Του Αντώνη Καρανικολή*

Η πολιτική κατάσταση όπως έχει δημιουργηθεί το τελευταίο διάστημα, δεν έχει ως κέντρο των συζητήσεων μόνο τις οικονομικές συνέπειες από την κατάρρευση της οικονομίας, του τραπεζικού συστήματος και την εκ νέου άφιξη της τρόικας αλλά και τον Γιάνη Βαρουφάκη. Σημείο αναφοράς για την επικαιρότητα είναι ο τρόπος που έδρασε το διάστημα που ήταν υπουργός οικονομικών της χώρας.

Τροφή για σχόλια δίνει από την μια η κατάσταση που έχει περιέλθει η χώρα και από την άλλη ο ίδιος με τις δηλώσεις του δίνει τροφή για σχόλια. Σε κάθε συνέντευξη που δίνει ο Γιάνης το τελευταίο διάστημα, δημοσιοποιεί ολοένα και περισσότερες πληροφορίες για την διαπραγμάτευση με τους θεσμούς και τις προετοιμασίες που ο ίδιος έκανε με το επιτελείο του.

Ο ίδιος ο πρωθυπουργός σε ομιλία του στην Βουλή προσπάθησε να σταματήσει την κουβέντα που γίνεται γύρω από το πρόσωπο και τους χειρισμούς του. Ανέφερε χαρακτηριστικά πως ο Βαρουφάκης εκτελούσε εντολές του και δρούσε με βάση τον κυβερνητικό σχεδιασμό.

Ο πρώην υπουργός, σε μια από τις - όχι και λίγες - συνεντεύξεις του είπε πως μαζί με ένα κλειστό κύκλο συνεργατών του ετοίμαζε ένα σχέδιο μετάβασης σε εθνικό νόμισμα. Αυτή η δήλωση του σε συνδυασμό με κάποιες γνώμες που είχαν ακουστεί δημόσια πρωτύτερα, κυρίως από την αντιπολίτευση, ότι η συμπεριφορά εν γένει του Βαρουφάκη σαμποτάρισε τις συνομιλείς, δημιούργησαν ένα κλίμα εκρηκτικό.

Οι πολιτικοί αντίπαλοι του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και κύκλοι μέσα στο κόμμα, προσπάθησαν να κλιμακώσουν την ένταση με τον πρώην υπουργό. Αυτό έγινε περισσότερο στο πλαίσιο της αναζήτησης μιας αντιπολιτευτικής δράσης από κάποια κόμματα. Η αποποίηση των ευθυνών πρώην κυβερνητικών στελεχών, ιδίως των προκατόχων του, ήταν άλλος ένας λόγος της επίθεσης που δέχθηκε ο υπουργός.

Η αντιπολιτευτική αυτή τακτική δεν είχε ένα ουσιαστικά αρνητικό αντίκτυπο είτε στον ΣΥΡΙΖΑ είτε στον ίδιο τον Βαρουφάκη. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης πρέπει να προβληματιστούν ιδιαιτέρως από τα πολύ υψηλά ποσοστά του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος είναι διχασμένος πολιτικά. Ουσιαστικά στα χέρια του Τσίπρα η όποια οικονομική δραστηριότητα είχε μείνει στην χώρα πνέει τα λοίσθια.

Η πολιτική επικοινωνία που ασκεί ο Βαρουφάκης από την αρχή της πολιτικής του καριέρας, κάνει ακόμη και έγκριτους επικοινωνιολόγους να διαφωνούν μεταξύ τους για το αν είναι σωστή ή βαθιά ειρωνική η συμπεριφορά του ιδίως για την περίοδο αυτή και όλα αυτά που βιώνουμε ως χώρα.

Από την μια υπάρχουν αυτοί που υποστηρίζουν ότι ως πολιτικό πρόσωπο ο Γιάνης έχει κερδίσει το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης, καθώς μιλά στο οποιοδήποτε ακροατήριο σαν να είναι ακαδημαϊκό, δείχνει να είναι ο εαυτός του, έχει καθημερινό ντύσιμο, χρησιμοποιεί εναλλακτικούς τρόπους μετακίνησης και έχει μια κυρίαρχη επικοινωνιακή στρατηγική που δεν την αλλάζει.

