Ένας εορταστικός κύκλος, καθαρά ελληνικός και ορθόδοξος έχει αρχίσει από την 1η Αυγούστου, ο οποίος κορυφώνεται στις 15 του μήνα, της Παναγίας, με τις ολονυκτίες και τα προσκυνήματα αυτής της μεγάλης γιορτής. Για αρκετούς βέβαια προεκτείνεται μέχρι τις 23 Αυγούστου, οπότε γιορτάζονται τα εννιάμερα της Θεομήτορος. Είναι πανελλήνιος ο εορταστικός αυτός κύκλος, με τις αναρίθμητες, σε βουνά και σε νησιά, εκκλησίες της “Παναγίας του Δεκαπενταύγουστου” μια θρησκευτική ανασυγκρότηση της λαϊκής βιομέριμνας μέσα στο καλοκαίρι, όπου πολλά συνδυάζονται.
Η νηστεία με τα άφθονα φρούτα και λαχανικά, η προσευχή, η κατάνυξη, οι εκδρομές και τα πανηγύρια, η αναζήτηση του βουνού και της θάλασσας, εκεί όπου ο κάθε επισκέπτης υποχρεωτικά θα συναντήσει μικρά ή μεγάλα προσκυνήματα και είναι πολλά σ’ όλη την Ελλάδα. Δεν υπάρχει χώρος σε νησί, βουνό ή κάμπο, χωρίς την Παναγία του Δεκαπενταύγουστου. Μία από τις μεγαλύτερες “Θεομητορικές” μας γιορτές και τις πιο πανηγυριζόμενες στον τόπο μας. Σ’ Εκείνη! απευθύνονται οι παρακλήσεις των δύο πρώτων εβδομάδων του Δεκαπενταύγουστου, τροπάρια λυρικά και λογοτεχνικότατα τα οποία διακρίνει ένα λυτρωτικό πνεύμα “από περιστάσεις και θλίψεις και ανάγκες” θυμίζοντας τους αντίστοιχους χαιρετισμούς της Μεγάλης Σαρακοστής. Σαρακοστή βέβαια κι αυτή, πιο μικρή όμως, αλλά ισοϋψής σε κατάνυξη και προσδοκία!
Μέσα στον παραγωγικό και καρποφόρο αυτό μήνα, ο οποίος ξεχωρίζει από τους άλλους κατά τα λεγόμενα του λαού μας, η γιορτή της Παναγίας μοιάζει μ’ αυτή του Πάσχα και δίκαιο θεωρείται η κορωνίδα των εορτών του καλοκαιριού, αφού έπειτα από λίγες μέρες μπαίνουμε στο φθινόπωρο...
Ας δούμε όμως τι μας λέει ένας από τους μεγαλύτερους λαογράφους μας, ο Δημήτρης Σ. Λουκάτος για την Κοίμηση της Θεοτόκου!
Το παρακάτω κείμενο που ακολουθεί και αναφέρεται στη γιορτή της Παναγίας, το έχω πάρει από το βιβλίο του με τίτλο: “Τα καλοκαιρινά”, το οποίο και αναφέρει τα εξής:
“Το γεγονός του θανάτου της Παναγίας δεν δημιουργεί πένθιμη ατμόσφαιρα (όπως ο θάνατος του Χριστού), γιατί, εκτός από τις ήρεμες και γερασμένες συνθήκες της, η Μητέρα του Θεού, σύμφωνα με τη διδασκαλία της εκκλησίας, “μετέστη προς την ζωήν”.
Οι καθολοκοί, που τη γιορτάζουν την ίδια μέρα, δέχονται ότι η Παναγία ανελήφθη ολόσωμη στον Ουρανό.
Κι έτσι την παριστάνουν σιτς αγιογραφίες τους. Για τους Ορθόδοξους όμως η Παναγία πέρασε από θνητό θάνατο και ταφή και παρέδωσε την ψυχή της στο Χριστό. (Χαρακτηριστική είναι στην εικονογραφία μας η φασκιωμένη βρεφική ψυχή της Παναγίας).
“Όταν, λέει το συναξάρι της, ο Χριστός αποφάσισε να πάρει μαζί του τη Μητέρα του, της έστειλε τρεις φορές νωρίτερα τον άγγελό του, να της το πει. Εκείνη χαρούμενη πως θα συναντούσε το παιδί της, πήγε πρώτα στο Όρος των Ελαιών να προσευχηθεί, όπου τα δέντρα έγειραν και τη χαιρέτησαν. Γύρισε στο σπίτι, σκούπισε, ετοίμασε το κρεβάτι της κι όσα νεκρικά θα της χρειάζονταν, άναψε κεριά και κάλεσε γείτονες και συγγενείς να παρευρίσκονται στο θάνατό της. Τους έκαμε γνωστό το μήνυμα του αγγέλου, και τους έδειξε κι ένα κλαδί φοινικιάς, που εκείνος της άφησε. Άρχισαν τα κλάματα οι γυναίκες, αλλά η Παναγία τις παρηγορούσε, ότι καθόλου δεν θα ξεχάσει τον κόσμο. Μοίρασε και τα λιγοστά της φορέματα σιτς φτωχές.
