«Δηλαδή, πρέπει να συμβεί κάτι, το απαιτεί η εποχή μας. Αυτή την αίσθηση την έχουν οι πάντες, όχι μόνον οι πολιτικοί. Την εποχή διακρίνει μια προσωρινότητα που κανένας δεν μπορεί να την αντέξει για πολύ». 2
-Θεία μου, τι κάνεις, χαθήκαμε...
-Όπως και παλιά έχω μπερδευτεί, γιέ μου, και τώρα, την εποχή των τελευταίων μηνών(!). Γιατί σήμερα, κάθε μήνας, κάθε βδομάδα σχεδόν βιώνεται σαν μια εποχή στην κόλαση, στον παράδεισο ή και στα δυο μαζί, δεν έχει σημασία. Μια εποχή των παραλογισμών...
-Εγώ πιστεύω πως τίποτα από όσα γίνονται δεν είναι παράλογο. Όλα συνδέονται με μια λεπτή λεπτότατη κλωστή εξάρτησης και αλληλεπίδρασης.
-Μα τι μου λες;..κλωστές, συνδέσεις και παράλογα...
-Θεία μου αγαπημένη, ανήκουμε σε μια εποχή, που ο καθένας θεωρεί τον εαυτό του έξυπνο, αλλά όλοι μαζί νιώθουμε άχρηστοι, άγονοι, αναποτελεσματικοί, όπως συμβαίνει σ' όλες εκείνες τις εποχές, ακριβώς λίγο πριν τις μεγάλες αλλαγές, που φέρνουν οι μεγάλοι πόλεμοι, οι επαναστάσεις, πετυχημένες ή όχι, η πείνα, οι κατατρεγμοί κι είναι υπέροχο και φοβιστικό συνάμα να παρατηρείς τους ανθρώπους σε τέτοιες περιόδους κρίσης. Όλοι θέλουν να είναι πρωταγωνιστές ή αισθάνονται πως παίζουν ρόλο σημαντικό στην ιστορία. Σίγουρα όμως όλοι τους ζούνε την ιστορία κι αυτό τους κάνει κοντόθωρους λιγάκι.
-Κάθε άνθρωπος, γιε μου, νομίζει πως η ιστορία ξεκινάει με τη δική του γέννηση και με το δικό θάνατο τελειώνει. Έτσι ρυθμίζει τη ζωή του, έτσι πορεύεται σ' αυτήν. Ιδιαίτερα την σήμερον...
Ας αφήσουμε, όμως, τις φιλοσοφίες, ας βάλουμε το πνεύμα να ξεκουραστεί και επειδή λένε πως “ο πνευματικός άνθρωπος πρέπει να είναι και δρων”, ανάγκη να μιλήσουμε για όσα συμβαίνουν τελευταία.
-Πώς βλέπεις την κατάσταση λοιπόν;
-Θα σου πω: νιώθω να καταρρέει ένας ολόκληρος κόσμος κάτω απ' τα πόδια μου, νιώθω πως βρίσκομαι μετέωρη, χωρίς καμιά δυνατότητα να αντλήσω δύναμη από κάτι σταθερό. Όχι, δεν είμαι απ' αυτούς που βλέπουν το τέλος του κόσμου και της ιστορίας ότι πλησιάζει με το δικό μου τέλος, όπως είπα πριν. Συνειδητοποιώ όμως ότι τα πάντα αλλάζουν τόσο γρήγορα που αφήνουν πίσω τους ένα πυκνό σύννεφο, απειλητικό που έχει το σχήμα ενός τεράστιου βέλους, που με ακολουθεί.
-Υποψιάζομαι το λόγο της απογοήτευσής σου. Μήπως όμως και η ηλικία με τη διάθεση μελαγχολίας, που τη συνοδεύει...
-Η αιτία όλης αυτής της κατάστασης είναι το γεγονός πως λίγος χρόνος μου μένει ακόμη, για να προσφέρω θυσία την ψυχή μου, που είναι φυλακισμένη μέσα σε τούτο το σαρκίο, στο βωμό της δημιουργίας και της προκοπής. Να παλέψω, να δω καινούργια νά 'ρχονται, όχι παλιάς κοπής. Γεννήθηκα πριν από την εποχή μου!