Από την άλλη υπάρχουν και οι ειδικοί που πιστεύουν ότι η μόρφωση και το επίπεδο ενός ανθρώπου, ειδικά κάποιου που κατέχει ένα δημόσιο αξίωμα δεν του επιτρέπουν να συμπεριφέρεται έξω από τα όρια του «καθώς πρέπει» και να χρησιμοποιεί τα φώτα της δημοσιότητας για την δική του προσωπική προβολή και ανάδειξη. Οι επικριτές της επικοινωνιακής τακτικής του πρώην υπουργού πιστεύουν επίσης ότι το πολιτικό ύφος του παρασύρει το πολιτικό περιεχόμενο στο οποίο πάσχει.

Όσον αφορά το θέμα που έχει αναχθεί σε πρωτεύον, χωρίς κατά τη γνώμη μου να είναι, η ποινική διάσταση ή αν θέλετε η ποινική διερεύνηση της στάσης κάθε υπουργού πρέπει να εξετάζεται από τα αρμόδια όργανα της Βουλής και από την Δικαιοσύνη.

Ο κάθε υπουργός και όχι μόνο ο Βαρουφάκης θα πρέπει να έχει στα συρτάρια του γραφείου του σχέδια έκτακτης ανάγκης για οποιοδήποτε ενδεχόμενο άπτεται των αρμοδιοτήτων του. Υπάρχουν ειδικοί επιστήμονες που παράγουν σενάρια αλλά και τρόπους αντιμετώπισης όσο το δυνατόν περισσότερων πιθανών ενδεχομένων. Δεν γνωρίζω κατά πόσο υπάρχουν στα ελληνικά υπουργεία σχέδια δράσης για κάποια ενδεχόμενα.

Πρέπει το κράτος να φροντίζει να προετοιμάζεται όσο το δυνατόν καλύτερα για κάποια πιθανά ή και λιγότερο πιθανά ενδεχόμενα. Πάντως ο υπουργός οικονομικών, και μάλιστα μετά την τοποθέτηση του ίδιου του Πρωθυπουργού ότι αυτός έδωσε εντολή για την δημιουργία σεναρίου εξόδου από το ευρώ, καλά έκανε και ήταν σε ετοιμότητα για ένα τόσο σοβαρό και πιθανό ενδεχόμενο.

Το αν κατά την διάρκεια της θητείας του ως υπουργού ενήργησε με συστηματικό τρόπο με σκοπό να μας βγάλει από το κοινό νόμισμα εξυπηρετώντας άλλα συμφέροντα και όχι αυτά των Ελλήνων, αυτό εφόσον μπορεί να αποδειχθεί είναι βεβαίως ποινικά κολάσιμη πράξη.

Είναι δεδομένο το γεγονός ότι ο πρώην υπουργός οικονομικών έκανε λάθη την περίοδο των διαπραγματεύσεων. Το αν όμως μπορεί να καταδικαστεί ένας άνθρωπος γιατί ετοιμαζόταν για ένα ενδεχόμενο που είχε μελετήσει όλη η Ευρώπη και όχι μόνο, πολύ αμφιβάλλω. Είναι κάλο να ζητήσουμε ευθύνες για τυχόν λάθη του υπουργού στην διαπραγμάτευση που είχαν πάρα πολύ μεγάλο κόστος στην κοινωνία και την οικονομία. Για να είμαστε όμως ακριβοδίκαιοι ας το κάνουμε αυτό από το 2009 και έπειτα.

Οι φερόμενοι διώκτες της πολιτικής Βαρουφάκη είχαν στις τάξεις τους ανθρώπους που έβγαλαν χρήματα στο εξωτερικό και τα κόμματα τους με τις πολιτικές που άσκησαν τα τελευταία 30 χρόνια έφεραν την Ελλάδα σε αυτή την κατάσταση. Όσο οι πολιτικές που ασκούνε στην Ελλάδα οδηγούν τον κόσμο στην απελπισία και την καταστροφή τόσο θα γίνεται σαφές σε κάθε μήκος κύματος ότι όλο και περισσότεροι ψηφοφόροι θα ζητούν μια επιλογή που θα είναι έξω από το ευρώ.

Οι Έλληνες δοκιμάζουν ίσως για τελευταία φορά την μνημονική συνταγή. Ελπίζω και εύχομαι να βρεθεί η τομή που θα κάνει τα σενάρια για καταστροφή της οικονομίας και την επιστροφή σε εθνικό νόμισμα να μείνουν στα συρτάρια των υπουργείων.

* Ο Αντώνης Καρανικολής είναι πολιτικός επιστήμονας.