Η εκλογική αναμέτρηση της 20ής Σεπτεμβρίου είναι η 65η στην ιστορία των εκλογών για την ανάδειξη των μελών του Ελληνικού Κοινοβουλίου από το 1844 και η 35η στην εκλογική ιστορία της Κρήτης από τον Μάιο του 1915, όταν οι Κρήτες ψήφισαν για πρώτη φορά σε πανελλαδική κάλπη, μετά την ένωσή τους με την Ελλάδα, το 1913.
Η μάχη ωστόσο της προσεχούς Κυριακής παρουσιάζει την πρωτοτυπία οι ηγέτες των δύο μεγαλύτερων αντιπάλων κομμάτων (ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ) Αλέξης Τσίπρας και Βαγγέλης Μεϊμαράκης και ο αρχηγός ενός μικρού κόμματος των Ανεξάρτητων Ελλήνων (ΑΝ.ΕΛ) Πάνος Καμμένος, αλλά και ο επικεφαλής ενός ακόμη μικρότερου, του Ενιαίου Παλλαϊκού Μετώπου (ΕΠΑΜ), Δημήτρης Καζάκης, να διασταυρώνουν τα ξίφη τους σε μια και την αυτή εκλογική περιφέρεια. Το Ηράκλειο.
Το φαινόμενο είναι μοναδικό στην εκλογική ιστορία της χώρας. Ποτέ άλλοτε δεν υπήρξε τέτοιος “συνωστισμός” αντιπάλων ηγετών σε μια εκλογική περιφέρεια και μάλιστα της επαρχίας.
Από τους τέσσερις όμως μονομάχους της Κυριακής στις κάλπες του Ηρακλείου, μόνο ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης έχει σχέση με το Ηράκλειο.
Ο ίδιος έχει γεννηθεί στην Αθήνα. Είναι όμως Ηρακλειώτικης καταγωγής και η οικογένειά του συνδέεται στενά με την εθνική και πολιτική ιστορία του Ηρακλείου.
Συναισθηματικοί και πολιτικοί λόγοι
Ένας πρόγονος του Βαγγέλη Μεϊμαράκη, ο Νικόλαος Μεϊμαράκης, σφαγιάστηκε από τους Τούρκους το απόγευμα της 25ης Αυγούστου 1898, κατά τη διάρκεια της φοβερής σφαγής 300 περίπου Ηρακλειωτών, 17 Βρετανών στρατιωτών και του υποπροξένου της Βρετανίας Λυσίμαχου Καλοκαιρινού και πέρασε έτσι στο πάνθεον των Μαρτύρων της Κρήτης για την Ελευθερία του Κρητικού Λαού.
Ο πατέρας, εξάλλου, του Βαγγέλη Μεϊμαράκη, Ιωάννης Μεϊμαράκης, δικηγόρος, γεννημένος στο Ηράκλειο, εθεωρείτο από τους σημαντικότερους παράγοντες της δεξιάς στην πόλη και είχε εκλεγεί βουλευτής Ηρακλείου τον Νοέμβριο του 1963 με το ψηφοδέλτιο της ΕΡΕ. Ενώ ο θείος του Βαγγέλη Μεϊμαράκη, Βασίλειος Μεϊμαράκης, δικηγόρος κι αυτός, είχε εκλεγεί βουλευτής Ηρακλείου του Λαϊκού Κόμματος τον Δεκέμβριο του 1915, τον Νοέμβριο του 1926, τον Σεπτέμβριο του 1932 και τον Ιανουάριο του 1936.
Η κάθοδος, επομένως, του Βαγγέλη Μεϊμαράκη στο Ηράκλειο κατά τις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου ως ηγέτη της κεντροδεξιάς “Νέας Δημοκρατίας”, είναι συνεπής προς την οικογενειακή του παράδοση και έχει να κάνει, σε σημαντικό βαθμό, με καθαρά συναισθηματικούς λόγους.