Ακούστηκε έπειτα μια βροντή, σύννεφα σκέπασαν το σπίτι, και να οι Μαθητές του Χριστού συνάχτηκαν, από τα πέρατα της Οικουμένης, για τη θανή της. Μαζί μ’ αυτούς κι ο Παύλος, κι οι ιεράρχες Διονύσιος Αρεοπαγίτης και Ιερόθεος...”.
Σε λίγες μέρες οι Έλληνες θα γιορτάσουν την μεγάλη αυτή μέρα της Χριστιανοσύνης! Σ’ όλες τις εκκλησίες καθεδρικές, ενοριακές, μοναστήρια, εξωκκλήσια, πολυσύχναστα ή ξεχασμένα! Εκεί θα τρέξει ο νους και η καρδιά του καθένα μας, εκεί θα συναντηθεί το πνεύμα του κάθε πιστού, για να συμπανηγυρίσουν όλοι μαζί, να τιμήσουν και να ευχαριστήσουν την πολυώνυμη μητέρα του Κυρίου που δεν εγκατέλειψε το έθνος μας, καθ’ όλη την ιστορική του πορεία.
Στάθηκε κοντά του από τα χρόνια του Βυζαντίου ως υπέρμαχος στρατηγός, προστάτιδα και βοηθός, η Πλατυτέρα των Ουρανών! Σίγουρα θα ξυπνήσει η εθνική μνήμη για να θυμηθεί το βάρβαρο τορπιλισμό της “Έλλης” στα γαλανά νερά της Τήνου, όπου είχε καταπλεύσει για να τιμήσει την ημέρα της γιορτής της, από τους θρασύδειλους Ιταλούς. Είναι σίγουρο ότι εκείνη η φασιστική τορπίλλη που έπληξε το καμάρι του ναυτικού μας, εξύπνησε και χαλύβδωσε την ψυχή του έθνους μας, προετοιμάζοντας το για το Έπος του Σαράντα. Τέλος η 15η Αυγούστου του 1940 στα βουνά της Αλβανίας όπου οι Έλληνες συντρίβουν τους φασίστες στην Πίνδο και στην Τρεμπεσίνα και χάρη στην ελληνική λόγχη έχουμε την αρχή του τέλους του φασισμού.
Σίγουρα η λατρεία προς την Παναγία είναι βαθιά ριζωμένη στην ψυχή και στη συνείδηση του λαού μας. Είναι αυτή που συνυπάρχει αλλά και συζεί με την ιστορία μας.
Αυτό ας το λάβουν κάποιοι σοβαρά υπόψη, αυτοί που προσπαθούν να απομονώσουν και να αποκόψουν τον λαό μας από τις προαιώνιες παραδόσεις του, από την πίστη του, από τα λατρευτικά του σύμβολα, από τις ρίζες του και όλα όσα συγκροτούν την προσωπικότητά του, την ιστορία του, τον εθνικό του χαρακτήρα, την πλούσια ιστορική του διαδρομή αλλά και ένδοξη πορεία του. Αυτός ο λαός που κάποιοι τον πρόδωσαν και τον αποπροσανατόλισαν θα βρει το δρόμο του, θα σηκώσει κεφάλι και θα αποδείξει ότι δεν φιμώνεται και δεν παραδίδεται.
Γιορτή της Παναγίας! Ημέρα ανταμώματος στον κάθε τόπο, σε χωριό, σε κάθε γωνιά της ελληνικής γης. Αυτή τη γιορτή, τούτες τις μέρες, οι ξενιτεμένοι επιλέγουν για να προσκυνήσουν τη δική τους Παναγία, επισκεπτόμενοι τη γενέθλια γη τους! Αναμφισβήτητα τα πανηγύρια του Δεκαπενταύγουστου, τα χαρακτηρίζει η κοινωνική και δημογραφική χροιά. Ξαναφέρνουν και ξανασμίγουν τους ανθρώπους, έστω για λίγες μέρες στον τόπο τους.
Τους χαρίζουν την ζεστασιά της πατρώας γης, τους κάνουν να θυμηθούν, να αναζητήσουν, τους ξεδιπλώνουν εκείνες τις μοναδικές παιδικές αναμνήσεις, τους φέρνουν κοντά σε εκείνους που σήμερα δυστυχώς έχουν φύγει από τη ζωή και αναζητούνται συνεχώς... Αυτά τα πανηγύρια είναι που ξαναδίνουν στους απόμακρους οικισμούς τον ανθρώπινο σκοπό της δημιουργίας τους, με πολυάνθρωπες πάλι τις εκκλησιές, με πολύβουες τις πλατείες και τα καλντερίμια, με ανοιχτά τα σπίτια και τα παράθυρα, με τις μυρωδιές των ψητών στα χωριά μας, με το γλέντι στην πλατεία του χωριού. Έστω και για λίγο...
Αφού, όπως λένε, τα καλά και ωραία, δεν κρατούν πολύ!
Από τη στήλη σας ευχόμαστε χρόνια πολλά και καλή Παναγιά!