-Και οι τελευταίοι εφτά μήνες πώς περάσανε από πάνω σου;..
-Όπως μια μέρα που ξεκινά σαν άνοιξη. Άνοιξη όπως σου την υποβάλλει η μουσική του Vivaldi ή όπως τη μυρίζεις, την ακούς, τη βλέπεις, τη γεύεσαι απ' την κορφή του Μεσαρμού, της Βίγλας, των Καστέλλων. Κι ύστερα, λίγο πριν το μεσουράνημα του ήλιου, έρχονται τα πρώτα σύννεφα, σωρείτες που περνούν γρήγορα, απανωτά, συνέχεια. Πολύ σύντομα, έρχεται συνοδός ο άνεμος να δέρνει τα κλωνάρια και να σκοτώνει την άνοιξη. Κάποια στιγμή ο ήλιος κρύβεται, σημάδι πως η μέρα θα τελειώσει άσχημα. Το απομεσήμερο κρύο, παγωνιά και μια ομίχλη, να κόβεται με το μαχαίρι, να μη σου επιτρέπει να δεις το διπλανό σου.
-Και τώρα;..
-Στο απόβραδο βρισκόμαστε, παιδί μου, και νοσταλγώ την άνοιξη, που κράτησε τόσο λίγο, ακριβώς όσο να μη μπορέσει να καρπίσει.
-Είπαν πολλά, παιδί μου, πριν και ζάλισαν τον ήδη απελπισμένο κόσμο. Και κείνος αρπάχτηκε από πάνω τους με ένα χαμόγελο, που μόνο η βάσιμη ελπίδα φέρνει. Άρχισαν με τον ενθουσιασμό του νέου εκείνου που έχει το δίκιο με το μέρος του και πραγματικά αγωνίστηκαν μόνοι τους μέσα κι έξω να το βρουν για το καλό του τόπου. Η απειρία τους οφείλεται στο γεγονός πως δε λογάριασαν καθόλου σοβαρά ότι «το χρήμα είναι μια εξαιρετικά αδιάλλακτη δύναμη»3. Πιστεύω πως ποτέ άλλοτε στον τόπο μας δεν παίχτηκε παιχνίδι πολιτικής σε τόσο ανοιχτές αρένες. Δεν υπολόγισαν καλά όμως, οι ξένοι δεν τρώνε άχυρα και τους απέδειξαν πως «...η εσωτερική λογική της ζωής τους είναι η λογική του χρήματος κι αυτή είναι μια λογική με πολύ γερά δόντια και με στομάχι χωρίς προβλήματα».3
-Τι να ‘καναν όμως, μπορούσαν αλλιώς;
-Όχι και πάλι όχι. Ήταν χρέος τους, τους το ζητήσαμε εξάλλου. Μόνο που δεν ήταν όλοι μαζί. Κάτι, κάπου είχε ραγίσει. Δεν είναι δύσκολο αυτό σε τέτοιους δύσκολους αγώνες. Γιατί, ένας μεγάλος αγώνας, όσο εύκολα συσπειρώνει τη μάζα άλλο τόσο μπορεί να τη διαλύσει, προπαντός αν δεν οδηγήσει στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Έδειξαν πάντως, σοβαρά και πρωτοφανή δείγματα γραφής. Η πίεση, η απειρία και η βιασύνη τούς υποχρέωσαν σε λάθη. Συγχωρητέα, αν από μόνοι τους δεν έβγαζαν τα μάτια τους. Τον ταπεινωμένο, παιδί μου, ακόμη και τον ηττημένο, δεν τον εγκαταλείπεις στην τύχη του, όταν μάλιστα δώσατε μαζί μια μεγάλη, δύσκολη αλλά τίμια μάχη. Τον στηρίζεις να σηκωθεί και να συνεχίσετε μαζί τον αγώνα. Γιατί, ο αγώνας δεν τελείωσε. Να θυμάσαι: οι Γερμανοί δεν κατάφεραν ακόμη αυτό που έχουν στο μυαλό τους!