Άλλωστε, ο νυν αρχηγός της ΝΔ αισθανόταν πάντοτε Κρητικός και μάλιστα “Καστρινός”, πράγμα που διαδήλωνε επανειλημμένως με την κοινωνική συμπεριφορά του, τα ταξίδια του στο Ηράκλειο, τον χρόνο παραμονής του σ΄ αυτό και τις κοινωνικές, ανθρώπινες σχέσεις του με Ηρακλειώτες.
Έχει όμως και πολιτικής φύσεως σημασία η κάθοδος του Βαγγέλη Μεϊμαράκη ως υποψήφιου στο Ηράκλειο, πέραν της υποψηφιότητάς του στην εκλογική περιφέρεια της Β΄ Αθηνών, στην οποία πολιτευόταν πάντοτε.
Οι “πιέσεις” Μεϊμαράκη
Επειδή το Ηράκλειο, αν και “προμαχώνας” του κεντρώου χώρου, έχει υπολογίσιμες δεξιές δυνάμεις, ένα μέρος των οποίων έχει διαρρεύσει προς τους “Ανεξάρτητους Έλληνες” (αμιγώς δεξιό κόμμα), μικρότερο προς την ακροδεξιά “Χρυσή Αυγή” και προς το μάλλον Κεντροδεξιό “Ποτάμι”, με την κάθοδό του στο ψηφοδέλτιο της ΝΔ Ηρακλείου, ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης (με το κεντροδεξιό “προφίλ” του) επιδιώκει την επάνοδο στις τάξεις του κόμματος του οποίου ηγείται, όλων, ή τουλάχιστον των περισσοτέρων από τους αποστατήσαντες ψηφοφόρους του προς καθαρά δεξιούς ή ακροδεξιούς χώρους.
Από την άποψη αυτή, η απόφαση του Βαγγέλη Μεϊμαράκη, να είναι υποψήφιος στο Ηράκλειο για να ασκήσει, μεταξύ άλλων, “πίεση” και προς τη “Χρυσή Αυγή” και να στερήσει απ΄ αυτήν αριθμό ψηφοφόρων, αποτελεί προσφορά προς το δημοκρατικό μας πολίτευμα.
Ενώ η “πίεση” που ασκεί προς τους ΑΝ.ΕΛ. και το ΠΟΤΑΜΙ εντάσσεται στα πλαίσια της θεμιτής πολιτικής στρατηγικής, σύμφωνα με λειτουργία των κομμάτων στις Δημοκρατίες.
Η έλξη της ηγεσίας Μεϊμαράκη θεωρείται επιτυχής, όπως προκύπτει από τον μεγάλο βαθμό συσπείρωσης της ΝΔ (85%). Ενώ στο Ηράκλειο είναι προφανής και από την προσχώρηση στη ΝΔ του τέως βουλευτή των ΑΝ.ΕΛ Κώστα Δαμαβολίτη, γεγονός που εξηγεί την απόφαση του Πάνου Καμμένου να είναι επικεφαλής του συνδυασμού του κόμματός του στο Ηράκλειο.
Με την κάθοδό του στο Ηράκλειο, ο Πάνος Καμμένος ελπίζει να ελαχιστοποιήσει τις απώλειές του, σε τοπικό επίπεδο, προς τη ΝΔ και να επανεκλέξει βουλευτή, ενώ φαίνεται να διευκολύνει και τον κυβερνητικό σύμμαχό του (ΣΥΡΙΖΑ) στην αντιπαράθεσή του με τη ΝΔ, η οποία, όπως σε όλη τη χώρα, έτσι και στο Ηράκλειο, ειδικά στο τελευταίο, φαίνεται να υφίσταται συνδυασμένη επίθεση από δεξιά και αριστερά.
Μάχη μέχρις εσχάτων
Με την πανελλαδικής κλίμακας αντιπαράθεση μεταξύ ΝΔ και ΑΝ.ΕΛ (επιθετική από πλευράς ΝΔ και αμυντική από πλευράς ΑΝ.ΕΛ), που πήρε έντονη μορφή στο “ντιμπέιτ” των πολιτικών αρχηγών στην τηλεόραση, την περασμένη εβδομάδα, με τους οξείς διαξιφισμούς μεταξύ Μεϊμαράκη και Καμμένου, με τον δεύτερο να επιδιώκει την πρόκλησή τους, παίρνει ιδιαίτερη διάσταση με την υποψηφιότητα των δύο στη Β΄ Αθηνών και κυρίως στο Ηράκλειο.
