Της Αντωνίας Κουτσάκη

“Η επίσκεψη στα εργαστήρια του Θραψανού ήταν εμπειρία ζωής”

Η εικαστικός και φωτογράφος Μαρία Χουλάκη μιλά για τη φωτογραφική της συλλογή με θέμα την τέχνη της αγγειοπλαστικής με αφορμή την εκδήλωση στο Αγροτικό Μουσείο

“Οι γραμμές, τα σχήματα, τα χρώματα, αλλά και η μυρωδιά του νοτισμένου χώματος και της φωτιάς όταν ανάβει το καμίνι για το ψήσιμο των κεραμικών, ήταν ο επιταχυντής των αισθήσεων που μετέτρεψε την απλή επίσκεψη μου στα εργαστήρια κεραμικής σε εμπειρία ζωής”.

Έτσι περιγράφει η εικαστικός φωτογράφος και καθηγήτρια τέχνης κ.Μαρία Χουλάκη,μιλώντας στην “Πʼʼ, τη φωτογραφική προσέγγιση της διαχρονικής τέχνης της αγγειοπλαστικής στα εργαστήρια του Θραψανού,η οποία διήρκεσε για δύο ολόκληρα χρόνια, με “καρπό“ ένα συναρπαστικό εικαστικό διάλογο.

Σ΄αυτόν τον διάλογο αλλά και σε άλλες ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις, θα συμμετέχουν όσοι βρεθούν σήμερα Σάββατο από τις 6 το απόγευμα έως τις 11 το βράδυ, στο Αγροτικό Μουσείο Μενελάου Παρλαμά & Συλλογή Υφαντών Θεανώς Μεταξά Κανακάκη, στο Πισκοπιανό Χερσονήσου.

Εκεί για δεύτερη χρονιά η Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών σε συνεργασία με το Δήμο Χερσονήσου τιμά την τέχνη της κεραμικής της Κρήτης στο πλαίσιο του εορτασμού της Παγκόσμιας Ημέρας Τουρισμού.

Η γνωστή εικαστικός και φωτογράφος επισημαίνει οτι μια εκπαιδευτική επίσκεψη με τους μαθητές της σε ένα από τα εργαστήρια ήταν ο συνδετικός κρίκος που της επέτρεψε να βρει ξανά την άκρη του νήματος, που την ώθησε σε μια συστηματική φωτογράφιση.

Όμως στη συνέχεια τα ίδια τα εργαστήρια,οι άνθρωποι και οι μυρωδιές της έδειξαν το δρόμο...γιατί όπως λέει η ίδια “Το σημαντικό στην αναζήτηση μιας εικόνας δεν το ξεχωρίζεις εκ των προτέρων, απλά αφήνεσαι να το συναντήσεις!”.

Ολόκληρη η συνέντευξη της κ.Χουλάκη είναι η ακολουθη:

Mιλήστε μας για τη φωτογραφική σας δουλειά με αντικείμενο τη διαχρονική τέχνη της αγγειοπλαστικής στα εργαστήρια του Θραψανού.

Ανήκω στη γενιά των ανθρώπων εκείνων που είχαν την τύχη να παίξουν με το χώμα και να κρατήσουν στη μνήμη τους τη βιωματική σχέση με αυτό το πρωτογενές υλικό.

Έτσι λοιπόν διατήρησα μέσα μου εκείνη την ευχαρίστηση που γνώριζα καλά από παιδί και το ένστικτο μου με οδήγησε εύστοχα στο Θραψανό. Όπως θα γνωρίζετε ο πηλός δημιουργείται από το χώμα και το νερό, γεγονός που σε προδιαθέτει για μια ξεχωριστή συνεύρεση!

Εκτός όμως από το ένστικτο υπάρχει και η ιστορία του τόπου μας, που μας οδηγεί στο αναμφισβήτητο συμπέρασμα ότι ο μινωικός πολιτισμός βρήκε ένα ιδανικό μέσο έκφρασης, μέσα από τα πήλινα δημιουργήματα, που θαυμάζουμε ακόμη και σήμερα.

Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η τέχνη της αγγειοπλαστικής αντιστάθηκε στο βιομηχανικό ανταγωνισμό και είναι παρούσα και σαγηνευτική στα εργαστήρια κεραμικής στο Θραψανό.

Τι σας έδωσε το έναυσμα να ασχοληθείτε με αυτό το θέμα;

Μια εκπαιδευτική επίσκεψη με τους μαθητές μου σε ένα από τα εργαστήρια στο Θραψανό ήταν ο συνδετικός κρίκος που μου επέτρεψε να βρω ξανά την άκρη του νήματος, που με ώθησε σε μια συστηματική φωτογράφιση. Στη συνέχεια τα ίδια τα εργαστήρια με τις διαφορετικές εκδοχές τους έγιναν το έναυσμα για να συνεχίσω αυτήν τη φωτογράφηση που είναι ακόμη σε εξέλιξη.

Πόσο καιρό διήρκεσε η φωτογραφική προσέγγιση των εργαστηρίων στο Θραψανό; Τι αποκομίζει ο φωτογράφος, θετικό ή αρνητικό, όταν ʽʼζειʼʼ με το θέμα του, όπως στην περίπτωση αυτή;

Η μέχρι τώρα ενασχόληση μου με τα εργαστήρια στο Θραψανό έχει διαρκέσει δυο χρόνια. Θα πρέπει όμως να επισημάνω ότι ο φωτογράφος, όταν βεβαίως είναι δημιουργός, δεν “ζει” με το θέμα του αλλά “ζει” μέσα από το θέμα του.

Έτσι λοιπόν αφέθηκα στο να αναβιώνω μαζί με τους κεραμίστες όλες εκείνες τις μαγικές στιγμές κατά τις οποίες μια άμορφη μάζα πηλού μεταλλάσσεται σε μια ξεκάθαρη φόρμα που έχει επιπλέον και χρηστική αξία!

Έτσι αυθόρμητα καθώς ακουμπούσα με το βλέμμα μέσα από το φακό όλες αυτές τις διαφορετικές φόρμες των κεραμικών, άρχισε να αναπτύσσεται ένας εικαστικός διάλογος ανάμεσα μας. Οι γραμμές, τα σχήματα, τα χρώματα, αλλά και η μυρωδιά του νοτισμένου χώματος και της φωτιάς όταν ανάβει το καμίνι για το ψήσιμο των κεραμικών, ήταν ο επιταχυντής των αισθήσεων που μετέτρεψε την απλή επίσκεψη μου στα εργαστήρια κεραμικής σε εμπειρία ζωής.

Πώς ξεχωρίζετε το σημαντικό στην αναζήτηση της εικόνας;

Για μένα σημαντικό είναι εκείνο που οι άλλοι δεν βλέπουν συνήθως ή δεν μπορούν να δουν. Σημαντική είναι η διείσδυση στον κόσμο των οπτικών συσχετισμών που δημιουργούν μια άλλη εκδοχή της πραγματικότητας. Το σημαντικό στην αναζήτηση μιας εικόνας δεν το ξεχωρίζεις εκ των προτέρων, απλά αφήνεσαι να το συναντήσεις!

H φωτογραφία απαιτεί σκέψη ή ένστικτο;

Η φωτογραφική τέχνη καθοδηγείται από το ένστικτο αλλά οργανώνεται μέσα από τη σκέψη. Χρειάζονται και τα δυο αυτά χαρακτηριστικά για να φτάσει κανείς στο επιθυμητό αποτέλεσμα.

Κατά τη διάρκεια της φωτογράφισης χάνεις συνήθως την επαφή με το χρόνο αλλά ο χώρος είναι γύρω σου και πασχίζει να σου επιβληθεί. Σημαντική είναι η φωτογραφία που αδιαφορεί για αυτήν την επιβολή και προβάλλει παράλληλα έναν δικό της πιο δυναμικό χώρο.