-Και η δημοκρατία, η πολυφωνία, η διαφορετική άποψη; Βλέπεις δε γίνεται χωρίς αυτές…
-Κανείς δεν είπε να εκλείψουν όλα αυτά. Όταν κυβερνάς όμως τα πράγματα αλλάζουν. Αυτή είναι η αριστερά, παιδί μου... Όταν βρίσκεται ένα βήμα πριν από την εξουσία ή πριν την εδραίωσή της, λες και τους καβαλάει ο διάβολος, παίζουν το παιχνίδι των άλλων και δικαιώνουν αυτούς που λένε πως δεν είναι αυτοί, για να κυβερνήσουν!
-Ο κόσμος όμως απογοητεύτηκε, κάποια στιγμή φοβήθηκε...
-Ναι, έτσι είναι αλλά εγώ έμαθα στη ζωή μου πως τίποτα, μα τίποτα δε γίνεται χωρίς θυσίες.
-Κι άλλες θυσίες;.. θα σου πουν...
-Οι προηγούμενες ήταν κλοπές. Μας κλέψανε, για να κρατήσει καλά η υποδούλωση, το δήλωσαν και το δηλώνουν, το υπέγραψαν και το απέδειξαν οι προηγούμενοι. Κι ύστερα, αλήθεια, πόσο σημαντική μπορεί να είναι η θυσία του πουγκιού μου μπροστά σε κείνη της πατρίδας;!..
-Το είπες πριν. Καθένας σήμερα πιστεύει πως η ζωή του τελειώνει μαζί με κείνη της ιστορίας ή της πατρίδας...Ας δούμε όμως τώρα τη συνεργασία, την Εθνική Ελλάδος, όπως λένε...δε θά 'ταν καλύτερα να ενωθούν, να τα βρουν;
-Ax, παιδί μου!..Τώρα που γίνανε κομμάτια; Πώς να ενώσεις τι; Οι παλιοί θέλουν την υποταγή και κάποιοι άλλοι συμπεριφέρονται σαν ξεροκέφαλοι συνδικαλιστές ενός μικρού συνδικάτου. Ξέρεις, ο κόσμος λέει πως θέλει ευρύτερες συνεργασίες, χωρίς να καταλαβαίνει ακριβώς τι εννοεί. Εκείνοι πάντως που σίγουρα δεν τις θέλουν είναι οι βουλευτές και οι σκληροί κομματικοί. Όσο για τους δανειστές, διακαώς επιθυμούν να συμφωνήσουν όλοι με τις δικές τους απαιτήσεις! Δεν θέλουν άλλη φωνή ανάμεσα στα πόδια τους!
-Και τώρα τι; Είμαστε πάλι μπροστά στην κάλπη...
-Αυτούς που αναζητούν τη σωτηρία στο παρελθόν δεν τους εμπιστεύομαι. Δεν θέλω να ξαναδώ το ίδιο έργο της καταστροφής, που θρασύτατα προβάλλουν και υποστηρίζουν, ως μόνη σωτηρία τάχα, για να υφαρπάξουν την ψήφο μας, για να μας ξεγελάσουν πάλι και να δικαιωθούν. Θέλω να δω εσάς τους νέους να λάμψετε, ν' ανθίσετε. Να αποδείξετε πως ο τόπος αυτός έχει μέλλον.
1. Όπως ακριβώς σε έναν πίνακα ζωγραφικής, όπου ο δημιουργός του ή μπερδεύεται να στείλει ένα ξεκάθαρο(!) μήνυμα ή αφήνει τον θεατή να δώσει ελεύθερος τα δικά του.
2. Ρόμπερτ Μούζιλ, “Ο Άνθρωπος Χωρίς Ιδιότητες”, τ. Β' κεφ. 20, εκδ. Οδυσσέας 2013 μτφρ. Τούλα Σιετή.
3. ο.π. τ. Α' κεφ. 65 και ο.π. τ. Α' κεφ.48
*Ο Μανόλης Ευκλ. Χρονάκης είναι παιδίατρος