Από αυτή τη σύγκρουση ο Μεϊμαράκης προσδοκά να εξουθενώσει τους ΑΝ.ΕΛ σε σημείο ώστε να μη συγκεντρώσουν πανελλαδικά το 3% (απαραίτητο ποσοστό εισόδου στη Βουλή) και ο Καμμένος να αποτρέψει ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Με δεδομένο ότι το Ηράκλειο είναι ένα από τα μεγαλύτερα “κάστρα” της κεντρώας παράταξης, η υποψηφιότητα του Βαγγέλη Μεϊμαράκη σ΄ αυτό μπορεί να ερμηνευτεί και σαν πρόσθετη ενέργεια να ενισχύσει την εικόνα του ως του αρχηγού της ΝΔ που θα επαναπροσδώσει στο κόμμα που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής την κεντροδεξιά του ταυτότητα.
Ως κεντροδεξιό κόμμα, η ΝΔ έχει δυνατότητα διείσδυσης στους συντηρητικούς κεντρώους κύκλους του Ηρακλείου, που και επιρροή μεγάλη έχουν και σημαντικό πολιτικό ρόλο έχουν ασκήσει στο παρελθόν. Οι κύκλοι αυτοί υφίστανται εδώ και ένα χρόνο ιδιαίτερη πίεση από το ΠΟΤΑΜΙ του Κρητικού (Χανιώτικης καταγωγής) Σταύρου Θεοδωράκη.
Η υποψηφιότητα του κεντροδεξιού Μεϊμαράκη στο Ηράκλειο στοχεύει, συνεπώς, και στη μείωση της επιρροής και τον περιορισμό της διείσδυσης του κεντρογενούς Θεοδωράκη στους συντηρητικούς, μετριοπαθείς κεντρώους της πόλης και του Νομού και φυσικά στις ίδιες τις γραμμές της ΝΔ.
Οι στόχοι του Τσίπρα
Στον ίδιο όμως εκλογικό κεντρώο και συντηρητικό χώρο του Ηρακλείου στοχεύει και ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας, μετά κυρίως την αλλαγή της πολιτικής του στο ζήτημα του μνημονίου, την εκδήλωση μιας εντονότερης φιλοευρωπαϊκής στάσης και την απόφαση παραμονής της χώρας στην Ευρωζώνη, σημεία στα οποία διαφώνησε η ομάδα Λαφαζάνη, η οποία δημιούργησε τη “Λαϊκή Ενότητα”, η οποία στο Ηράκλειο έχει υπέρ αυτής το ότι ένας από τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, ο Μιχ. Κριτσωτάκης που εκλεγόταν από το 2009 μ΄αυτόν, ανήκει τώρα στην ΛΑ.Ε και ηγείται του ψηφοδελτίου της στο Νομό.
Η ανάλυση αυτή επιτρέπει την ερμηνεία, ότι η κάθοδος του Αλέξη Τσίπρα ως υποψήφιου στο Ηράκλειο έχει τρείς στόχους, κυρίως.
Πρώτος στόχος είναι η ενίσχυση της προσπάθειας διείσδυσης του ΣΥΡΙΖΑ στους παλιούς κεντρώους συντηρητικούς κύκλους του Νομού και ιδίως του ΠΑΣΟΚ, στους οποίους επιχειρούν επίσης να διεισδύσουν τόσο η ΝΔ, όσο και το ΠΟΤΑΜΙ.
