Της Λίλιαν Δαφερμάκη

Στις αρχές τις νέας χρονιάς αναμένεται να επιστρέψει η Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη στο φυσικό της χώρο, στο ανακαινισμένο κτίριο Αχτάρικα, μετά τον πολυετή “εξοστρακισμό” της σε άλλους χώρους προκειμένου να προχωρήσει η στατική αποκατάσταση και ανακαίνιση του ιστορικού κτιριακού συγκροτήματος καθώς χθες ο δήμαρχος κ. Βασίλης Λαμπρινός υπέγραψε τη σύμβαση για την εγκατάσταση των επίπλων στο ιστορικό κτίριο.

Το έργο θα εκτελεστεί σε δύο φάσεις, και αναμένεται να τελειώσει στις αρχές της χρονιάς, ώστε μέσα στον Ιανουάριο να ολοκληρωθεί η εγκατάσταση όλων των τμημάτων της Βικελαίας. Το συνολικό κόστος που αφορά τον υλικοτεχνικό εξοπλισμό της Βικελαίας ξεπερνά το 1.100.000 ευρώ και καλύπτεται στο σύνολο του από το πρόγραμμα ΕΣΠΑ.

Όπως είναι γνωστό, η διαδικασία έχει περάσειαπό σαράντα κύματα, αφού χρειάστηκε να γίνουν συνολικά τρεις διαγωνιστικές διαδικασίες μέχρι να καταλήξουμε σε ανάδοχο. Οι δύο πρώτες ακυρώθηκαν, αφού την πρώτη φορά ο διαγωνισμός κρίθηκε άγονος λόγω της συμμετοχής ενός μειοδότη που είχε μάλιστα δώσει εξαιρετικά χαμηλή έκπτωση της τάξεως του 2% και τη δεύτερη φορά ανέκυψε το γνωστό πρόβλημα με τα πλαστά πιστοποιητικά. Τα πράγματα ξεμπλόκαραν στην τρίτη διαγωνιστική διαδικασία που τερματίστηκε χθες με την υπογραφή της σύμβασης από το δήμαρχο Ηρακλείου Β. Λαμπρινό με τον ανάδοχο, προκειμένου να ξεκινήσει η προμήθεια όλων των επίπλων που εκτιμάται ότι θα έχει τελειώσει μέσα σε ένα τρίμηνο.

Όπως είναι γνωστό, η συνολική απόδοση του κτιρίου για τις ανάγκες της Βικελαίας αποτελούσε πάγιο αίτημα της τοπικής κοινωνίας που συγκέντρωσε περισσότερες από 6.000 υπογραφές πολιτών, ανάμεσα τους και κορυφαίων προσωπικοτήτων του πνεύματος και της τέχνης, που ζητούσαν πιεστικά οι χώροι της Βικελαίας να αποδοθούν αποκλειστικά για την κάλυψη των αναγκών της. Το ερώτημα βέβαια που μένει να απαντηθεί είναι εάν τελικά το ιστορικό κτίριο Αχτάρικα όπως έχει διαμορφωθεί μετά την ανακαίνιση που κράτησε περισσότερο από επτά χρόνια, μπορεί πραγματικά να καλύψει τις ανάγκες της Βικελαίας, αφού η νέα πραγματικότητα που έχει δημιουργηθεί στο εσωτερικό του, φαίνεται ότι εγείρει ζητήματα. Το πρώτο από αυτά είναι ότι έγινε μια εξαιρετικά γενναιόδωρη στατική ενίσχυση, που περιέλαβε μεταξύ άλλων τη θεαματική αύξηση της διατομής των κολονων που στηρίζουν το κτίριο όπως και της τοιχοποιίας του συνολικά, γεγονός που σηματοδοτεί δραστικές αλλαγές στο εσωτερικό του κτιρίου. Το δεύτερο είναι ότι η διαμόρφωση των εσωτερικών χώρων της Βικελαίας δεν έγινε στο πλαίσιο μιας ειδικού ~τύπου αρχιτεκτονικής μελέτης που να προσδιορίζει με ακρίβεια τις πραγματικές ανάγκες της Βιβλιοθήκης και να δημιουργεί τις προυποθέσεις ώστε να “κουμπώνουν” στη νέα διαμόρφωση του κτηρίου. Ήταν άλλωστε γνωστή η θέση της πρώην δημοτικής αρχής, που “φλέρταρε” ευθέως με την εγκατάσταση καταστημάτων εστίασης -όχι μόνο στους ισόγειους χώρους του κτιρίου- αντιλαμβανόμενη τη χρήση του Αχτάρικα μέσα από το πρίσμα της ισχυρής οικονομικής ανταπόδοσης που μπορούσαν να εξασφαλίσουν οι εμπορικές χρήσεις. Μέσα στο σκηνικό αυτό, η σημερινή δημοτική αρχή καλείται να διαχειριστεί το κρίσιμο ζήτημα της νέας εσωτερικής διαμόρφωσης του κτιρίου.

