροδότησης σε όλο τον κόσμο είναι «εφάμιλλος» του προαναφερθέντος τοπικού έργου και λαμβάνοντας υπόψη ότι γενικά αναφερόμαστε σε υπανάπτυκτες χώρες (όπως τη δική μας), τότε είναι μάλλον ή βέβαιον ότι για να ολοκληρωθεί η ευγενής σκέψη του νέου, θα υπάρξει μεγάλη καθυστέρηση…

Τώρα … σχετικά με την προαναγγελθείσα και πολλά υποσχόμενη συνέντευξη τύπου της NASA, μάλλον «ώδυνεν όρος και έτεκεν μυν». Το ερωτηματικό ήταν η πομπώδης προ-αναγγελία, που συνεπάγεται ότι κάτι εκπληκτικά νέο και σημαντικό θα ανακοινωθεί. Τελικά, ήταν μάλλον μια επιβεβαίωση, παρά ανακάλυψη. Υπάρχει, λέει, νερό στον Άρη. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να βρεθεί ζωή εκεί, αφού προϋπόθεση για τη δημιουργία ζωής, όπως την ξέρουμε στη Γη, είναι το νερό. Όμως, νερό –γάργαρο- πάνω στην επιφάνεια του πλανήτη δεν μπορεί να υπάρξει, για δύο λόγους. Αν μπορούσαμε να ανοίξουμε ένα δοχείο με νερό στον Άρη, η μία πιθανότητα θα ήταν να εξατμιστεί, αφού σχεδόν δεν υπάρχει ατμόσφαιρα ή είναι εξαιρετικά αραιή. Η άλλη, θα ήταν το νερό να γίνει πάγος, λόγω των χαμηλών, υπό το μηδέν θερμοκρασιών, εκεί. Όμως, η ζωή (τύπου Γης) απαιτεί νερό σε υγρή μορφή, άρα; Υπάρχει, όμως και μια χαραμάδα ελπίδας… Όταν στο νερό διαλύσουμε αλάτι (ας πούμε, αλάτι μαγειρικό… ό,τι μάρκας και αν είναι!), τα όρια της υγρής φάσης του νερού επεκτείνονται. Δηλ. το … αλατόνερο βράζει πάνω από τους εκατό βαθμούς και πήζει κάτω από τους μηδέν βαθμούς –Κελσίου. Έτσι, όσο περισσότερο αλάτι διαλύουμε στο νερό, τόσο εκείνο δυσκολεύεται να πήξει (γι’ αυτό και σε μέρη που η θερμοκρασία κατεβαίνει χαμηλά, για την αποφυγή δημιουργίας πάγου, σκορπούν αλάτι στους δρόμους). Με αυτή τη συλλογιστική, μπορούμε να έχουμε νερό σε υγρή μορφή στις χαμηλές θερμοκρασίες της επιφάνειας του κόκκινου πλανήτη. Όμως … φρούδες οι ελπίδες για ζωή, καθότι πώς να αναπτυχθεί ζωή μέσα σε μια τέτοια «υπερ-άλμη»; Όλοι έχουμε στην εμπειρία μας, ότι για να συντηρήσουμε διάφορα προϊόντα και να μην αποσυντεθούν από μικροοργανισμούς, τα βάζουμε στην άλμη. Τα άλατα, με τα ιόντα τους δεσμεύουν τα μόρια του νερού και έτσι, ακόμα και αν υπάρχουν μικροοργανισμοί, πεθαίνουν από … δίψα δηλ. αφυδατώνονται. Πώς να δημιουργηθεί, λοιπόν, ζωή μέσα σ’ αυτή την … «υγρή έρημο»;

Όμως, η επιστήμη μπορεί να μας εκπλήξει, όπως και η ίδια μένει έκπληκτη και εκστατική σε αρκετές περιπτώσεις. Αν και προχωρεί με μικρά αλλά σταθερά βήματα και χτίζει το οικοδόμημά της «πετραδάκι – πετραδάκι», κάποια στιγμή … να σου και πέφτει από τον ουρανό ένα έτοιμο «προ-κατ» οικοδόμημα, άλλοτε από τον αρχιτέκτονα Newton, άλλοτε από τον Einstein και όλα τα μέχρι στιγμής γνωστά, ανατρέπονται. Ας μην είμαστε, λοιπόν, δογματικοί. Πάντως, όταν λέμε ζωή στον Άρη, ας ξεχάσουμε το μικρά πράσινα (ή άλλου χρώματος) ανθρωπάκια. Αυτό το έχουμε ξεκαθαρίσει. Λέγοντας ζωή στον Άρη, ελπίζουμε στην ανεύρεση κάποιων βακτηρίων, (όχι ιών, γιατί οι ιοί χρειάζεται να υπάρχουν κύτταρα για να πολλαπλασιαστούν) δηλ. κατώτερων μορφών ζωής, που μπορεί να δημιουργήθηκαν εκεί και να κατορθώνουν να επιζούν σε κάποιες ρωγμές βράχων ή κάπου κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Κι αυτό, επειδή η έλλειψη ατμόσφαιρας και του γνωστού προστατευτικού στρώματος του όζοντος, οι ανεμπόδιστες υπεριώδεις ακτινοβολίες σκοτώνουν οποιαδήποτε απροστάτευτη μορφή ζωής.

