«Τα καημένα χωριά της Βιάννου» είναι ο τίτλος της κρητικής πεζογραφίας που υπογράφει ο Δημήτρης Ν. Θεοδοσάκης, η οποία περιλαμβάνει ντοκουμέντα από την Κατοχή έως και το Ολοκαύτωμα. Μέσα στις 200 σελίδες του βιβλίου υπάρχει πλούσιο φωτογραφικό υλικό, αλλά και μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα από κοντά και τα διηγήθηκαν με τρόπο γλαφυρό στον συγγραφέα.
«Οι μαρτυρίες αυτών των ανθρώπων τείνουν να περάσουν στην ιστορία και πιθανά στην αφάνεια, εφόσον δεν καταγραφούν» υποστηρίζει αναφερόμενος στο πόνημα του ο ίδιος ο συγγραφέας ο οποίος έχει συμπεριλάβει σημαντικές μαρτυρίες στο έργο του από περισσότερους από 50 αφηγητές.
«Φρικιαστικά και αποτρόπαια ήταν τα έργα και οι ημέρες του φασισμού» αναφέρει στον πρόλογο του μεταξύ άλλων ο συγγραφέας, ο οποίος και προσθέτει:
«Η Βιάννος στην περίοδο της γερμανοϊταλικής Κατοχής πλήρωσε βαρύ τίμημα. Οι γερμανικές δυνάμεις Κατοχής στα χωριά της μαρτυρικής Βιάννου το μαύρο Σεπτέμβρη του 1943, την ημέρα του Σταυρού εκτέλεσαν στον Άγιο Βασίλειο 27 άνδρες, στον Πεύκο 21, στα Αμιρά 114, στον Κρεβατά 26, στη Σύμη 22, στο Συκολόγο 1, στον Άγιο Βασίλειο 33. Έκαμαν εκτελέσεις και στις αγροτικές περιοχές του Ομαλού, Κόρνια και Λυγιά. Στα χωριά της επαρχίας Ιεράπετρας εκτέλεσαν στα Γδόχια 37, στη Ρίζα 20, στις Μουρνιές 17, στους Μύθους 4, στο Μύρτος 16. Οι σφαγές επεκτάθηκαν και σε πιο μακρυνά ριζοχώρια. Στα μαρτυρικά χωριά της Βιάννου την ημέρα του Σταυρού στις 14 Σεπτέμβρη εκτελέσανε 252».