Αποτελεί ζητούμενο για τη δημοτική αρχή να αξιοποιήσει στο μέγιστο τους χώρους της Βιβλιοθήκης ώστε να αναπτυχθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο οι πραγματικές ανάγκες της Βικελαίας που αποτελεί ένα από τα κορυφαία πνευματικά ιδρύματα του τόπου μας με διεθνή ακτινοβολία, καθώς οι συλλογές της εκτείνονται από τα αρχεία του Δούκα της Κρήτης και των νοταρίων του Χάνδακα έως τα οθωμανικά αρχεία και τα αρχεία της Δημογεροντίας, παλαίτυπα του 15ου αι., τα αρχεία του δωρητή Δ. Βικέλα, των Γιώργου Σεφέρη, Γιώργου Σαραντάρη, Μάρκου Αυγέρη κ.ά., χειρόγραφα, πίνακες ζωγραφικής, σειρές περιοδικών και εφημερίδων, φωτογραφίες, χαρακτικά, οπτικοακουστικά τεκμήρια κ.ά.

Στο πλαίσιο αυτό, όπως έχει στο παρελθόν ξεκαθαρίσει η αντιδήμαρχος Πολιτισμού κ. Αριστέα Πλεύρη, στους υπόγειους χώρους του κτιρίου εκτιμάται ότι θα γίνει η εγκατάσταση του βιβλιοστασίου, αφού πρώτα αντιμετωπισθούν κάποια ζητήματα που σχετίζονται με την υγρασία που εμφανίζουν κάποια σημεία. Όπως η ίδια εξηγεί από το σημείο όπου εντοπίζεται υγρασία περνάει το κανάλι που τροφοδοτεί με νερό το μνημείο των Λιονταριών. Στο σημείο αυτό υπάρχει ο σχεδιασμός να τοποθετηθούν αφυγραντήρες που θα δώσουν οριστική λύση στο πρόβλημα.

Σε ό,τι αφορά το ισόγειο τμήμα του Αχτάρικα, έχει ξεκαθαρίσει ότι το βιβλιοπωλείο των εκδόσεων της Βικελαίας θα βρίσκεται στην είσοδο του κτιρίου, από την πλευρά της πλατείας των Λιονταριών, και το γωνιακό τμήμα θα λειτουργήσει ως βιβλιοκαφέ και θα έχει μια σύγχρονη λειτουργία ώστε να μπορεί να φιλοξενεί δράσεις που συνάδουν με το χαρακτήρα τής δηλαδή βιβλιοπαρουσιάσεις, ομιλίες, εκδηλώσεις κ.ά. Αντίστοιχα το παιδικό τμήμα της Βικελαίας θα εγκατασταθεί στο χώρο που έχει διαμορφωθεί δίπλα από τον εσωτερικό διάδρομο του Αχτάρικα, ώστε να είναι εύκολα προσβάσιμο. Σε ό,τι αφορά τη χωροθέτηση των υπόλοιπων λειτουργιών της Βικελαίας, ο τελικός σχεδιασμός θα προκύψει σε συνεργασία με τους εργαζόμενους που γνωρίζουν το υλικό που διαθέτει και θα κληθούν να διατυπώσουν τις απόψεις τους για τον καλύτερο τρόπο με τον οποίο μπορεί να κατανεμηθεί.

Η αντιδήμαρχος Πολιτισμού υπογραμμίζει ότι για την ίδια κορυφαίοι στόχοι είναι εκτός από την καταλογογράφηση των βιβλίων της Βικελαίας και η ολοκλήρωση της ψηφιοποίησης του βενετσιάνικου αρχείου, του τουρκικού αρχείου, και του γερμανικού αρχείου του Φράιμπουργκ, που θα πρέπει με κάθε τρόπο να δρομολογηθούν.