Ας υποθέσουμε, όμως, ότι σε κάποιο δείγμα από τον Άρη, οι επιστήμονές μας εντοπίζουν ένα είδος βακτηριδίου. Αφού θα αναπτύχθηκε σε υδάτινο περιβάλλον θα έχει την κυτταρική μεμβράνη του, τα μιτοχόνδριά του, τη συσκευή Golgi και το ενδοπλασματικό του δίκτυο μέσα στο κυτταρόπλασμα και κάπου θα έχει ένα πυρήνα με το DNA του. Και λοιπόν; Το νέο που θα προκύψει θα είναι ένα ακόμα όνομα. Έστω: Bacterium Marsii. Αυτά… Προσοχή, όμως. Το ότι υπάρχει ζωή στον Άρη … είναι βέβαιο. Όμως, η ζωή αυτή έχει έρθει από τη Γη. Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι δεν πρέπει να «μολύνουμε» τον εκτός Γης χώρο (γιατί τον επί Γης και που το ξέρουμε… τι έγινε; Τι αποτρέψαμε;). Όλα τα αντικείμενα που προορίζονται να ταξιδέψουν εκτός του πλανήτη μας αποστειρώνονται, αλλά με τα μικρόβια ποτέ δεν ξέρει κανείς. Η ειρωνεία θα είναι, λοιπόν, να μας έρθει δείγμα από τον Άρη και να προβληματιζόμαστε αν είναι … «αντιδάνειο», όπως λένε οι φιλόλογοι – από τη Γη!!! Δηλ. το στείλαμε εκεί με τα διαστημόπλοιά μας και μας ήρθε πίσω … Αρειανό. Κάτι δηλ. όπως παλιότερα… ο «θείος από την Αμερική!!!». Και τα μικρόβια (ίσως λόγω μεγέθους) δεν έχουν ταμπέλες που να γράφουν Made on Earth. Οπότε, άντε να ξεκαθαρίσουν οι ειδικοί τα περί της προέλευσής τους…

Επίλογος… Η ανακοίνωση της NASA ίσως και να ήταν στοχευμένη, χρονικά. Κακοπροαίρετα προγραμματισμένη… «ξένος δάκτυλος», που λέμε! Συνέπεσε με την επίσκεψη του πρωθυπουργού μας στο άντρο της φιλελεύθερης οικονομίας, όπου μεταξύ άλλων, μίλησε και σε ελληνο-αμερικανούς και άλλους επενδυτές. Δεν θα συμφωνήσω με τους επικριτές του για το ότι μίλησε στα αγγλικά, γλώσσα που μπορεί να μην κατέχει άριστα … όμως είναι επαρκέστατος και το μήνυμα πέρασε. Το πρόβλημα δεν ήταν η γλώσσα. Ήταν που δεν είχε τίποτα δελεαστικό να τους πει, πέρα από αοριστολογίες. Τι ελκυστικό να τους έλεγε; … για τις Σκουριές, για τα αεροδρόμια, για το φορολογικό σύστημα;

Συγκρατώ μια φράση του κ. Τσίπρα, που δεν έλαβε την ανάλογη δημοσιότητα στα ΜΜΕ. Είπε προς τους επενδυτές: «… η Ελλάδα σας χρειάζεται… είτε είστε δεξιοί, είτε αριστεροί!!!!». Στο σημείο αυτό οι άνθρωποι θα κοιτάχτηκαν μεταξύ τους με διπλή απορία. Πρώτο, μήπως υπάρχει ανάμεσά τους κάποιος επιτυχημένος επιχειρηματίας στις ΗΠΑ, που να είναι κρυπτο – αριστερός … και δεύτερο, μήπως ο κ. Τσίπρας έρχεται από άλλο πλανήτη!!! Μάλλον θα κατέληξαν στο δεύτερο… Είναι εντελώς ακατανόητο, στις ΗΠΑ και ιδιαίτερα στην καρδιά της Νέας Υόρκης, να υπάρχει επιχειρηματίας … αριστερός. Εξάλλου ο όρος «αριστερός» δεν χρησιμοποιείται στην Αμερική, τουλάχιστον με την έννοια που του αποδίδουμε, εδώ. Έτσι, η μεγαλοψυχία του πρωθυπουργού μας έπεσε στο κενό και επιπλέον έκαμε μιαν αναφορά στο «αριστερό», που δεν είναι κι ούτε ήταν ποτέ ελκυστικό, στην Αμερική. Το βέβαιο είναι ότι όχι μόνο δεν πρόκειται να έρθουν επενδυτές με τις παρούσες συνθήκες, αλλά και πολλοί από τους επιστήμονές μας, που φεύγουν για άλλες χώρες, θα δηλώσουν υποψηφιότητα για να μεταβούν … στον Άρη!

[email protected]