Το γεγονός εξάλλου ότι το μεγαλύτερο μέρος της βάσης του ΠΑΣΟΚ που έχει μετακομίσει στον ΣΥΡΙΖΑ, βρίσκεται, μετά την εκλογή της Φώφης Γεννηματά ως αρχηγού του κόμματος που ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου, υπό την πίεση της επανάκαμψης σ’ αυτό, εξηγεί τον δεύτερο στόχο της καθόδου του Αλέξη Τσίπρα σε μια κατ΄ εξοχήν ΠΑΣΟΚγενή περιοχή, όπως το Ηράκλειο. Δεύτερος δηλαδή στόχος του Τσίπρα, με την υποψηφιότητά του στο Ηράκλειο, είναι σταθεροποίηση στο στρατόπεδο του ΣΥΡΙΖΑ των από το 2012 ψηφοφόρων του που προέρχονται από το ΠΑΣΟΚ και ο περιορισμός ενδεχομένης τάσης τους να επιστρέψουν στο κόμμα που ψήφιζαν στο παρελθόν.
Τρίτος στόχος του Α. Τσίπρα είναι η συγκράτηση ψυφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ Ηρακλείου εντός των κομματικών “τειχών” του, διότι “μετά την ίδρυση της “Λαϊκής Ενότητας” (ΛΑ.Ε) και την προσχώρηση σ΄ αυτήν του Μιχ. Κριτσωτάκη, και της επιρροής σε μερίδα ψηφοφόρων του Ηρακλείου της υποψήφιας μεν στη Β΄ Αθηνών, αλλά Ηρακλειώτισσας, Νάντιας Βαλαβάνη, υπάρχει ενδεχόμενο, μέρος αυτών να μετακινηθούν προς το μάλλον ακραίο αριστερό κόμμα του Παν. Λαφαζάνη που τάσσεται υπέρ της δραχμής και της εξόδου από την Ευρωζώνη.
“Κυριακή κοντή γιορτή”
Η “Λαϊκή Ενότητα” όμως αντιμετωπίζει στο Ηράκλειο τον κίνδυνο να χάσει ψηφοφόρους που πιθανόν να μετακινούνταν προς αυτήν από τον ΣΥΡΙΖΑ, ή ακόμη και από το ΚΚΕ, προς το Ενιαίο Παλλαϊκό Μέτωπο (Ε.ΠΑ.Μ.), ο ηγέτης του οποίου οικονομολόγος (ΑΣΟΕΕ) Δημήτρης Καζάκης κατέρχεται επικεφαλής του Ηρακλειώτικου ψηφοδελτίου του.
Παρά τον “υπαινιγμό” του ονόματός του, ο Δημ. Καζάκης είναι Μεσσήνιος και η μόνη σχέση του με το Ηράκλειο είναι μέσω της συζύγου του, πολιτικού μηχανικού Δώρας Καπετανάκη, από το Τυμπάκι.
Ο έντονα αντιμνημονιακός χαρακτήρας του Ε.ΠΑ.Μ απειλεί και για λίγους έστω ψήφους να τραβήξει το “χαλί” κάτω από τα πόδια της ΛΑ.Ε στο Ηράκλειο, πόλη που θεωρείται μια από τις μεγαλύτερες “δεξαμενές” αντιμνημονιακών ψηφοφόρων. Γεγονός πάντως είναι ότι το ΕΠΑΜ στο Ηράκλειο, όπως και στις άλλες περιφέρειες της χώρας που κατεβάζει συνδυασμούς, απειλεί να προκαλέσει προβλήματα όχι μόνο στη ΛΑ.Ε, αλλά και στο ΚΚΕ.
Η Κυριακή όμως, 20 Σεπτεμβρίου, είναι πολύ κοντά. Έφθασε. Και όπως λέει η παροιμία “Κυριακή κοντή γιορτή”. Κατ΄ αυτήν θα επιβεβαιωθούν και δικαιωθούν, ή θα διαψευσθούν, οι εκτιμήσεις, επιδιώξεις και στοχεύσεις των Επιτελείων των κομμάτων, οι ηγέτες των οποίων είναι επικεφαλής των ψηφοδελτίων τους στο Ηράκλειο, εκλογική περιφέρεια που μοιάζει με μεγάλη “σκακιέρα” στην οποία παίζεται μια παρτίδα από παίκτες με στρατηγική αντίληψη, γερά νεύρα και τολμηρές επινοήσεις κατά τις κινήσεις τακτικής τους.
* Ο Τίτος Αθανασιάδης είναι δημοσιογράφος
